تحریمهای جدید اروپا علیه ایران؛ واکنشی عصبی و بیاثر
برخی تحلیگران معتقدند که اروپا با تشدید تحریمها علیه ایران، تلاش دارد خود را بهعنوان بازیگری فعال در روندهای دیپلماتیک معرفی کند، در همین راستا سخنگوی پیشین وزارت خارجه می گوید که کنارگذاشتن اروپا از مذاکرات نتیجه ارزیابی عملکرد یک بازیگر «غیرمستقل» و «غیرفعال» طی سالهای گذشته است.
نخستین آزمون اروپا در برجاممهمانپرست با یادآوری نقش اولیه اروپا در شکلگیری برجام گفت: در جریان مذاکرات مربوط به برجام، برای اولینبار اتحادیه اروپا تلاش کرد تا به عنوان یک هویت مستقل در عرصه بینالمللی وارد عمل شود.سفیر پیشین ایران در قزاقستان و تایلند با اشاره به دوره پس از خروج یکجانبه آمریکا از برجام ادامه داد: طرفهای اروپایی نهتنها به تعهدات خود عمل نکردند بلکه برخلاف وعدههایی که مبنی بر پر کردن خلأ واشنگتن داده بودند، عملاً ناتوان از اجرای حتی ابتداییترین تعهدات خود بودند.به تعبیر مهمانپرست، اروپا صرفاً به بیان نارضایتی بسنده کرد و در برابر فشارهای آمریکا، هیچگاه ارادهای واقعی از خود نشان نداد.
مهمانپرست در بخش دیگری از گفتوگوی خود، با اشاره به ضرورت بازتعریف نقش اروپا در تعاملات بینالمللی، بهویژه در رابطه با جمهوری اسلامی ایران، اظهار داشت: اگر اروپا میخواهد در مسائل مهم بینالمللی، بهویژه در موضوعاتی که به ایران مربوط میشود، نقشی داشته باشد، ابتدا باید نشان دهد که هم اراده ورود محترمانه و عادلانه به گفتوگو را دارد و هم منافع ملی طرف مقابل، یعنی ایران، را به رسمیت میشناسد.سفیر پیشین ایران در لهستان ادامه داد: احترام به منافع ملی ایران، شرط ابتدایی هر نوع تعامل مؤثر است. اروپا باید ثابت کند که فقط مجری خواستههای واشنگتن نیست و توانایی اقدام مستقل بر اساس منافع مشترک را دارد. در غیر این صورت، حضورش در روندهای دیپلماتیک صرفاً جنبه نمایشی خواهد داشت.
چرا اروپا کنار گذاشته شد؟سخنگوی اسبق وزارت خارجه درباره کنار گذاشتن اروپا از روند مذاکرات به خبرنگار فارس گفت: این تصمیم در واقع بازتابی از عملکرد غیرسازنده و غیرمستقل اروپا طی سالهای گذشته است. مهمانپرست البته تحریمهای جدید اتحادیه اروپا را فاقد وزن واقعی میداند و تاکید کرد: این تحریمها بیشتر جنبه تبلیغاتی و سیاسی دارد و تأثیر عملی زیادی نخواهد داشت.
اروپا باید توان و هم اراده ورود سازنده به گفتوگوهای بینالمللی را اثبات کند مهمانپرست در خصوص وضعیت فعلی اروپا افزود: در حال حاضر خود اروپا با بحرانهای جدی داخلی و خارجی روبهروست. بعد از کنار رفتن خانم مرکل، آلمان از جایگاه با ثبات و مقتدر پیشین خود فاصله گرفته و با چالشهای داخلی متعددی مواجه است. از سوی دیگر، آقای مکرون تلاش میکند جای خالی قدرتهای مؤثر اروپایی را بهتنهایی پر کند، اما او نیز در داخل کشور با مخالفتها و نارضایتیهای گسترده روبهروست. سخنگوی اسبق وزارت خارجه مواضع اخیر اروپاییها علیه ایران را نیز مورد انتقاد قرار داد و گفت: این نوع موضعگیریهای منفی و مغرضانه علیه ملت ایران، خاطرهای تلخ در ذهن مردم ما برجای میگذارد. ملت ما فراموش نمیکند که چگونه در لحظات حساس، بهجای همکاری و تفاهم، فشار و تهدید از سوی طرفهای اروپایی بهکار گرفته شد. مهمانپرست در ادامه تأکید کرد: تا زمانی که اروپا رویکرد خود را تغییر ندهد و ارادهای واقعی برای ایفای نقشی مثبت و مستقل از خود نشان ندهد، نمیتوان انتظار داشت که در روندهای مهم بینالمللی، بهویژه مذاکرات مربوط به ایران، جایگاه مؤثری برای آن تعریف شود. اروپا باید پیش از هر چیز اثبات کند که هم توان و هم اراده ورود سازنده به گفتوگوهای بینالمللی را دارد.
