میراث پهلوی؛حراج آرارات، شوهر دادن بحرین و بخشش ناامید

از داغ ننگین ترکمنچای و آرارات تا بخششِ غریبانه بحرین؛ حافظه تاریخی ما پر است از واگذاری‌های تلخ. تاریخ‌دانان از ناگفته‌های قراردادهایی پرده برمی‌دارند که منابع آبی و مرزهای استراتژیک ما را به باد داد.
گروه فرهنگ خبرگزاری فارس: حافظه تاریخی ایرانیان با نام قراردادهایی گره خورده که به کاهش قلمرو و واگذاری بخشی از سرزمین مادری خود گره خورده است. ایران در ۵ قرن اخیر همواره در حال کوچک شدن بوده است، از جدایی قفقاز در زمان قاجار تا بخشش بی‌سروصدای بحرین و ارتفاعات آرارات در دوره پهلوی. اما چه اتفاقی افتاد که در نیم قرن اخیر، حتی با وجود هجوم ارتش‌های بیگانه و تروریست‌های بین‌المللی، مرزهای ایران تکان نخورد؟

*از کودتای ۱۲۹۹ تا تثبیت حکومت پهلوی

کودتای سوم اسفند ۱۲۹۹ زمینه روی کار آمدن حکومت رضاخان  را فراهم کرد. او در ۲۴ آذر ۱۳۰۴ به سلطنت رسید و پایه‌های سلطنت خود را محکم کرد. یکی از اهداف اصلی رضاخان، اجرای سیاست‌های مورد نظر بریتانیا در ایران بود؛ از جمله تعیین مرزهای کشور و امضای قراردادهایی که منافع بیگانگان را تضمین می‌کرد. یکی از مهم‌ترین این قراردادها، تعیین مرز ایران با ترکیه بود که به واگذاری بخشی از منطقه آرارات انجامید. خسرو معتضد، تاریخ‌دان، در این باره می‌گوید: «۸۰۰ کیلومتر مربع از منطقه آرارات واگذار شد و امروز از همان مناطق گروه‌ها و احزاب غیرقانونی با سلاح‌های دوربرد به نیروهای ما حمله می‌کنند.»

*بحرین و شط‌العرب؛ نمونه‌ای از فشار خارجی و ضعف پهلوی

سال ۱۳۴۷ محمدرضا پهلوی اعلام کرد ایران حاضر است از مالکیت بر بحرین دست بردارد. به این ترتیب مقدمات جدایی بحرین از ایران آغاز شد و پس از رأی مجلس به جدایی بحرین این اتفاق ننگین در روز ۲۳ مردادماه سال ۱۳۴۹ رخ داد و دختر مروارید نشان ایران شوهر کرد. این تصمیم که به ظاهر بر اساس همه‌پرسی سازمان ملل انجام شد، در عمل نتیجه فشار سیاسی و دیپلماتیک بریتانیا بود. در کنار آن، قرارداد شط‌العرب (اروندرود) نیز به زیان ایران تمام شد. همان‌طور که تاریخ‌دانان درباره آن می‌گویند، شط‌العرب رودخانه‌ای مرزی بین ایران و عراق است و نیمی از آن متعلق به ایران بود. واگذاری کنترل کشتیرانی و عبور و مرور به عراق، با فشار انگلستان و به دلیل حضور نظامی آن‌ها در عراق انجام شد و به تدریج بخشی از حق ایران در این مسیر استراتژیک کاهش یافت. همچنین در پیمان بغداد، ایران با فشار قدرت‌های خارجی از برخی مناطق چشم‌پوشی کرد. در افغانستان و دشت ناامید نیز ایران به دلیل محاسبات سیاسی و نظامی، مناطقی را واگذار کرد. خسارات این تصمیم‌ها نه تنها خاک ایران را کاهش داد، بلکه تبعات اقتصادی و استراتژیک بلندمدتی داشت؛ مانند خشک شدن سیستان و بلوچستان و محدود شدن منابع آبی.

