هدایتگر نهال تشیع با کوثر علم و معرفت
امروز، شیعیان در سوگ شهادت پیشوایی نشسته اند که نهال تشیع را با باران علم، معرفت، حکمت و عرفان چنان سیراب کرد که سایه سارش تا همیشه تاریخ، پناهگاه تشنگان حقیقت خواهد ماند.
کوکب دریای معرفتای شب هجران که بر فراق صادق آل محمد (ص) جامه سیه پوشیدی! دلهای شیفتگان حقیقت، چون غنچه ای در خود شکفته، غرق ماتم و اندوه است.بیست و پنجم شوال، آفتاب مدینه در پس ابرهای مسمومیت و ستم نهفت و مشعل فروزانی که «باقرالعلوم» (ع) سالها پیش به امانت در دستان «صادق آل محمد» (ص) نهاده بود، خاموشی گزید. گویا خودِ آن مشعل، که قافلهسالار کاروان علم و بصیرت شده بود، به آسمان بازگشت تا از فراز افلاک، کاروانیان تشنه حقیقت را راهنمایی کند. آری، امام جعفر صادق (ع) در چنین روزی جام شهادت نوشید و فقه، حکمت، معرفت، عرفان و سیاست را میراثی ماندگار برای شیفتگان اهل بیت (ع) بر جای نهاد.امام جعفر صادق (ع) ششمین پیشوای شیعیان، که تجلیگاه اسم «الهادی» و «العلیم» الهی بود. مکتب او، حوزه ای بود بی کران که در آن، شریعت و طریقت، ظاهر و باطن، عقل و عشق، چون دو بال، مرغ روح آدمی را به سوی ملکوت پرواز می داد. او در روزگاری که گرد و غبار فتنه های اموی و عباسی، چهره اسلام را آلوده ساخته بود، خرمن جهل را به شعلۀ دانش سوخت و از خاکستر آن، گلستان فقه، کلام، فلسفه و اخلاق برون آورد.عارفان به درگاه او، نیک می دانند که «صادق» بودن، نه در گفتار که در ذات او رسوخ داشت. او خود، صراط مستقیمی بود که سالک را از وادی «قال» به قله «حال» می رساند. هر نفسش آیه ای بود از لطف و هر اشاره اش، تفسیری از رمز «کن فیکون». حلقه درس او نه در مسجدی، که در ملکوت اعلی گشوده می شد و شاگردانی چون جابر بن حیان، هشام بن حکم و زراره، جامه جان از سرچشمه زلالش چنان سیراب کردند که تا ابد، تشنگان معرفت را جرعه نوشی بخشند.
احیای مذهب در بحبوحۀ خفقان سیاسیآنچه زندگی و سیره امام جعفر صادق (ع) را در تاریخ اسلام ماندگار کرده، نه فقط مقام امامت که «مدیریت هوشمندانه نهضت علمی» در سخت ترین شرایط سیاسی و اجتماعی است. ایشان در فاصله سقوط بنی امیه و برآمدن بنی عباس، از شکاف قدرت و درگیری دو دودمان حاکم، فرصتی تاریخی ساختند. در حالی که خلفایی چون هشام بن عبدالملک و منصور دوانیقی با تمام قوا در صدد خاموشی نور اهل بیت (ع) بودند، امام صادق (ع) با راه اندازی حلقات درس و تعمیق معارف ناب تشیع، عملاً مدینه را به قطب علمی جهان اسلام تبدیل کردند.عظمت مکتب صادقبر اساس منابع تاریخی، شمار شاگردان مکتب امام صادق (ع) به بیش از چهار هزار تن می رسد؛ شخصیت هایی که هر یک، بعدها به عنوان ستارگانی در فقه، حدیث، کلام، فلسفه و علوم تجربی درخشیدند. حضور جابر بن حیان، دانشمند بزرگ ایرانی که امروز از او به عنوان «پدر علم شیمی» یاد می شود، در جمع شاگردان امام، نشانه جامعیت بی نظیر این مکتب است. جابربن حیان که وامدار آموزه های امام خود در زمینه کیمیا، فیزیک و داروشناسی است، نمونه بارز پیوند ناگسستنی «عقل و دین» در سیره صادق آل محمد (ص) محسوب می شود.رویکرد اعتدال و پرهیز از افراطتحلیل گران تاریخ تشیع بر این نکته اتفاق نظر دارند که امام جعفر صادق (ع) با تبیین «اصول مذهب» و پرهیز از درگیری های مسلحانه و شعاری، توانست تشیع را به یک «مکتب جامع فکری و اعتقادی» ارتقا دهد. این استراتژی، نه تنها جان شیعیان را از خطر نسل کشی توسط حکام عباسی نجات داد، بلکه بذر دانشی پاشید که تا قرن ها بعد، تمدن اسلامی را تغذیه کرد.
