جزئیات توافق استراتژیک ایران و روسیه به روایت الجزیره
رسانه قطری الجزیره میگوید معاهده شراکت استراتژیک ایران و روسیه میتواند بنیانی نو برای همکاریهای بلندمدت دو کشور و تلاشی مشترک برای عبور از فشارهای بینالمللی و بازتعریف نقش در نظم چندقطبی جهانی باشد.
گروه اقتصادی خبرگزاری فارس؛ وبگاه خبری الجزیره در یادداشتی به قلم غزل اریحی با عنوان «معاهده شراکت استراتژیک ایران و روسیه؛ همکاری برای عبور از فشارهای جهانی» نوشت مرحله تازه ای از همکاری میان دو کشور برای مقابله با تحریمهای غربی رقم خورده است.در این یادداشت آمده معاهده «شراکت استراتژیک جامع» میان ایران و روسیه پس از حدود ده ماه از امضای آن در مسکو توسط ولادیمیر پوتین و مسعود پزشکیان، از پنجشنبه گذشته با تصویب نهایی وارد فاز عملیاتی شده و برای بیست سال اعتبار دارد.الجزیره تاکید کرد: توافق تازه نهتنها بیانگر اراده دو کشور برای تعمیق روابط در حوزههای اقتصادی، امنیتی و فناورانه است، بلکه بازتابی از شرایط بینالمللی و فشارهای فزایندهای است که هر دو کشور در برابر آن قرار دارند.بر اساس این گزارش، وزارتهای خارجه تهران و مسکو در بیانیههای همزمان خود این توافق را «نقطه عطفی در تاریخ روابط دوجانبه» توصیف کردند و تأکید داشتند که این معاهده بر پایه احترام متقابل و منافع مشترک استوار است و مسیر همکاری در چارچوب نظام جهانی چندقطبی، از جمله در قالب سازمان همکاری شانگهای و گروه بریکس را تقویت میکند.
محتوای توافق
بر اساس متن معاهده که شامل مقدمه و ۴۷ ماده است، محورهای همکاری ایران و روسیه از امنیت و اطلاعات تا اقتصاد و انرژی را در بر میگیرد. از جمله مفاد مهم آن میتوان به احترام به حاکمیت ملی، عدم مداخله در امور داخلی و جلوگیری از استفاده از قلمرو دو کشور علیه یکدیگر اشاره کرد.در حوزه اقتصادی توسعه تجارت، تسهیل سرمایهگذاری و استفاده از ارزهای ملی برای دور زدن محدودیتهای مالی از جمله بندهای کلیدی این معاهده بهشمار میرود.معاهده همچنین همکاری در زمینههای انرژی، بهویژه نفت، گاز و انرژی هستهای صلحآمیز، زیرساخت، فناوریهای نو، آموزش، پژوهش و فرهنگ را شامل میشود.
تحلیل کارشناسان
به نوشته الجزیره، عباس اصلانی، پژوهشگر ارشد مرکز مطالعات خاورمیانه، این معاهده را حاصل تلاقی منافع و تهدیدات مشترک میان دو کشور دانست. او در گفتوگو با این رسانه قطری گفت: «ایران و روسیه هر دو در معرض فشارهای خارجی قرار دارند و همکاری میان آنها میتواند نقش بازدارندهای در برابر این فشارها ایفا کند.»اصلانی افزود، جایگاه روسیه بهعنوان عضو دائم شورای امنیت و دارنده حق وتو، برای تهران اهمیتی ویژه دارد، زیرا این امر میتواند موازنهای در تعاملات بینالمللی ایران ایجاد کند. او تأکید کرد که اجرای توافق استراتژیک، لایهای از حمایت اقتصادی و سیاسی برای ایران فراهم میکند و پیام روشنی به غرب میفرستد مبنی بر اینکه سیاست فشار و انزوا موفق نبوده است.این پژوهشگر همچنین یادآور شد که هرچند معاهده مزبور مشابه یک پیمان دفاعی الزامآور مانند ناتو نیست، اما چارچوبی برای حمایت غیرمستقیم سیاسی، اطلاعاتی و لجستیکی ایجاد میکند که میتواند توان دفاعی و تابآوری ایران را تقویت کند.
در مقابل، رضا غُبیشاوی، تحلیلگر سیاسی، در گفتوگو با الجزیره بر ضرورت نگاه متوازن به روابط تهران و مسکو تأکید کرد و گفت: «در ایران دو نگاه افراطی و تفریطی نسبت به روسیه وجود دارد؛ برخی آن را متحد استراتژیک و برخی دشمن بالقوه میدانند، اما واقعبینی اقتضا میکند که روابط بر اساس منافع ملی و نه احساسات شکل گیرد.»وی با اشاره به محدودیتهای اقتصادی ناشی از تحریمها، خاطرنشان کرد که هرچند ظرفیتهای همکاری میان دو کشور گسترده است، اما مشکلات ساختاری اقتصاد ایران و ضعف بخش خصوصی میتواند مانع بهرهبرداری کامل از این فرصتها شود.الجزیره در پایان یادداشت خود نوشت، معاهده شراکت استراتژیک ایران و روسیه اگرچه الزام دفاعی متقابل ندارد، اما در شرایط کنونی جهان میتواند بنیانی برای همکاریهای بلندمدت و چندبعدی باشد. این توافق ضمن ایجاد زمینههای تازه در حوزه انرژی و اقتصاد، نمادی از تلاش دو کشور برای یافتن مسیرهای مستقل از فشارهای بینالمللی تلقی میشود؛ مسیری که میتواند در آینده توازن جدیدی در معادلات منطقهای و جهانی رقم بزند.#تجارت_ایران_روسیه#معاهده_ایران_روسیه 09:24 - 16 مهر 1404
