افزایش بحران اقتصادی در ونزوئلا پس از مداخله آمریکا
دولت ترامپ وعده داده بود فشار حداکثری و حذف مادورو، ونزوئلا را به ثبات و رفاه بازمیگرداند؛ اما ماهها پس از تضعیف حکومت او، بحران اقتصادی، مهاجرت گسترده و شکاف اجتماعی همچنان ادامه دارد و بسیاری از مردم ونزوئلا معتقدند شرایط نهتنها بهتر نشده، بلکه پیچیدهتر هم شده است.
گروه تحلیل بینالملل: ونزوئلا که روزگاری ثروتمندترین اقتصاد نفتی آمریکای لاتین به شمار میرفت، طی یک دهه اخیر در نتیجهی سوءمدیریت، فساد سیستمی و وابستگی مطلق به تکمحصول نفت، وارد چرخهای بیبازگشت از فروپاشی شد. با این حال، آنچه این بحران را به یک بنبست تاریخی تبدیل کرد، مداخلات خارجی به رهبری واشنگتن بود.دولت ترامپ از سال ۲۰۱۹ با اتخاذ راهبرد «فشار حداکثری»، تحریم صادرات نفت و مسدود کردن داراییهای خارجی، عملاً معیشت مردم را به گروگان گرفت. اگرچه مقامات آمریکایی این اقدامات را گامی در جهت «نجات ونزوئلا» توصیف میکردند، اما گزارشهای نهادهای بینالمللی نظیر سازمان ملل و دیدهبان حقوق بشر، پرده از واقعیت دیگری برداشت؛ واقعیتی که در آن میلیونها غیرنظامی برای بقا به کمکهای انسانی وابسته شدهاند.امروز و درحالی که پنج ماه از حذف فیزیکی مادورو میگذرد، نهتنها از شکوفاییِ وعده داده شده خبری نیست، بلکه وخامت اوضاع به اوج خود رسیده است. بحرانِ مزمنِ کمبود غذا و دارو، قطعیهای گسترده برق و فروپاشی نظام درمانی، همچنان بر زندگی مردم سایه افکنده است. در این میان، بخش بزرگی از جامعه با درآمدهایی بسیار پایینتر از خط فقر مطلق، تنها از طریق بازار غیررسمی، حوالههای مهاجران و دلارهای نقدی روزگار میگذرانند؛ وضعیتی که نشان میدهد مداخلات آمریکا به جای حل بحران، تنها به فرسایش بیشتر سرمایههای اجتماعی و تعمیقِ فقر در این کشور دامن زده است. اعتراضات مردمی؛ همه از حذف مادورو استقبال نکردندبرخلاف روایت رسمی واشنگتن، تضعیف و حذف مادورو با استقبال همگانی در ونزوئلا روبرو نشد. تصاویر و مستندات میدانی از کاراکاس و سایر شهرها گویای آن است که بخش وسیعی از جامعه، بهویژه بدنه اجتماعی جریان «چاویسم»، مداخله نظامی آمریکا را نقض آشکار حاکمیت ملی میدانند. اکنون با گذشت بیش از پنج ماه از عملیات سوم ژانویه ۲۰۲۶ و ربودن نیکلاس مادورو و همسرش توسط نیروهای آمریکایی، خیابانهای ونزوئلا همچنان شاهد تظاهرات گسترده مردمی در حمایت از اوست؛ حضوری که نشاندهنده عمق شکاف اجتماعی و پایداری وفاداری بخشی از مردم به حاکمیت گذشته است.برخی رسانههای غربی نیز گزارش دادهاند که حتی بخشی از منتقدان مادورو نسبت به نقش مستقیم واشنگتن در تحولات داخلی ونزوئلا ابراز نگرانی کردهاند. تحلیلگران معتقدند سیاست «تغییر رژیم» آمریکا نهتنها به ایجاد اجماع ملی منجر نشد، بلکه شکاف سیاسی و اجتماعی ونزوئلا را عمیقتر کرد.
ساختار بحران همچنان پابرجاستگزارشهای سازمان ملل گویای آن است که ماشین سرکوب سیاسی در ونزوئلا نهتنها متوقف نشده، بلکه نهادهای امنیتی و قضایی بهجامانده از گذشته، در برخی ابعاد با شدتی مضاعف به فعالیت خود ادامه میدهند. این تداوم سرکوب ثابت میکند که بحران ونزوئلا فراتر از یک شخص، در اعماق ساختارهای سیاسی و اقتصادی این کشور ریشه دوانده است. بر این اساس، شعارهای دونالد ترامپ درباره "دموکراسی" و "تحولات ساختاری"، چیزی جز پوششی برای اهداف مداخلهجویانه نبود؛ چرا که او هرگز نتوانست ولع خود را برای سلطه بر ذخایر عظیم نفتی ونزوئلا پنهان سازد.ادامه موج مهاجرت نیز یکی از روشنترین نشانههای تداوم بحران است. میلیونها نفر از سال ۲۰۱۴ تاکنون ونزوئلا را ترک کردهاند؛ موجی که یکی از بزرگترین بحرانهای مهاجرتی جهان محسوب میشود. بخش مهمی از مهاجران را نیروهای متخصص تشکیل میدهند؛ مسئلهای که توان بازسازی اقتصادی کشور را نیز تضعیف کرده است.
نتیجهگیریتحولات اخیر ونزوئلا به روشنی ثابت کرد که راهبرد «فشار حداکثری» واشنگتن و در پی آن ربودن مادورو، نهتنها کلید حل بحران نبود، بلکه به عامل شتابدهندهای برای فروپاشی عمیقترِ اجتماعی ونزوئلا تبدیل شده است. برخلاف وعدههای پرزرقوبرق ترامپ مبنی بر بازسازی سریع اقتصادی، امروز ونزوئلا با وخامتی بیسابقه دستوپنج نرم میکند؛ نرخ تورم بار دیگر افسار گسیخته، زیرساختهای حیاتی در آستانه نابودی کامل قرار دارند و موج جدید مهاجرت نخبگان، توان بازسازی کشور را به حداقل رسانده است. استمرار فقر مطلق و تشدید بیثباتی نشان میدهد که سناریوی «نجات ونزوئلا» تنها پوششی برای یک قمار ژئوپلیتیک بود که هزینه سنگین آن را مردم عادی با گوشت و پوست خود میپردازند. واقعیتِ تلخِ امروز کاراکاس، گواهی است بر اینکه وعدههای آزادی و رفاه واشنگتن، فریبی بزرگ و دروغی بیش نبوده است.
15:53 - 31 اردیبهشت 1405