از «هوای پاک» تا «جوانی جمعیت»؛ قوانینی که در پیچِ اجرا گیر میکنند
ایران، از کشورهای پیشرو در وضع قوانین است، اما به گفته کارشناسان با وجود وضع برخی قوانین، آنها در مرحله اجرا دچار مشکل میشوند وقتی قوانین به خوبی اجرایی نشوند و الگوهای جامعه و مدیران در اجرای قوانین کمکاری کنند، جامعه دچار هرج و مرج میشود.
گروه زندگی: کمتر از دو هفته از روز قانون اساسی در ایران میگذرد؛ دوازدهم آذرماه، سالروز تصویب قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران بود. قانونی که به تعبیر امام خمینی (ره) قانون اسلام و یکی از بزرگترین ثمرات جمهوری اسلامی است که نهادهای فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و اقتصادی کشور را بر اساس اصول و ضوابط اسلامی مشخص کرده و منعکسکننده خواست قلبی امت اسلامی است. از دیدگاه حقوقدانان، قانون برای تمامی افرادی که در قلمرو آن قدرت زندگی میکنند، حقوق، تکالیف و مسئولیتهایی مشخص میکند که همه موظف به رعایت آن هستند. به همین دلیل، قانونگرایی به معنای نظم و قاعدهمندی رفتارهای انسانی در قالب هنجارهای تدوینشده و مورد پذیرش اکثریت افراد جامعه است که باعث تداوم و قوام جامعه میشود.
*قانونمداری در ایران، به قدمت یک قرن
قانون اساسی، عالیترین سند حقوقی یک کشور است که چارچوبی برای تنظیم سایر قوانین فراهم میکند و اهداف، آرمانها و ارزشهای آن کشور را در بر میگیرد که در ایران قدمتی بیش از صد سال دارد. به گفته مهدی نجفزاده، عضو هیات علمی گروه علوم سیاسی دانشگاه فردوسی مشهد، «ایران یکی از پیشروترین و مترقیترین کشورها در تدوین قانون اساسی است». هدف اصلی وضع قوانین و مقررات یا صدور بخشنامهها و دستورالعملها برای کسبوکارهای مختلف، تسهیل فرایندهاست. با این حال، اگر این مقررات به درستی اجرا نشوند یا تفاسیر و برداشتهای سلیقهای از آنها صورت گیرد، با یک جامعه ضربه جبران نشدنی وارد میشود.
*این قوانین خوب، به خوبی اجرا نمیشوندبه گفته هادی طحان نظیف، سخنگوی شورای نگهبان، «بسیاری از مشکلات ناشی از عدم اجرای قانون است.» این سخنان درحالی گفته میشود که در سالهای اخیر برخی از قوانین در کشورمان تصویب شده که در اجرا دچار مشکل شده است. آسیبشناس اجتماعی مجید ابهری در این رابطه مثالهایی از قوانین خوبی که اجرا نمیشوند میزند و میگوید: «قوانین مبارزه با فساد و افراد فاسد، سوءاستفادهگران از منابع مردمی و دولتی و حفظ بیت المال، حفظ منابع طبیعی و ثروتهای ملی از قوانینی هستند که بسیاری از کشورها هنوز نتوانستند در این حوزه قواعدی به این پیشرفتگی تدوین کنند، اما متاسفانه در جامعه ما به اجرای اینگونه قوانین توجه چندانی نمیشود. باید مدیران جامعه در اجرا و آموزش اجرای اصولی دقت کافی کنند تا جامعه بتواند در امنیت خاطر اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی حرکت کند.»در ادامه برخی از قوانین خوبی که اجرا نمیشوند به عنوان نمونه میآید؛
*قانون جوانیِ جمعیت ۳ساله شد اما…
۳ سال از ابلاغ قانون جوانی جمعیت میگذرد، اما خیلی از تکالیف این قانون هنوز اجرا نشده و برخی از تکالیف هم سلیقهای به اجرا در آمده، طبق گزارشات ستاد ملی جمعیت، سازمان برنامه و بودجه در سه سال گذشته از ۳۰ همت سهم این قانون تنها ۶ و نیم همت را پرداخت کرده است. این درحالی است که آمارهای ثبت احوال خبر میدهد که تا امروز اجرای تنها نیمی از مصوبات این قانون توانسته نمودارهای جمعیتی را مثبت کند. از بین تسهیلات حمایتی این قانون زمینهای رایگان و وامهای ازدواج و فرزندآوری مشتریهای بیشتری دارد که آن هم طبق گفته برخی به خوبی عملیاتی نمیشود و نزدیک به هزار متقاضی همچنان در انتظار اجرای این بند هستند.
