نتیجه می گیریم بانوان خانه دار بخش مهمی از فرهنگ شیعه و سنی هستند
چرا رهبر انقلاب بر نقش بانوان خانهدار تأکید کردند؟
پیام رهبر عزیزمان آیتالله سید مجتبی خامنهای به مناسبت هفته دولت، در میان مجموعهای از موضوعات اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و مدیریتی، در بخشی از خود به جایگاه بانوان خانهدار پرداخته است؛ اشارهای که اگرچه از نظر حجم، بخش کوتاهی از پیام را تشکیل میدهد، از منظر گفتمان فرهنگی و سیاستگذاری اجتماعی واجد اهمیت قابلتوجهی است.
در پیامهای پیشین ایشان، هرگاه از زنان سخن به میان آمده، بیشتر در قالب مادران و همسران شهدا، رزمندگان و خانوادههای جبهه مقاومت بوده است؛ اما پیام اخیر آیتالله سید مجتبی خامنهای به مناسبت هفته دولت، ازاینجهت تفاوتی قابلتوجه دارد: برای نخستینبار، «بانوان خانهدار» به طور مشخص و بهعنوان یک قشر اجتماعی، موضوعی مستقل در متن پیام ایشان قرار گرفتهاند.در این پیام، بانوان خانهدار نه صرفاً بهعنوان اعضای خانواده یا انجامدهندگان امور منزل، بلکه در نسبت با فرهنگ، تعلیموتربیت و شکلدهی به نسل آینده موردتوجه قرار گرفتهاند. اهمیت این بخش زمانی روشنتر میشود که بدانیم این موضوع در چارچوب بحث «مسئله فراراهبردی فرهنگ، تعلیموتربیت» مطرح شده است.در ادامه، هشت نکته اصلی این بخش از پیام را میتوان چنین صورتبندی و تحلیل کرد:اول: خانهداری، یک «نقش» اجتماعی، نه صرفاً یک فعالیت خصوصینخستین نکته مهم در این پیام، استفاده از تعبیر «نقش بانوان خانهدار» است. این انتخاب واژگانی اهمیت دارد؛ زیرا خانهداری در اینجا صرفاً مجموعهای از وظایف شخصی و خانوادگی تلقی نشده، بلکه بهعنوان نقشی دارای پیامدهای اجتماعی موردتوجه قرار گرفته است.در نگاه ارائهشده در این پیام، آنچه در فضای خانه اتفاق میافتد، در نهایت به بیرون از خانه و به آینده جامعه امتداد پیدا میکند؛ بنابراین، خانه تنها یک فضای خصوصی برای زندگی روزمره نیست؛ بلکه یکی از نخستین محیطهای شکلگیری شخصیت، ارزشها، نگرشها و الگوهای رفتاری نسل آینده است.از این منظر، کار زن خانهدار دارای یک «اثر اجتماعی غیرمستقیم» است؛ اثری که ممکن است در لحظه دیده نشود، اما در بلندمدت میتواند در ساختار فرهنگی جامعه آشکار شود.
