شیرینسازی آب خزر پشت سد اعتبارات
کاهش بارندگی، افت منابع زیرزمینی و افزایش مصرف آب، گلستان را با تشدید تنش آبی روبهرو کرده و در این میان، طرح شیرینسازی آب دریای خزر بهعنوان یکی از گزینههای تأمین آب پایدار، همچنان در تنگنای تأمین اعتبارات قرار دارد.
خبرگزاری فارس استان گلستان_ خزر همین نزدیکی است اما آب بزرگترین دریاچه جهان هنوز به سفرههای تشنه گلستان نرسیده است. در گرگان، بحران آب دیگر فقط یک هشدار روی کاغذ نیست و به بخشی از زندگی روزمره مردم تبدیل شده است. کافی است پای صحبت شهروندان بنشینید تا از قطعیهای چندساعته آب، افت فشار و نگرانی از خالیشدن مخازن ذخیره خانگی بشنوید.
قطعی های طولانی آب شرب
زهرا فندرسکی یکی از شهروندان گرگانی گفت: قطعی آب در برخی ساعات روز به امری عادی تبدیل شده و اگر مخزن ذخیره آب در ساختمانها وجود نداشت، زندگی برای ساکنان آپارتمانها بسیار دشوارتر بود. به گفته او در برخی روزها، بدون مخازن ذخیره و پمپهای ساختمان ممکن است ساعتهای طولانیتری را بدون آب سپری کنند.گرگان در شرایطی با چنین وضعیتی روبهرو است که مسئولین، یکی از دلایل اصلی اختلال در تأمین آب را قطعیهای مکرر برق عنوان میکنند. رضا سوخته سرایی مدیر امور آب و فاضلاب گرگان گفت: قطع برق موجب از مدار خارج شدن چاههای تأمین آب میشود و بازگشت دوباره آنها به مدار نیز زمانبر است. مسئلهای که در نهایت خود را به شکل افت فشار یا قطعی آب در شبکه نشان میدهد.اما این توضیح برای شهروندی که در گرمای تابستان چند ساعت شیر آب خانهاش خشک است، شاید چندان تفاوتی ایجاد نکند. چراکه فارغ از اینکه منشأ بحران کمبود منابع، قطعی برق، فرسودگی شبکه یا ضعف زیرساختها باشد، نتیجه نهایی یکی است: آب به خانه مردم نمیرسد.
طرح آب شیرین کن خزر از سال ۱۳۹۷ در گلستان مطرح شد
این در حالی است که همه نگاهها به دریای خزر بهعنوان یکی از منابع تأمین آب نامتعارف دوخته شده است. طرحی که از سال ۱۳۹۷ در گلستان مطرح شد و قرار بود با شیرینسازی آب دریای خزر، بخشی از نیاز آبی استان بهویژه مناطق غربی را تأمین کند، اما با وجود گذشت هشت سال هنوز به مرحله اجرای عملیاتی نرسیده است.حالا بار دیگر موضوع آبشیرینکن خزر به یکی از مسائل مورد مناقشه در گلستان تبدیل شده است. این بار با انتقاد صریح عبدالجلال ایری، نماینده مردم غرب گلستان در مجلس از عملکرد سازمان برنامه و بودجه.ایری در این خصوص گفت: در موضوع تأمین آب شرب و شیرینسازی آب دریای خزر، سازمان برنامه و بودجه برای پیشبرد طرح به مانعی جدی تبدیل شده است این در حالی است که سازمان برنامه و بودجه برای خرید تضمینی ۱۵ هزار مترمکعب آب مجوز داده اما جلوی کار را گرفته است.
طرحی برای کاهش وابستگی به سفرههای زیرزمینی
بر اساس برنامه جامع آب شرب استان گلستان که در سال ۱۴۰۰ تدوین شد، قرار بود سهم منابع زیرزمینی در تأمین آب شرب استان کاهش پیدا کند و منابع سطحی و آبهای نامتعارف سهم بیشتری در سبد تأمین آب داشته باشند.ایرج حیدریان، مدیرعامل شرکت آب منطقهای گلستان پیشتر اعلام کرده بود که در حال حاضر حدود ۱۷۰ میلیون مترمکعب آب شرب استان به طور کامل از منابع زیرزمینی تأمین میشود، اما بر اساس برنامهریزی انجامشده این میزان در افق سال ۱۴۲۵ باید به ۷۴ میلیون مترمکعب کاهش پیدا کند.در مقابل، قرار است ۷۱ میلیون مترمکعب از منابع آب سطحی و ۳۶ میلیون مترمکعب نیز از منابع آب نامتعارف از جمله آب شیرینکن دریای خزر تأمین شود.بهاینترتیب، آبشیرینکن خزر تنها یک پروژه عمرانی معمولی نیست، بلکه بخشی از برنامه بلندمدت گلستان برای تغییر الگوی تأمین آب شرب محسوب میشود. یکی از برنامههای بلند مدتی که این بار پشت سد تخصیص اعتبارات سازمان برنامه و بودجه مانده است.
