گسترش جنگ خاورمیانه به مدیترانه , راه حلی برای پایان بن بست
شرق مدیترانه (Eastern Mediterranean) یک عرصه ژئوپلیتیک کامل است خطوط لوله گاز، مسیرهای تجاری دریایی، منابع انرژی و منافع کشورهای اروپایی. تحلیل بر همین اساس است: ناامنسازی شرق مدیترانه بهعنوان اهرم ایران علیه غرب چرا شرق مدیترانه برای اروپا حیاتی است؟ ۱. خطوط لوله گاز: میدانهای گازی بزرگ (لویاتان، تامار، افرودیت) در سواحل اسرائیل، قبرس و مصر قرار دارند. اروپا پس از جنگ اوکراین، به شدت به دنبال جایگزینی گاز روسیه است و گاز شرق مدیترانه یکی از مهمترین گزینههاست. ۲. مسیرهای تجاری: بنادر حیاتی مثل حیفا، اشدود، اسکندریه، بندر سعید و لاذقیه. کانال سوئز از طریق مدیترانه به این شبکه متصل است. ۳. خطوط لوله پیشنهادی: طرحهای خط لوله گاز اسرائیل به اروپا (مثلاً از طریق قبرس و یونان به ایتالیا) گزینههای ایران برای ناامنسازی مدیترانه جدول : گزینه روش تأثیر * حزبالله لبنان/پرتاب موشک به سکوی استخراج گاز اسرائیل در مدیترانه (میدان کاریش یا لویاتان) توقف تولید گاز اسرائیل و اختلال در صادرات به مصر و اروپا * تهدید خطوط لوله در سوریه و لبنان/خرابکاری یا حملات دقیق به تأسیسات گازی ساحلی ایجاد بحران انرژی در منطقه و افزایش قیمت گاز اروپا * بستن نسبی مسیرهای دریایی/تهدید کشتیهای تجاری در شرق مدیترانه با موشکهای ساحلی یا مینگذاری افزایش هزینه بیمه حمل و نقل دریایی و فشار بر تجارت منطقه * نفوذ در مصر /هماهنگی با گروههای مخالف در سینا برای تهدید کانال سوئز اختلال در زنجیره تأمین جهانی و افزایش فشار بر اروپا * هماهنگی با ترکیه/استفاده از اختلافات ترکیه با یونان و قبرس بر سر منابع گاز مدیترانه پیچیدهتر شدن معادلات انرژی اروپا آیا این میتواند اروپا را به وساطت و تغییر مواضع وادار کند؟ مزایا برای ایران: *اروپا بهشدت به ثبات منطقه مدیترانه وابسته است — ناامن شدن آن درد اقتصادی مستقیمی ایجاد میکند * اروپا برخلاف آمریکا، درگیری مستقیم نظامی در مدیترانه را هزینهبر میداند * فرانسه، یونان و ایتالیا منافع مستقیم در منطقه دارند و احتمالاً برای کاهش تنش وارد عمل میشوند اما محدودیتهای جدی: * اروپا هنوز آمریکا را دنبال میکند — پیمان ناتو و وابستگی * امنیتی اروپا به آمریکا، مانع مستقلشدن موضع اروپا میشود * حزبالله برگ برنده گرانبهایی است — اگر ایران حزبالله را برای حمله به سکوهای گاز فعال کند، اسرائیل پاسخ ویرانگری به لبنان میدهد و این متحد استراتژیک ایران را نابود میکند * کشورهای اروپایی مثل آلمان و ایتالیا ارتباطات دیپلماتیک محدودی با ایران دارند و بعید است وساطت مؤثری انجام دهند ۴. بازیگران کلیدی مدیترانه (مصر، ترکیه، یونان، قبرس، ایتالیا) منافع یکسانی ندارند و هر کدام محاسبات متفاوتی دارند — ایران نمیتواند روی هماهنگی همه آنها حساب کند ۵. خطر جنگ منطقهای گسترده: هر اقدامی در مدیترانه، ناتو را درگیر میکند و میتواند دامنه جنگ را به کل خاورمیانه و اروپای جنوبی بکشاند — برای ایران که در محاصره دریایی است، این یک قمار بزرگ است جمعبندی *ناامنسازی شرق مدیترانه یک اهرم قدرتمند اما پرریسک برای ایران است. میتواند: *اروپا را به وساطت جدیتر وادار کند *قیمت انرژی را در اروپا افزایش دهد و فشار سیاسی بر دولتهای غربی ایجاد کند *جایگاه ایران را در مذاکرات احتمالی تقویت کند اما: * خطر واکنش مستقیم ناتو را افزایش میدهد * حزبالله را بهعنوان ارزشمندترین متحد ایران به خطر میاندازد * ممکن است اروپا را علیه ایران متحدتر کند، نه منفعلتر * بهترین استراتژی برای ایران: تهدید مدیترانه را حفظ کند، اما بهکار نگیرد — یعنی نشان دهد که این ظرفیت را دارد و اگر مذاکرات به نتیجه نرسد، فعالش میکند. این تهدید بهتنهایی میتواند اروپا را سر میز مذاکره بیاورد، بدون اینکه هزینه عملی کردن آن پرداخته شود.
مخاطبان فارس
