از رشد ریلی رقیب تا نفوذ رژیم صهیونیستی به کریدورهای ایران
در حالی که ایران برای توسعه کریدورهای خود دستدست میکند، قزاقستان با افزایش ۴۰ درصدی ظرفیت گذرگاههای ریلی خود، جهش حمل کانتینر از چین به اروپا و پیوستن قریبالوقوع به پیمان ابراهیم، عملاً «جنگ کریدورها» را از حاشیه خزر تا قلب اوراسیا به سود خود رقم میزند.
گروه اقتصادی خبرگزاری فارس؛ قزاقستان در ماههای اخیر با سرعت بیسابقهای در حال تحقق چشمانداز ترانزیتی خود است؛ روندی که میتواند موازنه ژئوپلیتیکی کریدورهای ایران را بهطور بنیادین تغییر دهد. گزارشهای تازه حاکی از آن است که آستانه با توسعه زیرساختهای ریلی، افزایش چشمگیر ظرفیت بار و حرکت بهسمت پیوستن رسمی به پیمان ابراهیم، عملاً خود را به بازیگری کلیدی در ترانزیت چین-اروپا و حوزه دریای کاسپین تبدیل کرده است. جهش ترانزیتی در کریدور میانیکریدور میانی (ترانسکاسپین) که قزاقستان حلقه اصلی آن را تشکیل میدهد، در سال ۲۰۲۵ به حجم بار حدود ۴.۵ میلیون تن رسیده و هدفگذاری عبور از ۱۰ میلیون تن در سالهای آینده را دنبال میکند. در سهماهه نخست ۲۰۲۶، تعداد قطارهای کانتینری اعزامی از چین از طریق این کریدور ۳۴.۴ درصد افزایش یافته و به ۱۲۵ قطار رسیده است. همچنین حجم ترانزیت ریلی قزاقستان در این مسیر با رشد ۲۰ درصدی نسبت به ۲۰۲۴، به ۳۳ میلیون تن رسیده است.
جهش ظرفیت در مرزهای چین با تکمیل پروژههای استراتژیکقزاقستان ظرفیت گذرگاه ریلی راهبردی آلتینکول در مرز چین (نزدیک خورگوس) را ۴۰ درصد افزایش داده و با احداث شش خط ریلی جدید، ظرفیت پذیرش قطار را از ۲۰ به ۲۸ قطار در روز رسانده است. پروژه دوخطهسازی مسیر آلتینکول – ژتیگن تا سال ۲۰۲۶ ظرفیت عبور را از ۱۸ به ۳۳ قطار در روز افزایش خواهد داد. در گذرگاه دوستیک–آلاشنکو نیز حجم ترانزیت ۱۱ ماهه ۲۰۲۵ با رشد ۶ درصدی به ۱۷.۸ میلیون تن رسیده است.
پیامدهای پیوستن به پیمان ابراهیم: نفوذ رژیم صهیونیستی به کریدورهای شمالی ایراندر اقدامی با اهمیت ژئوپلیتیکی، قزاقستان در آستانه پیوستن رسمی به پیمان ابراهیم قرار گرفته و عملاً به نخستین کشور آسیای مرکزی و شوروی سابق تبدیل میشود که چنین گامی برمیدارد. هرچند تجارت رسمی دو طرف تنها ۰.۱۳ درصد از کل تجارت خارجی قزاقستان است، اما حوزههای همکاری شامل هوش مصنوعی، امنیت سایبری، دیجیتالسازی، کشاورزی هوشمند و لجستیک است. اکنون رژیم صهیونیستی از طریق قزاقستان به کریدور میانی، کریدور شمال-جنوب شرقی و بنادر خزر نفوذ نرم و زیرساختی پیدا کرده است. هشدار برای ایران در نبرد کریدورهادر همین بازه، حجم مبادلات ریلی میان قزاقستان و افغانستان در سه ماه اول ۲۰۲۶، ۷۷ درصد جهش داشته است. قزاقستان همچنین با رشد ۳۵ درصدی حمل کانتینر از چین و افزایش ۹.۳ درصدی حمل بار ریلی با چین، و نیز تبدیل شدن به قطب حملونقل ریلی آسیای میانه (رشد ۳۴ درصدی بار با کشورهای منطقه)، نشان داده که فرصت بسته شدن احتمالی تنگه هرمز را برای معرفی خود بهعنوان «مسیر جایگزین زمینی» غنیمت شمرده است.به گفته حسن کریمنیا، کارشناس حملونقل و ترانزیت، تهران برای مقابله با این تحولات چارهای جز تقویت فوری کریدور شمال-جنوب، افزایش جذابیت بنادر و خطوط ریلی خود و ورود رقابتی به بازار تجارتی قزاقستان و آسیای مرکزی ندارد؛ در غیر این صورت، قزاقستان با پشتیبانی غرب، چین و حتی رژیم صهیونیستی، کریدورهای شمالی ایران را به حاشیه خواهد راند.
09:56 - 21 اردیبهشت 1405