از خواجهنفس تا شبکه آب شرب
بر اساس مطالعات انجامشده، قرار است آب موردنیاز این طرح از محدوده خخواجهنفسبرداشت شود و پس از انتقال به تأسیسات مربوط، شیرینسازی و وارد شبکه مصرف شود.مدیرعامل شرکت آب منطقهای گلستان درباره جزئیات فنی این طرح گفته است که آبگیری از دریا در فاصله حدود ۱۰.۵ کیلومتری از ساحل و در عمق هفتمتری انجام خواهد شد. این انتخاب باتوجهبه احتمال کاهش تراز آب دریای خزر صورتگرفته تا آبگیر در سالهای آینده نیز امکان فعالیت داشته باشد. یکی از استدلالهای مطرحشده برای اجرای این طرح در گلستان نیز شوری کمتر آب دریای خزر نسبت به خلیج فارس عنوان شده است. موضوعی که به گفته مدیرعامل شرکت آب منطقهای گلستان میتواند هزینه شیرینسازی را کاهش دهد و توجیه اقتصادی طرح را افزایش دهد.
نگرانی های محیط زیستی
در کنار ضرورت تأمین آب، اجرای طرح شیرینسازی آب دریای خزر نگرانیهایی را نیز میان برخی اساتید دانشگاه و کارشناسان محیطزیست ایجاد کرده است. مهمترین دغدغه آنها به نحوه مدیریت و دفع شورابه حاصل از فرایند شیرینسازی بازمیگردد. چراکه ورود آب با شوری بالاتر به دریای خزر بهعنوان یک پهنه آبی بسته میتواند در صورت مدیریت نادرست بر کیفیت آب، زیستگاههای ساحلی و آبزیان اثر بگذارد.کارشناسان همچنین بر ضرورت بررسی دقیق محل آبگیری، محل تخلیه شورابه و آثار تجمعی پروژه بر اکوسیستم خزر تأکید دارند و معتقدند پیش از اجرای طرح باید اطمینان حاصل شود که تأمین آب شرب، به قیمت وارد شدن آسیب جبرانناپذیر به یکی از مهمترین زیستبومهای شمال کشور تمام نمیشود.
آبیاری نوین در کشاورزی و کاهش مصرف آب
از طرفی کارشناسان حوزه کشاورزی معتقدند در شرایطی که بیش از 80 درصد مصرف آب گلستان در بخش کشاورزی انجام میشود، مدیریت مصرف و افزایش بهرهوری آب باید همزمان با اجرای طرحهای تأمین منابع جدید در اولویت قرار گیرد. در همین چارچوب، اختصاص ۲ هزار و ۷۰۰ میلیارد تومان برای اجرای طرح آبشیرینکن دریای خزر این پرسش را ایجاد کرده است که آیا بخشی از این منابع نمیتوانست برای توسعه سامانههای نوین آبیاری، اصلاح روشهای آبیاری و کاهش هدررفت آب در مزارع استان اختصاص پیدا کند؟ به اعتقاد کارشناسان، اجرای آبیاری نوین میتواند با کاهش مصرف و افزایش راندمان، فشار بر منابع آبی را کاهش دهد و بخشی از نیاز آبی بخش کشاورزی را مدیریت کند.
عدم تامین اعتبار توسط سازمان برنامه و بودجه
حیدریان در مصاحبههای خود اعلام کرده بود که مجوزهای لازم از جمله مجوز سازمان برنامهوبودجه کشور با اختصاص ردیف خرید تضمینی آب، مجوز سازمان حفاظت محیطزیست، پدافند غیرعامل و دفتر فنی آب و فاضلاب کشور اخذ شده است.وی ادامه داد: 900 میلیارد تومان از اعتبار دو هزار و 700 میلیارد تومانی پروژه سهم سازمان برنامهوبودجه است که هنوز تخصیص پیدا نکرده است. مدیرعامل شرکت آب منطقهای گلستان با تأکید به اینکه نمی خواهیم سرمایه گذران خود را در این پروژه از دست بدهیم، افزود: پنچ ماه از سال گذشته است و در این بازار متلاطم و متورم بعضی وسایل و اقلام باید خریداری شود. درصورتیکه هنوز فهرستبهای امسال بعد از گذشت پنج ماه از سال توسط این سازمان منتشر نشده است. خزر همچنان در چندکیلومتری روستاها و شهرهای تشنه غرب گلستان گسترده است اما فاصله میان آب دریا و رسیدن آن به شبکه شرب، نه با چند کیلومتر خط لوله، بلکه با مجموعهای از تصمیمهای مالی، اداری، محیط زیستی و اجرایی سنجیده میشود. اکنون که از یک سو مسئولان از اخذ مجوزها و ضرورت اجرای پروژه سخن میگویند و از سوی دیگر نماینده مجلس، سازمان برنامهوبودجه را مانع اصلی معرفی میکند، پرسش افکار عمومی روشن است: چه کسی باید پاسخ دهد که چرا پس از نزدیک به یک دهه، پروژه آبشیرینکن خزر هنوز از مرحله وعده به مرحله اجرا نرسیده است؟#آب_شیرین_کن#دریاچه_خزر #محیط_زیست#گلستان#گرگان#کمبود_آب#قطعی_آب #بحران_آباخبار گلستان را زودتر در اینجا بخوانید:@golestan 08:35 - 4 شهریور 1405