از گاندی تا کشیشان مسیحی؛ راز دلبستگی آزادگان به امام حسین(ع)
یادداشت_ عاشورا سالهاست از مرزهای تاریخ عبور کرده و حسینبنعلی(ع) دیگر تنها نامی آشنا برای مسلمانان نیست؛ او به نماد جهانی آزادگی، کرامت و ایستادگی در برابر ظلم بدل شده است.
از کشیشان مسیحی و متفکران غربی گرفته تا رهبران و اندیشمندان هندو، بسیاری کوشیدهاند راز ماندگاری مردی را روایت کنند که با خون خود، مرز میان عزت و ذلت را برای همیشه روشن ساخت. علی اکبری چناری، پژوهشگر بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی، در این یادداشت نگاهی دارد به بازتاب شخصیت و قیام سیدالشهدا(ع) در نگاه اندیشمندان غیرمسلمان؛ نگاهی که نشان میدهد پیام عاشورا، زبان مشترک همه آزادگان جهان است.مشروح این یادداشت را در ادامه میخوانید:عشق به امام حسین(ع) مرز جغرافیایی، دینی و فرهنگی نمیشناسد؛ و همین عشق است که مردم را از اقصی نقاط جهان، فارغ از هر دین، مذهب و مکتبی، در میعادگاهی به نام اربعین گرد هم میآورد. امام(ع) قیام کرد تا ارزشهای والای انسانی و الهی را احیا کند و تا انسانیت هست، عشق به ایشان هر روز فزونتر میگردد و هرگز خاموش نمیشود.امام حسین(ع) علیه یزید زمان خویش قیام کرد و دین خدا را با نثار خون خویش احیا کرد و تا الله باقی است، حسین و مکتب او باقی است و قیام پیروانش بر علیه یزیدهای دوران و نرفتن زیر بیرق ظلم همچنان تداومبخش مسیر اوست. انسانهای آزاده از سایر ادیان و مذاهب نیز عشق و علاقه وصفناپذیری به اباعبدالله(ع) و تأثیرپذیری از قیام ایشان دارند. همه ساله گوشهای از این ارادت را در مراسم عزاداری محرم و راهپیمایی اربعین شاهد هستیم.برخی از اندیشمندان سایر ادیان نیز در تجلیل و تکریم شخصیت والای امام حسین(ع) و قیام ایشان آثار متعددی، چه در قالب مقاله و کتاب و چه در قالب سخنرانی، ارائه کردهاند. از جمله این افراد، کشیش مسیحی، آنتون بارا، است که کتاب «الحسین فی الفکر المسیحی» را به رشته تحریر درآورده است.
این اثر با عنوان «حسین در اندیشه مسیحیت» به فارسی ترجمه شده است. وی در این کتاب ضمن پرداختن به اسباب و علل قیام سیدالشهدا(ع)، بارها از شخصیت عظیم و دستنیافتنی آن حضرت سخن گفته و امام حسین(ع) را گوهر جاودانه و حقیقی ادیان الهی دانسته است.کریس هیور، دیگر اندیشمند مسیحی، در سخنانی بیان میکند که امام حسین(ع) در مقام «سیدالشهدا» الگوی همه انسانها در تسلیم محض و عبودیت خالص در برابر اراده خداوند است.موریس دوکبری، دیگر دانشمند مسیحی، امام حسین(ع) را الگویی برای انسانهای آزاده در ایستادگی در برابر طاغوت زمان و زیر بار ظلم نرفتن معرفی میکند و با الهام از سخنان حضرت بیان میکند: «حسین(ع) زیر بار استعمار نرفت؛ پس بیایید ما نیز شیوه او را سرمشق خود قرار داده، از زیردست استعمارگران خلاصی یابیم و مرگ با عزت را بر زندگی با ذلت ترجیح دهیم.»تامداس توندون، اندیشمند هندو، در توصیف امام حسین(ع) و قیام شجاعانه ایشان مینویسد: «شهادت امام حسین(ع) از همان زمان که طفلی بیش نبودم در من تأثیر عمیق و حزنآوری داشت. من اهمیت داشتن این خاطره بزرگ تاریخی را میدانم. فداکاریهایی مانند شهادت امام حسین(ع)، سطح فرهنگ بشر را ارتقا میبخشد و خاطره آن شایسته است بماند و یادآوری شود.»مهاتما گاندی، رهبر بزرگ مردم هندوستان، در توصیف عظمت و شکوه شخصیت و قیام اباعبدالله الحسین(ع) چنین سخن گفته است: «من زندگی امام حسین(ع) ـ آن شهید بزرگ اسلام ـ را به دقت خواندهام و به صفحات کربلا توجه کافی نمودهام و بر من روشن شده است که اگر هندوستان بخواهد یک کشور پیروز شود، بایستی از سرمشق امام حسین(ع) پیروی کند.»
توماس ماساریک پس از ذکر مصائب امام حسین(ع) و حضرت مسیح(ع)، به مقایسه مصیبتهای این دو بزرگوار پرداخته و مینویسد: «مصائبی که بر مسیح(ع) وارد شد، نسبت به مصائبی که بر حسین(ع) وارد شد، مانند پرکاهی است در برابر کوهی بزرگ.»توماس کارلایر، دانشمند اسکاتلندی، نیز میگوید: «حسین و یارانش ایمان محکمی به خداوند داشتند. آنها ثابت کردند که برتری عددی در جایی که حق با باطل روبهرو میشود اهمیتی ندارد. پیروزی حسین با وجود اقلیتی که داشت موجب شگفتی من است.»برخی نیز با حضور در مراسم معنوی اربعین عشق و ارادت خود را به اباعبدالله الحسین(ع) نشان میدهند. مالخار سانگولاشویلی، اسقف مسیحی، حضور اقشار مختلف مردم از سایر ادیان غیراسلامی را نشانه پیروزی امام حسین(ع) دانسته است. او در مصاحبهای میگوید: «امام حسین برای ما نشانهای از عدالت، پیروزی و عشق است. امام حسین(ع) است که همه ما را گرد هم میآورد تا زخمها و دردهایی که برای هم ایجاد کردهایم درمان کنیم. عشق و توجه به همدیگر نماد اربعین است و این امر باید در همه ایام زندگی روزمرهمان جریان داشته باشد.»از نظر او، هرچه مردم بیشتری اربعین را تجربه کنند، این جهان امنتر،خوشایندتر و صلحآمیزتر خواهد بود.
10:11 - 30 خرداد 1405