دوم: ارزش کار خانهدار از منظر «فرهنگی و تربیتی» تعریف شده استاین پیام، ارزش کار زنان خانهدار را از زاویه اقتصادی تعریف نمیکند؛ بلکه بر کارکرد فرهنگی و تربیتی آنان تأکید دارد. عبارت کلیدی پیام چنین است: «توجّه به نقش بانوان خانهدار که ظریفترین اجزاء نقش و نگار فرهنگ زیبا و مطلوب آینده را در حریم منازل به تک تک فرزندان این مرز و بوم میآموزند نیز واجد چنین اهمیّتی است.»در این چارچوب، خانهداری صرفاً «اداره خانه» نیست. بخش مهمی از این نقش به ایجاد محیطی مربوط میشود که در آن ارزشها، سبک زندگی، مسئولیتپذیری، اخلاق، روابط انسانی و بسیاری از عناصر فرهنگی به نسل بعد منتقل میشود.به تعبیر دیگر، پیام در حال برجستهکردن بخشی از کارِ نامرئی و کمتر محاسبهشدهای است که در خانواده انجام میشود اما آثار آن در مقیاس اجتماعی و نسلی ظاهر میشود.سوم: تعبیری درباره اثرگذاری بلندمدتشاید مهمترین تعبیر این بخش، عبارت «ظریفترین اجزاء نقش و نگار فرهنگ زیبا و مطلوب آینده» باشد. این تعبیر نشان میدهد که در منطق پیام، فرهنگ آینده صرفاً محصول فعالیت رسمی نهادهای فرهنگی نیست. مدرسه، دانشگاه، رسانه، حوزه و دستگاههای فرهنگی هرکدام سهم خود را دارند، اما خانواده نیز یکی از مهمترین عرصههای تولید و بازتولید فرهنگ است.در این میان، زن خانهدار به دلیل حضور مستقیم و مستمر در محیط خانواده، در متن پیام بهعنوان یکی از عوامل مؤثر بر شکلگیری این فرهنگ معرفی میشود.این نگاه، اهمیت یک واقعیت را برجسته میکند: فرهنگ پیش از آنکه در کتابهای درسی، رسانهها یا سخنرانیهای رسمی آموزش داده شود، در زندگی روزمره خانواده تجربه و آموخته میشود.
از این زاویه، تربیت فرهنگی یک فرایند صرفاً رسمی و سازمانی نیست؛ بلکه فرآیندی است که از روابط روزمره اعضای خانواده آغاز میشود.چهارم: فرزند؛ نقطه اتصال خانواده با آینده جامعهاین نکته به جایگاه فرزندان بازمیگردد. پیام از «آموختن» عناصر فرهنگ مطلوب به «تکتک فرزندان این مرزوبوم» سخن میگوید. این عبارت، دامنه اثرگذاری نقش مورد اشاره را از یک رابطه فردی به یک مسئله ملی ارتقا میدهد.اگر خانواده محل نخستین جامعهپذیری کودک باشد، آنچه در خانواده آموخته میشود میتواند در شکلگیری نسل آینده جامعه مؤثر باشد؛ بنابراین، در این نگاه، تربیت فرزند صرفاً یک مسئولیت خصوصی والدین نیست؛ بلکه بخشی از فرایند ساخت آینده فرهنگی کشور است.در نتیجه، میان «خانهداری»، «تربیت فرزند» و «آینده فرهنگی جامعه» یک زنجیره مفهومی شکل میگیرد: خانه، نخستین بستر تربیت است؛ تربیت، زمینهساز انتقال فرهنگ است و این فرهنگ، در شکلگیری نسل آینده و در نهایت ساختن آینده جامعه نقش دارد.این زنجیره، یکی از مهمترین نکات قابلاستخراج از پیام است.پنجم: چرا تعبیر «مادر» به کار نرفته است؟در تحلیل متن باید میان «مادر» و «بانوی خانهدار» نیز تفکیک قائل شد. در این بخش از پیام، تعبیر صریح مورداستفاده «بانوان خانهدار» است و نه «مادران». بااینحال، وقتی بلافاصله از انتقال فرهنگ به فرزندان سخن گفته میشود، روشن است که یکی از مهمترین کارکردهای موردتوجه، به حوزه تربیت فرزند در محیط خانواده مربوط میشود.
