یعنی تو این زمینه تحریمها مانع همکاری نشده؟
ژاپن اینگونه به کمک تالابهای ایران آمد
ژاپن طی بیش از یک دهه گذشته در پروژههای مختلف با ایران مشارکت داشته؛ همکاریهایی که بر مدیریت آب، کشاورزی پایدار و آموزش محلی متمرکز بوده است.
گروه اجتماعی خبرگزاری فارس: از ارومیه تا شادگان، نام ژاپن در سالهای اخیر بارها کنار پروژههای مرتبط با تالابهای ایران دیده شده است. همکاریهایی که با مشارکت نهادهای ایرانی و بینالمللی، بیشتر بر کشاورزی پایدار، مدیریت منابع آب و آموزش جوامع محلی در تالابهای مهم کشور تمرکز دارد.تسوکادا تاماکی، سفیر ژاپن در ایران، میگوید پروژهای که از سال ۲۰۲۴ با همکاری وزارت امور خارجه ایران، سازمان حفاظت محیطزیست، برنامه توسعه سازمان ملل متحد (UNDP) و سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (FAO) آغاز شده، با هدف تقویت نظام مدیریتی حفاظت از تالابها، تضمین کشاورزی پایدار و ایجاد معیشتهای جایگزین در برابر تغییرات اقلیمی طراحی شده است. به گفته او، این پروژه تلاش میکند حفاظت از تنوع زیستی را با منافع بلندمدت جوامع محلی پیوند بزند؛ رویکردی که بسیاری از کارشناسان آن را حلقه مفقوده پروژههای محیطزیستی در ایران میدانند.
بر همین اساس، اکنون ۴۴۴ هکتار از اراضی کشاورزی در حوضه دریاچه ارومیه، تالاب انزلی، دریاچه پریشان و تالاب شادگان برای اجرای الگوهای کشاورزی پایدار انتخاب شدهاند. این طرحها قرار است مصرف آب را کاهش دهند و همزمان بهرهوری کشاورزی را حفظ کنند؛ موضوعی که در شرایط بحران آب ایران اهمیتی دوچندان دارد. در کنار آن، برای ۶۳۶ نفر از ساکنان محلی نیز آموزشهای حرفهای در نظر گرفته شده تا بتوانند از طریق مشاغل جایگزین، وابستگی کمتری به منابع شکننده تالابی داشته باشند.این اقدامات اما بخشی از یک همکاری طولانیتر است. دولت ژاپن طی ۱۲ سال گذشته با اختصاص ۱۳.۳ میلیون دلار به یکی از مهمترین شرکای ایران در حوزه حفاظت از تالابها تبدیل شده است. این کمکها تنها به تأمین منابع مالی محدود نبوده و انتقال دانش فنی، آموزش جوامع محلی و ارائه مدلهای مدیریتی را نیز شامل شده است. بخش مهمی از این حمایتها به احیای دریاچه ارومیه اختصاص یافته؛ دریاچهای که سالها نماد بحران زیستمحیطی ایران بود و خشک شدن آن نگرانیهای گستردهای درباره مهاجرت، طوفانهای نمکی و تهدید سلامت مردم ایجاد کرده بود.ژاپن از سال ۲۰۱۴ در پروژههای مرتبط با دریاچه ارومیه حضور فعالی داشته است. توسعه مدلهای چرخه آب، حمایت از کشاورزی پایدار و حفاظت از تالابهای اطراف دریاچه، بخشی از اقداماتی است که با مشارکت کارشناسان ژاپنی انجام شده است. در واقع، تجربه ژاپن در مدیریت منابع محدود آب و مقابله با بحرانهای محیطزیستی، به الگویی برای برخی برنامههای احیای دریاچه تبدیل شد. هرچند هنوز راه درازی تا احیای کامل ارومیه باقی مانده، اما بسیاری از کارشناسان معتقدند بدون همکاریهای بینالمللی، روند بهبود این دریاچه بسیار کندتر پیش میرفت.
در کنار ارومیه، تالاب بینالمللی شادگان نیز سهم مهمی از این همکاریها داشته است. شادگان که یکی از مهمترین زیستگاههای پرندگان آبزی خاورمیانه محسوب میشود، سالها تحت تأثیر کمآبی، آلودگی و تغییرات اقلیمی قرار داشته است. هزاران نفر از ساکنان منطقه نیز معیشت خود را به این تالاب گره زدهاند؛ از صیادی گرفته تا دامداری و کشاورزی. به همین دلیل، پروژههای ژاپن در شادگان تنها بر حفاظت اکولوژیک متمرکز نبوده و به دنبال ایجاد تعادل میان حفظ تالاب و زندگی مردم محلی بوده است.اجرای طرحهای کشاورزی پایدار، توسعه معیشتهای جایگزین، ارتقای مدیریت تالاب و انتقال دانش فنی از جمله اقداماتی است که با همکاری ژاپن و UNDP در شادگان اجرا شده است. این برنامهها تلاش میکنند فشار انسانی بر تالاب را کاهش دهند؛ زیرا تجربه جهانی نشان داده حفاظت از اکوسیستمها بدون در نظر گرفتن وضعیت اقتصادی جوامع محلی، معمولاً به شکست منجر میشود.همین نگاه در تالاب انزلی نیز دنبال شده است. ژاپن از سال ۲۰۰۳ در پروژههای مرتبط با انزلی مشارکت داشته و برنامههایی در حوزه بهینهسازی مصرف آب، پایش کیفیت آب و آموزشهای محیطزیستی را اجرا کرده است. انزلی طی دو دهه اخیر با مشکلاتی مانند ورود رسوبات، فاضلاب و گونههای مهاجم روبهرو بوده و کارشناسان هشدار دادهاند که ادامه این روند میتواند حیات تالاب را تهدید کند. در چنین شرایطی، انتقال تجربیات مدیریتی و فناوریهای پایش محیطزیستی از سوی ژاپن، نقش مهمی در کنترل بخشی از بحران داشته است.
همکاریهای دو کشور حتی فراتر از تالابها رفته و مدیریت منابع آب در حوضه رودخانه سفیدرود را نیز شامل شده است. ژاپن در تدوین برنامههای مدیریت منابع محدود آب در بخشهای کشاورزی، صنعتی و آب شرب با ایران همکاری کرده؛ موضوعی که نشان میدهد نگاه توکیو به بحران آب ایران، صرفاً محدود به پروژههای مقطعی نیست و ابعاد گستردهتری را در بر میگیرد.پایان پیام/#ایران #ژاپن #محیطزیست
15:47 - 9 مه 2026