آمریکا در جنگ روایتها هم از ایران شکست خورد
آمریکا طی دو دهه اخیر، علیرغم برتری نظامی، در «جنگ روایتها» شکست خورده است. شکاف عمیق میان «ادعای رسمی» و «واقعیت میدانی» از جنگ افغانستان و عراق گرفته تا جنگ ایران، اعتبار واشنگتن را حتی نزد متحدانش مخدوش کرده است. این شکست، فراتر از یک ناکامی رسانهای، نشاندهنده فرسایش مشروعیت سیاسی و سقوط اخلاقی هژمونی آمریکاست.
گروه تحلیل بینالملل: در عصر انفجار اطلاعات، دیگر هیچ قدرتی نمیتواند حقیقت را بهصورت انحصاری تعریف کند. ساختار سنتی پروپاگاندا که زمانی از طریق غولهای رسانهای جریان اصلی (Mainstream Media) هدایت میشد، توسط شبکههای اجتماعی و رسانههای مستقل درهمشکسته شده است. با این حال، سیاستمداران آمریکایی همچنان تلاش میکنند با ادبیات امنیتی و تولید ترس، افکار عمومی را هدایت کنند.ریشه این رویکرد به پس از ۱۱ سپتامبر بازمیگردد؛ زمانی که جورج بوش با طرح «جنگ علیه تروریسم»، روایتی جهانی بر پایه دوگانه «خیر و شر» خلق کرد و اعلام نمود: «جنگ ما با تروریسم با القاعده آغاز میشود اما پایان نمییابد.» این سخنان آغازگر پروژهای بود که اکنون پس از دو دهه، با بحران اعتباری بیسابقه آمریکا روبهروست.
افغانستان و عراق؛ از ادعای دموکراسی تا واقعیتِ ویرانیحمله به افغانستان در سال ۲۰۰۱ با شعار نابودی تروریسم و وعده استقرار دموکراسی آغاز شد، اما خروج تحقیرآمیز در سال ۲۰۲۱ ثابت کرد که روایت «ملتسازی» واشنگتن تنها یک توهم کاغذی بوده است. طبق گزارش پروژه "Costs of War" دانشگاه براون، این جنگ با هزینهای بیش از ۲ تریلیون دلار و صدها هزار کشته، عملاً هیچ ثبات پایداری ایجاد نکرد. اگر افغانستان آغاز این بحران روایتی بود، عراق نقطه انفجار و فروپاشی اعتماد جهانی محسوب میشود.دولتهای جورج بوش و تونی بلر با ادعای وجود «سلاحهای کشتار جمعی» به عراق حمله کردند؛ ادعایی که پس از اشغال بغداد هرگز اثبات نشد و به بزرگترین لکه ننگ بر اعتبار سیاسی غرب تبدیل گشت. طبق گزارش Britannica، این مداخله نهتنها ثبات ایجاد نکرد، بلکه زمینه ظهور گروههای تروریستی مانند داعش را فراهم آورد. در واقع، آمریکا در عراق شاید رژیم صدام را ساقط کرد، اما در جبهه اقناع افکار عمومی شکست خورد؛ زیرا افکار عمومی جهان دریافتند که روایتهای رسمی واشینگتن میتواند بر پایه اطلاعات کاملاً ساختگی یا دستکاریشده بنا شود. این تجربه تاریخی، شکاف میان «ادعای اخلاقی» و «واقعیت میدانی» را برای همیشه پیش چشم جهانیان آشکار کرد.
تهاجم به واقعیت؛ از ۳۰ هزار دروغ تا واقعیتِ ایرانوقتی سیستمی به مرحلهای میرسد که طبق گزارش Washington Post Fact Checker، تنها یکی از رؤسایجمهورش (ترامپ) بیش از ۳۰ هزار دروغ میگوید، آن قدرت عملاً «توانِ اجماعسازی» خود را از دست میدهد. این بحران اعتبار، در تقابل با ایران به وضوح خود را نشان داد. پس از خروج آمریکا از توافق هستهای در سال ۲۰۱۸، واشنگتن تلاش کرد با سیاست «فشار حداکثری»، ایران را منزوی و عامل بیثباتی معرفی کند؛ اما برخلاف دهه ۲۰۰۰، روایت آمریکا دیگر تنها صدای موجود نبود و رسانههای منطقهای و شبکههای اجتماعی، تصویر متفاوتی از «حقانیت و مقاومت» را به افکار عمومی جهان مخابره کردند.در میانه تنشهای ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶، ماشین رسانهای واشنگتن بار دیگر کوشید با وارونهسازی حقایق، واقعیتهای میدانی را به نفع خود تغییر دهد. اما ایستادگی راهبردی ایران ثابت کرد که حتی پیچیدهترین پروپاگانداها نیز در برابر «واقعیتِ قدرتِ بازدارندگی» کارایی خود را از دست میدهند. شکستِ این پروژه، تیر خلاصی بر روایتِ «شکستناپذیریِ آمریکا» بود و نشان داد که واقعیتهای سختِ میدان، بسیار نیرومندتر از خطابههای مهندسیشده و دروغهای سفارشی هستند.
چرا ماشین روایتسازی آمریکا با شکست مواجه شد؟فروپاشی این هژمونی رسانهای ناشی از سه عامل بنیادین است:۱. هزینههای نجومی: هزینه کل جنگهای پس از ۱۱ سپتامبر از ۸ تریلیون دلار فراتر رفته است. برای افکار عمومی جهان، این پرسش مطرح است که چگونه قدرتی با این حجم از ثروت، نتوانسته امنیت کوچکی در منطقه ایجاد کند؟ این تضاد، لایه «منفعتطلبی» را از پسِ «نقاب اخلاقی» بیرون کشید.۲. تعدد ابزارهای اطلاعرسانی: پایان انحصار رسانههای شرکتی غرب باعث شده تا هر شهروند بتواند تناقضات مقامات آمریکایی را رصد کند. گزارشهایی مانند آنچه Washington Post Fact Checker درباره دهها هزار ادعای نادرست رؤسایجمهور آمریکا منتشر کرد، اعتماد عمومی را به کلی فرسوده است.۳. برتری واقعیت بر مجاز: در جهان امروز، موشکها و ناوهای هواپیمابر شاید بتوانند جغرافیا را اشغال کنند، اما نمیتوانند «معنا» تولید کنند. واشینگتن در اقناع وجدان بیدار جامعه جهانی شکست خورده است.
نتیجهگیری: باختن همزمانِ جنگ و حقیقتامروز آمریکا شاید همچنان بزرگترین بودجه نظامی جهان را داشته باشد، اما قدرت دیگر صرفاً با ابزار سخت تعریف نمیشود. در جهان چندروایتیِ امروز، توانایی ساختن «روایت معتبر» تعیینکننده اصلی است. واشنگتن با فاصله گرفتن از حقیقت، نه تنها در میدانهای نبرد از افغانستان تا عراق عقبنشینی کرد، بلکه در جبهه رسانهای نیز قافیه را به حقیقت واگذار کرده است. شکست در جنگ روایتها، پیشدرآمد سقوط هژمونی سیاسی و پایانی بر عصر دیکتاتوریِ حقیقت از سوی کاخ سفید است.
با دنبال کردن صفحه تحلیل بینالملل، از بهروزترین تحلیلها در حوزه سیاست خارجی و روابط بینالملل، با خبر شوید.#رسانه#جنگ#افغانستان #عراق#آمریکا #ایران #جنگ_رسانهای
13:39 - 20 مه 2026
0 بازدید