*قانون هوای پاک
شاید بتوان یکی دیگر از مهمترین قوانینی که اجرای آن روی زمین مانده و کشور از جمله کلانشهرها از آن آسیب میبیند، موضوع آلودگی هوا است. ۲۳ دستگاه در قبال آن وظیفه دارند اما در اجرای آن و نظارت بر حسن اجرای آن ضعف جدی وجود دارد و هرساله جان چندین هزار نفر بر اثر عوارض ناشی از آلودگی هوا گرفته میشود.
* قانون جهش تولید مسکن
قانون جهش تولید مسکن یکی دیگر از قوانین روی زمین مانده است. طبق این قانون بانکها مکلف به ارائه وام مسکن شدهاند، اما آن را اجرا نمیکنند و فقط به برخی تسهیلات ارائه میکنند. حتی برخی دیگر از پرداخت وام ودیعه مسکن هم سر باز میزنند.
*بی توجهی به قانونی که زمینه کنترل تورم را فراهم میکند
بانک مرکزی در مردادماه، قانون جدید بانکداری را به شبکه بانکی کشور ابلاغ و بر نظارت بر الزام به حسن اجرای آن تاکید کرد. با وجود تعیین مهلت برای تدوین آییننامههای زیرمجموعه این قانون، بسیاری از آییننامهها هنوز نهایی نشده است. اجرای صحیح این قانون زمینه کنترل تورم در کشور را فراهم خواهد کرد.
*نجات از قطعی برق با اجرای یک قانون
بر اساس قانون، وزارت نیرو مکلف است با همکاری وزارت نفت و سازمان برنامه و بودجه کشور برنامه حذف تدریجی قیمتگذاری انرژی در طول زنجیره تولید، انتقال و توزیع برق و انتقال تمام یارانهها به انتهای زنجیره قبل از عرضه به مصرفکننده نهائی را ظرف سه ماه از تاریخ لازمالاجراء شدن این قانون تهیه کند و به تصویب هیأت وزیران برساند. صددرصد (۱۰۰%) منابع حاصل در قالب لوایح بودجه سنواتی ابتدا برای تسویه یارانه در پایان زنجیره و سپس برای حمایت از طرحهای بهرهوری انرژی در صنعت برق هزینه خواهدشد.با وجود نهایی شدن آیین نامههای اجرای این ماده قانونی در هیئت وزیران، پس از تغییر دولت هنوز این قانون به مرحله اجرا نرسیده است. با اجرای این قانون زمینه بهینه سازی مصرف سوخت در نیروگاه های کشور مهیا خواهد شد.
*مهمترین قانونی که متروک میشود
قانون «رسیدگی به دارایی مقامات، مسئولان و کارگزاران جمهوری اسلامی ایران»، این قانون به منظور افزایش اعتماد عمومی مردم به مسئولان جمهوری اسلامی ایران و ارتقای سلامت اداری از تاریخ لازم الاجراء شدن این قانون، یکی از شرایط تصدی سمتهای موضوع این قانون، تعهد به ارائه فهرست داراییهای خود، همسر و فرزندان تحت تکفل، در قالب خود اظهاری به قوه قضاییه است. بیهیچ تردیدی این قانون مهمترین قانونی است که در زمینه رسیدگی به اموال و داراییهای مسئولین در کشور و پس از طی فرایندی ۹ساله به تصویب مجلس و سپس مجمع تشخیص مصلحت نظام رسیده است. اما به گفته سیدمهدی حجتی، وکیل دادگستری، «اجرای قانون با چالشهای اساسی روبرو است و ممکن است در آیندهای نه چندان دور، آن را به قانونی متروک تبدیل شود.» پیشتر عزت ضرغامی، وزیر سابق میراث فرهنگی و گردشگری، گفته بود «برخی قوانین با گذشت زمان متروک میشوند و برخی قوانین از همان ابتدا متروکاند!» در مجموع مدیران جامعه الگوهای اصلی و نمادهای اصلی قانون گرایی هستند؛ آموزگاران، والدین، دولتمردان و مدیران اصلی و سلبریتیها یا هنجارفرستان گروههایی هستند که الگوی قانونمداری در جامعه هستند، اما گاهی شاهدیم کسانی که باید خود نماد قانونگرایی و قانون مداری باشند از آن سرپیچی میکنند. پایان پیام/#قانون_برای_همه #قانون #جامعه #سبک_زندگی
10:33 - 22 آذر 1403
0 بازدید
1 پاسخ