*جمهوری اسلامی و دفاع از تمامیت ارضی

با پیروزی انقلاب اسلامی در ۱۳۵۷، تأکید بر استقلال و تمامیت ارضی به محور سیاست‌های داخلی و خارجی تبدیل شد. جمهوری اسلامی، برخلاف دوره پهلوی، هیچ بخشی از خاک ایران را واگذار نکرد و حتی در برابر تهدیدات مستقیم جهانی و منطقه‌ای مقاومت کرد. جنگ تحمیلی عراق (۱۳۵۹–۱۳۶۷) نمونه‌ای برجسته است. صدام حسین با حمایت آمریکا، شوروی و برخی کشورهای عربی به ایران حمله کرد تا خوزستان را جدا کند. با وجود تحریم‌ها و ضعف اولیه نظامی، ایران هشت سال مقاومت کرد و پس از پایان جنگ، هیچ بخش از خاک خود را از دست نداد. فتح خرمشهر، عملیات‌های موفق و دفاع هشت‌ساله، نماد ملی‌گرایی عملی و حراست از تمامیت ارضی بود. تحلیلگران می‌گویند که این مقاومت، برخلاف سیاست تسلیم‌پذیرانه پهلوی، نشان داد که ملی‌گرایی واقعی تنها در شعار نیست، بلکه در دفاع از خاک و هویت ملی نمود پیدا می‌کند.

حفاظت از جزایر سه‌گانه و خلیج فارس

ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک، جزایری بودند که پهلوی زمینه ادعای امارات را برای آن‌ها فراهم کرد. پس از انقلاب، ایران با حضور دائمی نظامی و دیپلماسی قاطع، این جزایر را حفظ کرد و اجازه تعرض به آن‌ها را نداد. این اقدام جمهوری اسلامی، نه تنها حاکمیت ایران بر جزایر را تثبیت کرد، بلکه خلیج فارس را نیز به‌عنوان بخشی جدایی‌ناپذیر از سرزمین ملی حفظ کرد و مفهوم ملی‌گرایی دریایی را احیا نمود. نمونه دیگر، جنگ ۱۲ روزه و مقابله با داعش در سوریه و عراق بود؛ تهدیدی مستقیم برای مرزهای ایران. نیروهای مسلح جمهوری اسلامی با قاطعیت از مرزها دفاع کردند و اجازه تعرض به خاک ایران را ندادند. این اقدامات ادامه دفاع مقدس و نشانه‌ای از پایبندی به امنیت ملی و تمامیت ارضی است.

مقایسه تاریخی؛ از واگذاری تا مقاومت

قیس قریشی، تحلیلگر، در توییتی اشاره کرده که «جمهوری اسلامی در پنج قرن اخیر، اولین حکومتی بود که در پنجاه سال اول حکومتش هیچ بخشی از ایران را از دست نداد.» این ادعا بر پایه مقایسه با دوره قاجار (واگذاری قفقاز و هرات) و پهلوی (بحرین، آرارات و دشت ناامید) مطرح می‌شود. در حالی که پهلوی به دلیل فشارهای خارجی و سیاست‌های داخلی، بخش‌هایی از خاک ایران را واگذار کرد، جمهوری اسلامی با دفاع فعال و دیپلماسی محکم توانست مرزها و حاکمیت کشور را حفظ کند. تاریخ یک قرن اخیر ایران نشان می‌دهد که حفظ خاک و استقلال، همواره با چالش‌های بزرگ همراه بوده است. دوره پهلوی، با قراردادهای تحمیلی و واگذاری بخشی از سرزمین، نمونه‌ای از ضعف در مواجهه با فشار خارجی است. در مقابل، جمهوری اسلامی با تأکید بر استقلال، دفاع از مرزها و هویت ملی، توانسته است نه تنها از خاک ایران محافظت کند، بلکه پایبندی به هویت و فرهنگ ملی را نیز عملیاتی کند. پایان پیام/#رضاخان #پهلوی #محمدرضا_شاه #آمریکا #انگلیس #بحرین #آرارات #دشت_ناامید #افغانستان #اروندرود
21:23 - 18 بهمن 1404
فرهنگ
تاریخ

11 بازنشر26 واکنش
154٫6k بازدید



18 پاسخ

@alvandy19 بهمن 1404
در پاسخ به
بوموسی درسته نه ابو موسی،،، اولی کلمه فارسی دومی عربی هست

تصویر نمایه‌ی ‌9**1238‌
@user170910153867106203019 بهمن 1404
در پاسخ به
حضرات متوهم یا .... با وجود اسناد معتبر میخواهد پالانی‌ها را تبریه کنند سردار حسن ارفع نظامی ارشد رمان رضا شاه در کتاب «زمانه پنج شاه» کاملا ماجرای واگذاری آرارات و اروند رود را توضیح میدهفیلم و مستند جدایی بحرین که در مجلس رژیم قبل هست را هم فبول نمیکنند!