بعد عرفانی و اخلاقی؛ گمشده امروز جهاندر روایات به جا مانده از آن حضرت، تأکیدی عمیق بر «دعا»، «زیارت» و «عیادت مؤمن» دیده می شود. حدیث معروف ایشان که فرمود: «هیچ دری کوبیده نمی شود مگر اینکه روزی به روی کوبنده باز شود»، فراخوانی است به «امید و پویایی» در برابر جبرگرایی منفعلانه. همچنین تأکید ایشان بر پاداش عظیم عیادت از بیمار، نشان می دهد که مکتب صادق (ع)، انسان را به سوی «جامعه سازی بر پایه رحمت و همبستگی» سوق می دهد.صهبای شهادت رییس مکتب جعفریآری، آن امام که دریای وجودش موج می زد از اسرار توحید، در ۶۵ سالگی به دست منصور دوانیقی، این «قاب قوسینِ» ظلم، مسموم گشت تا شهادت را چون جام وصال بنوشد و پیکر پاکش در جوار پدر و پدربزرگ و امام حسن مجتبی در بقیع، به خاک سپرده شود. اما مرگ تن، پایان حیات او نیست؛ هر صبحگاه که آفتاب بر گنبد نورانی علم می تابد، صادق آل محمد (ص) از افق دلها طلوع می کند.جایگاه شهادت در تقویم امروزامروز، سالروز شهادت پیشوایی است که تشیع را از یک نحله سیاسی-عبادی، به یک تمدن زنده و پویا تبدیل کرد. در جمهوری اسلامی ایران، این روز به عنوان تعطیلی رسمی، تنها یک فرصت برای سوگواری نیست؛ بلکه «توقفِ اندیشیدن» به میراثی است که مرزهای میان علم و معنویت، عرفان و سیاست را در هم نوردید.مردم شیفته اهل بیت (ع)، از دیروز تا شامگاه امروز، در حرمهای مطهر، مساجد، حسینیهها و حتی کوچههای منتهی به بارگاههای نورانی، با برگزاری آیینهای سینهزنی، روضهخوانی و سخنرانیهای معرفتی، یاد و نام «احیای مذهب جعفری» را گرامی میدارند. مکتبی که نه فقط فقه و اصول، که شیمی، طب، فلسفه، کلام و عرفان را نیز در دامان خود پروراند.
این تعطیلی رسمی، در حقیقت «میثاقی ملی با آرمانهای چندوجهی آن امام همام» است: آرمانهایی که از یک سو، شاگردانی چون جابر بن حیان (پدر شیمی) و هشام بن حکم (پدر کلام شیعی) را تربیت کرد، و از سوی دیگر، راه مقاومت در برابر طاغوت و ستم را به عنوان «عین دیانت» به پیروانش آموخت. به همین دلیل است که نظام جمهوری اسلامی ایران، این روز را نه یک عزای صِرف، که «روز تجدید بیعت با علم، عرفان و سیاست ناب علوی» نام نهاده است.در حرمهای شریف ، مشهد، قم و شیراز و سایر شهرهای کشور عزیزمان، خیل عاشقان با چشمانی اشکبار، فریاد «یا جعفر بن محمد» سر میدهند و از آن پیشوا میخواهند که تشنگان حقیقت را در این روزگار پیچیده، از کوثر معرفتش سیراب کند. گویی او هنوز هم با همان جام علم و حکمت، نهال تشیع را آبیاری میکند تا سایهسارش تا همیشه تاریخ، پناهگاه آزادگان و حقیقتجویان جهان باشد.#امام_جعفر_صادق#مکتب_جعفری#محمدمهدی_مؤمنی_ها 09:57 - 25 فروردین 1405