سایه انزوا بر هنر خط
آیا خوشنویسی هنری رو به انقراض است یا همچنان میتواند با نوآوری و تطبیق با نیازهای امروز زنده و پویا بماند؟ عباس نوری، استاد خوشنویس، معتقد است خطر اصلی نه «انقراض»، بلکه «انزوا»ست؛ اگر این هنر در چرخه تکرار صرف گذشته بماند و نتواند با زیست معاصر پیوند برقرار کند.
خبرگزاری فارس _ گروه تجسمی: خوشنویسی در فرهنگ ایرانی صرفاً یک مهارت بصری یا شیوهای برای زیبانویسی نیست؛ هنری است ریشهدار که قرنها حامل معنا، ایمان، ادبیات و هویت تاریخی این سرزمین بوده است. از کتابت قرآنها و متون ادبی تا کتیبههای معماری و مرقعات نفیس، خط همواره پلی میان زیبایی و معنا ساخته و جایگاهی فراتر از یک ابزار ارتباطی داشته است.اما با ورود به جهان مدرن و گسترش صنعت چاپ، رسانههای دیجیتال و تغییر سبک زندگی، کارکرد سنتی خوشنویسی دگرگون شده است. امروز دیگر خط تنها وسیله انتقال متن نیست؛ بلکه به عرصهای برای بیان هنری، تجربههای نو و تعامل با فضاهای معاصر تبدیل شده است. همین دگرگونی، پرسشی جدی را پیش روی هنرمندان و مخاطبان قرار داده است: آیا خوشنویسی در مسیر تکرار گذشته حرکت میکند یا توانسته با حفظ اصالت، به زبان امروز نیز سخن بگوید؟در این گفتوگو، تلاش میکنیم نسبت سنت و نوآوری در خوشنویسی معاصر را بررسی کنیم و ببینیم این هنر کهن چگونه میتواند در جهان پرشتاب امروز همچنان زنده، اثرگذار و خلاق باقی بماند.عباس نوری، استاد خوشنویس، در گفتوگو با فارس معتقد است که خطر اصلی نه «انقراض»، بلکه «انزوا»ست؛ اگر این هنر در چرخه تکرار صرف گذشته بماند و نتواند با زیست معاصر پیوند برقرار کند.نوری در ابتدای بحث تأکید میکند که هر پدیدهای در گذر زمان، اگر دچار تغییر و بهروزرسانی نشود، به حاشیه رانده میشود؛ از پوشاک و ابزار زندگی گرفته تا هنرها. به باور او، خوشنویسی نیز از این قاعده مستثنا نیست. اگر هنرمند صرفاً به تقلید از گذشتگان بسنده کند و همان شیوهها را بیهیچ تغییری تکرار کند، هنر در یک دور بسته میافتد؛ دوری که نتیجهاش نه لزوماً نابودی، بلکه انحصار و انزواست.
او یادآوری میکند که در تاریخ خوشنویسی ایران، نوآوری همواره وجود داشته است. برای نمونه به جایگاه ممتاز درویش طالقانی در شکستهنویسی اشاره میکند که در زمان خود قلهای تازه آفرید. همچنین از تحولات دورههای دوره صفویه و دوره قاجاری یاد میکند و به نقش چهرههایی چون میرزا غلامرضا اصفهانی اشاره دارد که با تغییراتی در شیوه قلم و اجرا، روحی تازه به خط بخشیدند. از نگاه او، همین تحولات نشان میدهد که خوشنویسی ذاتاً هنری ایستا نبوده است.تغییر کارکرد در جهان معاصرنوری معتقد است یکی از مهمترین تفاوتهای امروز با گذشته، تغییر «کارکرد» خوشنویسی است. زمانی کتابت قرآن، ادعیه و متون ادبی نیاز روزمره جامعه بود؛ اما با گسترش صنعت چاپ، این نیاز به شکل سنتی آن کاهش یافته است. دیگر کمتر کسی برای استنساخ یک کتاب یا دعا به خوشنویس مراجعه میکند.در عوض، فضاهای زندگی تغییر کردهاند: معماری مدرن، لابیهای بزرگ، هتلها، مجتمعها و خانههای امروزی، مقیاس و بیانی تازه میطلبند. از همینرو گرایش به نقاشیخط، کتیبههای درشت و آثار بزرگمقیاس افزایش یافته است؛ آثاری که بتوانند در تعامل با فضای معاصر معنا پیدا کنند.او تأکید میکند که رویآوردن به هنرهای معاصر به معنای پشتکردن به سنت نیست، بلکه تلاشی برای پیوندزدن میراث کلاسیک با نیازهای امروز است.بازگشت به کلاسیک؛ با نگاهی نوبه باور نوری، در سالهای اخیر گرایشی دوباره به آثار کلاسیک و شیوه قدما شکل گرفته است. هنرجویان و اساتید برای رسیدن به استغنا و عمق هنری، به منابع اصیل رجوع میکنند؛ اما نکته مهم این است که این رجوع نباید به تکرار بیچونوچرا بینجامد.
او میگوید: میتوان کتابت و خطوط ظریف را همچنان نوشت، اما باید دید کارکرد آن در فضای امروز چیست. آیا میتواند پاسخگوی نیازهای بصری و محیطی زمانه باشد؟ اگر نه، هنرمند باید با حفظ اصالت، در مقیاس، رنگ، ترکیب و ارائه اثر نوآوری کند.نوری به تغییر ذائقه نسلهای جدید نیز اشاره میکند؛ نسلی که با سرعت، تصویر و رسانههای دیجیتال خو گرفته است. طبیعی است که حوصله و تمرکز طولانیمدت برای همه هنرهای سنتی کمتر از گذشته باشد. با این حال، او معتقد است همچنان هنرجویان علاقهمند به خوشنویسی وجود دارند، هرچند تعدادشان نسبت به گذشته کمتر شده است.از نگاه عباس نوری، خوشنویسی نه در آستانه انقراض، بلکه در مرحله انتخاب است:یا در حصار تکرار گذشته منزوی میشود، یا با حفظ ریشهها، خود را با زمانه پیوند میزند و حضوری فعال در معماری، فضاهای شهری و اقتصاد هنر پیدا میکند.او تأکید میکند احترام به سنت کاملاً ضروری است، اما تعصبِ مانعِ تحول، پاسخگوی نیازهای دوره معاصر نخواهد بود. خوشنویسی زمانی زنده میماند که هم به گذشته تکیه داشته باشد و هم چشم به آینده.#هنرهای_تجسمی#خوشنویسی#عباس_نوریاخبار هنری را میتوانید از طریق صفحه هنر و رسانه فارس دنبال کنید.
15:54 - 8 اسفند 1404
0 بازدید
تازه ترین اخبار
- قتل حقیقت در اتاقهای خبرِ رسانههای فارسیزبان معاند
- حاجعلیاکبری: هماهنگی در اداره کشور، در عالیترین سطح قرار دارد
- تشییع شهدای حافظ امنیت در زاهدان
- ادعای «هدفنگرفتن غیرنظامیان» تا واقعیت تلخ یک جنایت آشکار
- فیلم | بزرگترین کاروان خودرویی کشور
- خسارت ۱.۲ میلیونی به تأسیسات برق ایلام در جنگ
- ۴ شهید و ٣ مجروح در حادثه حمله پهپاد آمریکایی به ارتفاعات روستای «کرمستج» لارستان
- پیامدهای استفاده از ابزار قدرت به جای قانون؛ هشدار درباره آینده بیثبات جهان
- این دنیا را بی تو نمیخواهم
- بازگشایی محور مواصلاتی روستای پلّیه ایوان پس از سیل