مداحی حماسی؛ جایگزین موسیقی پاپ، در ایران روزهای جنگ!
✍️حسین کاظمیجوامع بشری در مقاطع بحران به باز تعریف نمادها و سرمایههای فرهنگی خود میپردازند. در ایران و پس از آغاز جنگ و تحولات ژئوپولیتیک منطقه ای، نیاز به روایتی حماسی برای صورت بندی هویت جمعی پررنگ تر شد. جنگ ايران با آمريكا و اسرائيل و پخش عمومي سبك حماسی مداحی، تقاضای عمومي براي آثار حماسي را تشديد كرد؛ مداحی که پيش از جنگ محصور در هيأت هاي عزاداری بود، در روزهای جنگ، به عرصه عمومي و در رقابت و يا حتی جايگزينی در برخي ساحات موسیقی وارد شد. این جایگزینی را میتوان در چارچوب مفهوم مقاومت فرهنگی تحلیل کرد. یکی از برجسته ترین ابعاد این پدیده، ساخت ابر روایت قهرمانی است؛خاصه آنجا که محتوای مداحی تلفیقی از مولفه های دینی و هویت ایرانی باشد (مثلا نام بردن از قهرمانان تاریخی ایران در مداحی) این امر منجر به ترمیم شکاف دین و ملیت می شود. این محتوای فاخر، هویتی یکپارچه در «ایران اسلامی» ارائه میدهد كه در مواجهه با تهديدات بيرونی، انسجام درونی را تقويت می كند. از سویی تزریق روحیه حماسی از طریق این مداحی ها، مکانیزمی برای تخلیه اضطراب ناشی از اخبار جنگ و بحران های دیگر است و منجر به افزایش تاب آوری عمومی میشود در نتیجه ی این کارکردها، باعث شد تا استقبال عمومی از مداحی با وجود موسیقی های پاپ، تشدید گردد.نتیجهگیریجایگزینی سبکهای خوانندگی رایج با مداحیهای حماسی و آیینی در ایران، صرفاً یک تغییر سلیقه نیست، بلکه پاسخی فرهنگی-اجتماعی به وضعیت جنگی و تحریمی است. این سبک فاخر و نو با پیوند زدن عمیق «ایمان شیعی» با «شخصیتهای قهرمانی ایران»، باعث گردید که فرهنگ اسلامی-ایرانی، نه به صورت تدافعی، بلکه در قالبی تهاجمی و فاتحانه تقویت شود.
این چرخش، و اقبال عمومی، نقطهعطفی است در کارکرد مداحی: از محصور بودن در هیئات مذهبی، تا تبدیل شدن به شریان حیاتی مقاومت و بازآفرینی هویت ملی در عصر مخاطرات جنگی و بحرانی. تداوم این روند میتواند معماری روحیهی جمعی ایرانیان را برای دهههای آتی صورتبندی کند.
16:18 - 10 خرداد 1405