وی ادامه داد: در سالهای گذشته هم هیچگاه شاهد برداشتن گام عملی و مثبتی از سوی اروپا برای همکاری با ایران نبودیم. حتی در موارد داخلی که ایران با برخی مسائل و اختلافنظرهای سیاسی یا اجتماعی روبهرو میشد، اروپاییها همواره تلاش میکردند از این فرصتها سوءاستفاده کرده و فشار سیاسی را افزایش دهند، نه اینکه به گفتوگوی سازنده کمک کنند.مهمانپرست در ادامه گفت: برای اینکه مذاکرات مؤثر باشد، حضور طرفهایی ضروری است که دارای استقلال رأی و لازم برای نقشآفرینی عادلانه را اثبات کنند.
گروه سیاسس خبرگزاری فارس: بسیاری از تحلیگران معتقدند که اتحادیه اروپا همزمان با تشدید تحریمها علیه ایران، تلاش دارد خود را همچنان بهعنوان یک بازیگر فعال در روندهای دیپلماتیک معرفی کند.با این حال رامین مهمانپرست، سخنگوی پیشین وزارت امور خارجه، در گفتوگو با خبرنگار سیاسی خبرگزاری فارس با صراحت از ناکارآمدی اروپا و ضرورت کنار گذاشتن آن از مذاکرات سخن گفت. به باور مهمانپرست، این تصمیم نه یک اقدام نمادین، بلکه نتیجه ارزیابی عملکرد یک بازیگر «غیرمستقل» و «غیرفعال» طی سالهای گذشته است.
اینستکس؛ نماد شکست کامل اروپا در آزمون استقلالوی با اشاره به شکست سازوکار مالی اینستکس تصریح میکند: « اروپاییها بعد از خروج آمریکا از برجام، مدعی شدند که میتوانند یورو را جایگزین دلار کنند، اما یا توان واقعی نداشتند یا اراده ایستادگی در برابر آمریکا را.» مهمانپرست در ادامه با تأکید بر اینکه تجربه برجام نشان داد اروپا عملاً در سایه سیاستهای واشنگتن حرکت میکند، افزود: «اگر اروپاییها نمیتوانند نقش تعیینکنندهای در چنین موضوعات حساسی ایفا کنند، اساساً حضورشان در مذاکرات چه ضرورتی دارد؟ سخنگوی اسبق وزارت خارجه تاکید کرد: مشارکت در فرآیندهای سیاسی و دیپلماتیک باید با هدف اثرگذاری و کمک به حل مسئله باشد، نه اینکه به ابزاری برای انتقال فشار و خواستههای آمریکا علیه ایران تبدیل شود.» مهمانپرست به اختلافات فعلی اروپا و آمریکا نیز اشاره کرد و گفت: از تعرفههای تجاری گرفته تا ناتو و هزینههای امنیتی، اروپا درگیر تنشهای داخلی و خارجی است. با این وجود، همچنان به پیروی از آمریکا ادامه میدهد. این پیروی چشمبسته، فرصت ایفای نقش مستقل را از بروکسل گرفته است.
دلیلی وجود ندارد اروپا به موضوعاتی شود که به ایران مربوط استمهمانپرست، با اشاره به کاهش نقشآفرینی اروپا در تحولات جهانی، اظهار داشت: به نظر من هیچ دلیلی وجود ندارد که اروپا بخواهد وارد موضوعاتی شود که به ایران مربوط است، در حالی که نه اراده مستقل دارد و نه عملکردش سازنده بوده است. این روند در واقع به نوعی انزوای سیاسی برای اروپا تبدیل شده است. وی با تأکید بر کاهش تدریجی جایگاه اروپا در معادلات جهانی گفت: از زمان روی کار آمدن آقای ترامپ، شاهد هستیم که اروپا بهطور مستمر از بسیاری از مسائل مهم کنار گذاشته میشود. نمونه بارز آن، بحران اوکراین است؛ جایی که ترامپ شخصاً با رهبران روسیه و اوکراین برای حلوفصل موضوع وارد گفتگو شده، در حالی که اروپاییها عملاً در حاشیه قرار گرفتهاند و حتی در جریان جزئیات نیز قرار ندارند. مهمانپرست این وضعیت را نشانه ورود اروپا به یک دوره تاریک دانست و افزود: اروپا باید بپذیرد که بدون بازنگری در سیاستهایش، نمیتواند نقشی مؤثر در تحولات جهانی ایفا کند. ایران یک قدرت برتر منطقهای با نفوذ بالا در مسائل سیاسی، امنیتی و اقتصادی است. اگر اروپا خواهان ایفای نقشی جدی در عرصه بینالملل است، باید این واقعیت را درک کند و بر اساس آن رفتار کند. سخنگوی اسبق وزارت خارجه با اشاره به اهمیت بازسازی روابط با ایران، تأکید کرد: اروپا باید دست از رفتارهای غلط خود بردارد، حقوق ایران را محترم بشمارد و با درک صحیح از جایگاه جمهوری اسلامی، مسیر جدیدی را در پیش بگیرد. تنها در این صورت است که میتواند بخشی از خسارات ناشی از انزوای خود را جبران کند و نقشی دوباره در تحولات منطقهای و بینالمللی بیابد.»
15:17 - 26 فروردین 1404