ششم: دولت چه وظیفهای در قبال زنان خانهدار پیدا میکند؟یکی از نکات قابلتوجه این پیام، قرارگرفتن موضوع بانوان خانهدار در چارچوب بحثی است که درباره «فرهنگ، تعلیموتربیت» و ضرورت توجه فراراهبردی به آن مطرح میشود. بااینحال، باید در بیان وظیفه دولت دقیق بود.پیام صراحتاً از دولت نمیخواهد که برای زنان خانهدار «حقوق»، «دستمزد»، «بیمه»، «بازنشستگی» یا بسته حمایتی اقتصادی مشخصی تعیین کند. آنچه بهصراحت مطرح شده، ضرورت توجه به نقش بانوان خانهدار است؛ بنابراین، مطالبه قابلاستخراج از متن را میتوان چنین صورتبندی کرد:سیاستگذاری فرهنگی و تربیتی کشور نباید نقش زنان خانهدار و خانواده را نادیده بگیرد.این البته میتواند در عرصه سیاستگذاری به بحثهای گستردهتری درباره حمایت اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی از زنان خانهدار منجر شود، اما آن بخش دیگر «استنباط سیاستی» است و نه متن صریح پیام.هفتم: چه چیزهایی در پیام گفته نشده و چرا این غیبت مهم است؟یک تحلیلگر حرفهای تنها به آنچه در متن گفته شده توجه نمیکند؛ بلکه به آنچه گفته نشده نیز توجه دارد.در بخش مربوط به زنان خانهدار، سخنی صریح درباره بیمه، بازنشستگی، دستمزد کار خانگی، حمایت مالی مستقیم، اشتغال، آموزش تخصصی، سلامت یا حقوق اجتماعی آنان مطرح نشده است.ازاینرو، پیام را نباید بهعنوان ارائه یک «برنامه جامع سیاستی برای زنان خانهدار» معرفی کرد. بلکه اهمیت پیام در جای دیگری است: در به رسمیت شناختن نقش فرهنگی و تربیتی زنان خانهدار در سطح یک مسئله مهم کشور.
به بیان دیگر، پیام پیش از آنکه یک بسته سیاستی ارائه کند، یک مسئله را برجسته میکند: اینکه بخشی از فعالیتی که در خانه و خارج از چرخه رسمی اقتصاد انجام میشود، میتواند پیامدهای مهم فرهنگی و اجتماعی داشته باشد و سیاستگذار نباید آن را نادیده بگیرد.این تفکیک، هم از بزرگنمایی متن جلوگیری میکند و هم اهمیت واقعی آن را روشنتر نشان میدهد.هشتم: زن خانهدار در معماری کلان پیاماما شاید مهمترین نکته، جایگاه این اشاره در ساختار کلی پیام هفته دولت باشد. موضوع زنان خانهدار در متن، در خلأ مطرح نشده است. پیام از مسائل اقتصادی و اجتماعی کشور آغاز میکند و در ادامه به موضوعاتی مانند تولید، فناوری، انسجام اجتماعی و سپس فرهنگ، تعلیموتربیت میپردازد.در همین چارچوب است که «بانوان خانهدار» وارد متن میشوند. این جایگاه نشان میدهد که خانواده در این نگاه صرفاً یک نهاد خصوصی و عاطفی نیست؛ بلکه یکی از حلقههای اتصال سیاست فرهنگی با آینده جامعه است.اگر بخواهیم منطق این بخش از پیام را در یک جمله خلاصه کنیم، میتوان گفت: آینده فرهنگی کشور تنها در نهادهای رسمی ساخته نمیشود؛ بخشی از آن در خانه و در فرایند تربیت روزمره فرزندان شکل میگیرد و زنان خانهدار در این فرایند نقشی مهم دارند.از این منظر، اشاره به زنان خانهدار را نباید یک جمله فرعی یا تعارف مناسبتی تلقی کرد. اهمیت آن در این است که کار خانگی و تربیتی را از سطح یک فعالیت خصوصی به سطح یک مؤلفه مؤثر در سرمایه فرهنگی و اجتماعی کشور ارتقا میدهد.
23:13 - 6 شهریور 1405
2 پاسخ
@user170910145489372800152 دقیقه پیشوقتی رهبری در پیام خود تاکید بر پشتیبانی از دولت کرده اند انتظار داشتیم چند مقاله در این رابطه و تحلیل نقطه نظرات رهبری در فارس ببینیم که ندیدیم. مهم ترین بخش پیام رهبری که نشان از اصالت پیام ایشان داشت, وحدت قوا و نیروهای اجتماعی تحت لوای حاکمیت واحد بود.