شیما جوادی: اگر روایت نکنیم، دیگران به جای ما روایت خواهند کرد
عضو «خانه راوی» در گفتوگو با فارس: روایت در روزگار ما یک سلاح استتهران ـ فارس: «خانه راوی» در روزهایی شکل گرفت که کشور بیش از هر زمان دیگری به ثبت و روایت واقعیتها نیاز داشت؛ روزهایی که همزمان با آغاز جنگ و شکلگیری یک نبرد رسانهای و روایتی گسترده، جمعی از نویسندگان، پژوهشگران و فعالان فرهنگی تصمیم گرفتند توان و تجربه خود را برای روایت آنچه در جامعه میگذرد به میدان بیاورند. در همین مسیر، «خانه راوی» با هدف گردهم آوردن اهالی قلم و فرهنگ و تقویت جریان روایتگری شکل گرفت.شیما جوادی، نویسنده رمانهای «عملیات لوتوس» و «ماتروشکا» و از اعضای این مجموعه، در گفتوگو با خبرنگار فارس از انگیزه حضور خود در خانه راوی، اهمیت روایت در جهان امروز و چشمانداز این مجموعه فرهنگی سخن گفت.عضویت در خانه راوی یک انتخاب آگاهانه بودجوادی در ابتدای این گفتوگو با اشاره به دلیل حضور خود در خانه راوی اظهار داشت: «معمولاً عضو هر گروه و کانالی نمیشوم و برای حضور در مجموعههای فرهنگی معیارهایی دارم. یکی از مهمترین این معیارها وجود مدیری هدفمند و دارای چشمانداز مشخص است؛ فردی که بداند یک مجموعه فرهنگی را برای چه هدفی تشکیل داده و قرار است آن را به کجا برساند.»وی افزود: «خانه راوی از همان ابتدا چنین ویژگیای داشت. شکلگیری این مجموعه در شرایط جنگی و تلاش برای گردهم آوردن اهالی فرهنگ و قلم به منظور انجام کارهای عملی و اثرگذار، برای من قابل توجه بود. احساس کردم اینجا صرفاً یک گروه مجازی یا محفلی برای گفتوگو نیست، بلکه قرار است اتفاقی واقعی و مؤثر رقم بخورد.»
این نویسنده ادامه داد: «از سوی دیگر، نیاز به نوشتن درباره جنگ و ثبت تجربههایی که در این روزها شکل میگیرد، انگیزه دیگری برای حضور من در این مجموعه بود. معتقدم اگر تجربههای این دوران به درستی ثبت و روایت نشوند، بخش مهمی از حافظه تاریخی جامعه از بین خواهد رفت.»تجربهای متفاوت در کنار نویسندگان دغدغهمندجوادی درباره تجربه حضور خود در خانه راوی گفت: «روایت و نوشتن برای من موضوع تازهای نبود. سالهاست که در حوزه داستان و ادبیات فعالیت میکنم و حتی تجربه جنگ نیز به دلیل زیست در آن روزها برایم چندان غریب نبود. اما حضور در کنار نویسندگانی که دغدغههای مشترکی داشتند و برای روایت تجربه جنگ تلاش میکردند، تجربهای متفاوت بود.»وی افزود: «خانه راوی فضایی ایجاد کرد که افراد با پیشینهها و نگاههای مختلف بتوانند در کنار یکدیگر قرار بگیرند و از تجربههای هم استفاده کنند. این همافزایی یکی از مهمترین ویژگیهای چنین مجموعههایی است.»به گفته این نویسنده، یکی از دستاوردهای مهم حضور در خانه راوی، شکلگیری یک جهان مشترک از کلمات و روایتهاست؛ جهانی که اعضای آن تلاش میکنند واقعیتهای جامعه را با زبان هنر و ادبیات ثبت و منتقل کنند.تنها ابزار من، قلم استجوادی مهمترین انگیزه خود برای حضور در خانه راوی را نوشتن و اثرگذاری دانست و گفت: «برای من داستان گفتن صرفاً یک هنر یا سرگرمی نبوده است. همیشه دوست داشتم چیزی بنویسم که بتواند در ذهن مخاطب باقی بماند و تأثیر بگذارد.»
