ظرفیت ۳۰ میلیون تنی که محاصره را دور میزند
در حالی که تنگه هرمز به گلوگاه تحریمهای آمریکایی تبدیل شده، دریای خزر به خط مقدم تابآوری اقتصادی ایران بدل شده و استاندار گیلان میگوید که بنادر شمالی ظرفیت واردات ۳۰ میلیون تن کالای اساسی را دارند؛ رقمی که معادل کل نیاز وارداتی کشور در سال گذشته است.
گروه اقتصادی خبرگزاری فارس؛ در شرایطی که محاصره دریایی آمریکا در جنوب، بنادر استراتژیک ایران را تهدید میکند، نگاه به شمال چرخیده است. دریای خزر که سالها بهعنوان یک مسیر مکمل شناخته میشد، امروز به «سوپاپ اطمینان» اقتصاد کشور تبدیل شده است. ظرفیتهایی که تا دیروز دستنخورده باقی مانده بود، اکنون میتواند گرهگشای اصلی بحران محاصره باشد.ظرفیت ۳۰ میلیون تنی بنادر شمالیهادی حقشناس، استاندار گیلان، اعلام کرد که بنادر شمالی کشور ظرفیت واردات ۳۰ میلیون تن کالای اساسی را دارند. به گفته وی، ایران در سال ۱۴۰۴ حدود ۴۲ میلیون تن کالا وارد کرده که ۷۰ درصد آن (حدود ۳۱ میلیون تن) کالاهای اساسی و ضروری بوده است.حقشناس با اشاره به تحولات زیرساختی ۱۵ ساله تأکید کرد که در سال ۱۳۸۹، بنادر شمالی ۱۵ میلیون تن کالا تخلیه و بارگیری میکردند، اما امروز امکانات و تجهیزات آنها دو برابر شده است. هم در بنادر گیلان و هم مازندران میتوانیم بهطور همزمان ۴۰ فروند کشتی را بارگیری کنیم.وی افزود: بندر انزلی به ریل متصل شده، راهآهن آستارا به کشور آذربایجان وصل شده، ریل اینچهبرون به ریل عریض تبدیل شده و بندر کاسپین در منطقه آزاد انزلی ایجاد شده است. امروز در دریای خزر حداقل میتوانیم ۳۰ میلیون تن کالا یعنی معادل کل کالای ضروری وارداتی کشور را جابهجا کنیم.کریدور شمال-جنوب؛ ابرپروژه محاصرهشکندر رأس این فرصتها، پروژه کریدور بینالمللی حملونقل شمال-جنوب قرار دارد. این ابرپروژه ۷۲۰۰ کیلومتری، هند را از طریق ایران و روسیه به شمال اروپا متصل میکند.
کارشناسان تخمین میزنند این کریدور میتواند هزینه حمل بار را تا ۳۰ درصد کاهش داده و مدت زمان ارسال کالا از بمبئی به مسکو را از ۴۰ روز به حدود ۲۰ روز برساند.آشکارترین نمود همکاری در این کریدور، توافق ایران و روسیه برای ایجاد «کنسرسیوم مشترک بندری و دریایی» است. این کنسرسیوم با هدف هماهنگسازی تعرفهها، تسهیم تأسیسات و توسعه حملونقل چندوجهی شکل گرفته است. هدفگذاری اولیه، افزایش حجم مبادلات تجاری از مسیر خزر به بیش از پنج میلیون تن در سال است.
اتحاد لجستیکی تهران-مسکو در سایه تحریمهمافزایی ایران و روسیه در دریای کاسپین ابعادی فراتر از تجارت یافته است. روسیه که مسیرهای تجاری خود را پس از جنگ با اوکراین از طریق بالتیک و دریای سیاه را مختل شده میبیند، با هدایت محمولههای خود از طریق خزر، به یک مسیر ایمن و مقاوم در برابر تحریمها دست مییابد.سه محور کلیدی این همکاری عبارتند از:۱. توسعه ناوگان: روسیه با تحویل کشتیهای باری پیشرفته مانند «ساحل خزر» با ظرفیت ۷۲۰۰ تن به ناوگان کشتیرانی ایران، توان لجستیکی را تقویت کرده است. دو طرف قصد دارند حملونقل کالا در مسیرهای ایران-روسیه-هند و ایران-روسیه-چین را از سال ۲۰۲۶ عملیاتی کنند.۲. تأمین امنیت کریدور: مسکو پیشنهاد برگزاری رزمایشهای دریایی مشترک چندجانبه در سال ۲۰۲۶ با حضور ایران، روسیه، قزاقستان و آذربایجان را مطرح کرده است. هدف، «تضمین امنیت کشتیرانی و تأسیسات اقتصادی دریانوردی» اعلام شده است.۳. پوشش خلأهای فوری: روسیه صادرات غلات خود به ایران از مسیر خزر را از سر گرفته است تا نیازهای لحظهای کشور در شرایط محاصره تأمین شود.هشدارها؛ از تهدیدات امنیتی تا موانع سرمایهگذاریباوجود فرصتهای طلایی، مسیر خزر با چالشهایی روبروست. کاهش سطح آب دریای خزر یک تهدید طبیعی برای بنادر شمالی محسوب میشود. نگرانکنندهتر، گسترش دامنه تنشهای نظامی به این منطقه است. حملات هوایی اخیر به تأسیسات دریایی در بندر انزلی، امنیت خزر را شکسته و کرملین نیز هرگونه گسترش درگیری به خزر را «به شدت منفی» ارزیابی کرده است.همچنین، وجود قوانین محدودکننده در بخش کشتیرانی و کمبود سرمایهگذاری خارجی، از موانع جدی در راه بالفعل شدن ظرفیتهای خزر هستند.
06:49 - 23 اردیبهشت 1405