تصویر نمایه‌ی ‌9**1238‌
@user170910153867106203019 بهمن 1404
در پاسخ به
📍ویدیو مستند از جلسه ی مجلس در روز جدایی بحرین از ایرانhttps://www.aparat.com/v/x97u3o5

تصویر نمایه‌ی ‌9**1238‌
@user170910153867106203019 بهمن 1404
در پاسخ به
مصطفی کمال یک نظامی دانشگاه رفته با سواد نظامی بود ولی رضا قزاق سرش کلاه گذاشته!!!!!!آره گلم تپه‌های استرتژیک سوق الجیشی داده زمین مرغوب کشاورزی گرفته!!!!رسانه‌های ترکیه را ببینید دارن رضا قزاق را مسخره میکنند حضرت داره سفیدشویی میکنه و بعد میگه بحرین را قرارداد قاجار داده!

تصویر نمایه‌ی ‌9**1238‌
@user170910153867106203019 بهمن 1404
در پاسخ به
🔰کدام بی‌شعور ی کوه آرارات ایران رو به ترکیه بخشید؟..خود ترکها تعجب میکردند!!!https://www.aparat.com/v/b7143w0

تصویر نمایه‌ی ‌9**1238‌
@user170910153867106203019 بهمن 1404
در پاسخ به
از کسی که زمان رفتن به ترکیه نفهمیده اون راه آهن و دانشگاه و.... که دیده برا زمان عثمانی بوده نه مصطفی کمال و باز کردن روسری زنان همچین کارهای کاملا عادی بوده!!!

@PyameEdalat19 بهمن 1404
در پاسخ به
- با بالا گرفتن انتشار شایعات و ادعا‌های بی پایه و اساس در رسانه‌های معاند با موضوع بازداشت کادر درمان به دلیل انجام وظیفه درمانی در حین وقایع و اتفاقات تروریستی هجدهم و نوزدهم دی ماه به اطلاع می‌رساند: مطابق پیگیری‌های انجام شده کادر بهداشت و درمان در حوادث دیماه و جنگ هیچ بازداشتی صورت نگرفته اس

تصویر نمایه‌ی ‌محمد مرصادی‌
@Ajkqod694521339719 بهمن 1404
در پاسخ به
لعنت بر پهلوی های دزد منحوس ملعون کافر نجس العین جنایت کارلعنت الله علیهاللهم فضاعف علیهم اللعن منک و العذاب الالیم

تصویر نمایه‌ی ‌9**5443‌
@user170910007299005979619 بهمن 1404
در پاسخ به
پسر شاه از همشون جلوتر زده برای تکه تکه کردن ایران تلاش میکنه

تصویر نمایه‌ی ‌گنجشک درنده‌
@Gonjeshk_darandeh19 بهمن 1404
در پاسخ به

این خبر حذف شده است.


@DavidAlvaroSiqueiros20 بهمن 1404
در پاسخ به
همین که بعد از نیم قرن علیرغم داشتن همه نوع تریبون و نشریات و صدا و سیمای میلی و ... اسم پهلوی لرزه بر اندامتون میندازه ، همین که بعد از نیم قرن هنوز مردم اسم پهلوی رو صدا میزنند نشان میده کی راست میگه و کی دروغ

تصویر نمایه‌ی ‌جاوید کریمی‌
@user17710482526925 بهمن 1404
در پاسخ به
خیلی یک جانبه و با غرض و تعصب خاصی دارید قضاوت می کنید، اولاً جریان جدا شدن آرارات با معاوضه زمین های مرغوب صورت گرفت که برای ما بسیار منفعت داشت و دارد، و در مورد جدایی بحرین هم اکر خیای دقیق بررسی کنید و تاریخ را مطالعه کنید متوجه می شوید که بحرین مالکیتش در دست ما نبود. و

تصویر نمایه‌ی ‌کیومرث جعفری‌
@user17707195278625 بهمن 1404
در پاسخ به
وطن فروش های بی شرف و بی غیرت یعنی عصر جاهلیت پهلوی

@amin88dhg22 اردیبهشت 1405
در پاسخ به
ما نیز تمامی ایرانیان و شیعیان خواستار ان هستیم و ما از طرح روزنامه کیهان دفاع و حمایت میکنیم لطفا لطفا خاک بحرین را به ایران باز گردانیم تا باشد مایه افتحار در برابر ان همه سلطنت طلب ها که در چه دوره ای از ایران برداشته شد و از چه دوره به ایران بازگشت و باشد مایه رهایی ایرانیان و شیعان در ۵۰ سال