وی ادامه داد: «هر فردی در شرایط حساس اجتماعی و تاریخی تلاش میکند به سهم خود کاری انجام دهد. من کار دیگری جز نوشتن بلد نیستم و طبیعی بود که بخواهم از همین ابزار برای ایفای نقش خود استفاده کنم. احساس کردم در روزهای جنگ، قلم میتواند مسئولیتی فراتر از تولید یک متن ادبی داشته باشد.»این نویسنده افزود: «گاهی یک روایت درست میتواند به اندازه یک اقدام میدانی مؤثر باشد؛ زیرا ذهن و نگاه مخاطب را شکل میدهد و به او کمک میکند واقعیت را بهتر درک کند.»روایت، سلاح میدان امروز استجوادی با تأکید بر اهمیت روایت در جهان معاصر گفت: «به نظر من روایت یک سلاح است. شاید در گذشته تصور میشد نبردها فقط در میدانهای نظامی اتفاق میافتند، اما امروز بخش مهمی از جنگها در عرصه رسانه، افکار عمومی و روایتها جریان دارد.»وی افزود: «رسانه، داستان، سینما و هنر همواره ابزارهای اثرگذار بودهاند، اما در عصر فناوری و شبکههای اجتماعی، قدرت روایت چند برابر شده است. امروز یک روایت میتواند در مدت کوتاهی به میلیونها نفر برسد و بر نگاه آنها تأثیر بگذارد.»این نویسنده تصریح کرد: «اگر نتوانیم روایت خودمان را ارائه کنیم، دیگران این کار را انجام خواهند داد. مسئله فقط بیان یک واقعه نیست؛ مسئله این است که چه کسی آن واقعه را روایت میکند و از چه زاویهای به آن مینگرد. به همین دلیل روایت کردن بخشی از میدان نبرد امروز است.»
خانه راوی؛ جایی برای یادگیری و رشدجوادی یکی از مهمترین کارکردهای خانه راوی را ارتقای کیفیت روایتگری دانست و گفت: «قرار نیست فقط بنویسیم؛ قرار است یاد بگیریم چگونه بهتر بنویسیم. هرچه روایتها حرفهایتر، دقیقتر و عمیقتر باشند، اثرگذاری بیشتری خواهند داشت.»وی ادامه داد: «روایت اگر با آموزش، تحلیل و نقد همراه نباشد، به مرور دچار تکرار و ملال میشود. یکی از نقاط قوت خانه راوی توجه به همین مسئله است. اعضا تلاش میکنند ضمن تولید محتوا، مهارتهای خود را نیز ارتقا دهند و نگاه عمیقتری به موضوعات پیدا کنند.»این نویسنده افزود: «وجود فضای گفتوگو، نقد و تبادل تجربه در کنار فعالیتهای عملی میتواند به شکلگیری نسل تازهای از روایتگران کمک کند؛ افرادی که بتوانند وقایع و مسائل جامعه را با دقت، صداقت و مهارت بیشتری روایت کنند.»عملگرایی؛ ویژگی متمایز خانه راویجوادی در بخش دیگری از سخنان خود، مهمترین ویژگی خانه راوی را عملگرایی آن دانست و اظهار کرد: «در بسیاری از مجموعهها جلسات متعدد برگزار میشود و حرفهای زیادی زده میشود، اما خروجی عملی چندانی وجود ندارد. آنچه خانه راوی را برای من متمایز میکند، تلاش برای حرکت منسجم و گامبهگام در مسیر تولید اثر است.»وی افزود: «این مجموعه از همان ابتدا سعی کرد متناسب با شرایط جامعه عمل کند و به جای پرداختن صرف به مباحث نظری، به سمت تولید روایت و ثبت تجربهها حرکت کند. به نظر من این رویکرد میتواند در آینده نتایج ارزشمندی به همراه داشته باشد.»
خانهای برای همه راویان وطناین نویسنده درباره آینده خانه راوی نیز گفت: «هنوز برای قضاوت درباره آینده این مجموعه زود است، اما آنچه تاکنون دیدهام امیدوارکننده بوده است. حضور افراد دغدغهمند، نگاه هدفمند و تلاش برای انجام کارهای واقعی، نشانههای مثبتی هستند که میتوانند مسیر رشد این مجموعه را هموار کنند.»وی در پایان خاطرنشان کرد: «اگر بخواهم آینده خانه راوی را در یک تصویر خلاصه کنم، آن تصویر خانهای بزرگ برای همه راویان وطن خواهد بود؛ خانهای که در آن هر کسی که دغدغه روایت حقیقت و ثبت تجربههای این سرزمین را دارد، بتواند نقش خود را ایفا کند. معتقدم هرچه تعداد روایتگران متعهد و حرفهای بیشتر شود، امکان حفظ و انتقال درست واقعیتها نیز بیشتر خواهد شد.»#شیما_جوادی #نویسنده #رمان #خانه_راوی #روایت #ماتروشکا #عملیات_لوتوس
14:24 - 3 تیر 1405
411 بازدید
