بله بله
تغییر هندسهی هویتی ایران در جهان اسلام
انتقال مفاهیم از «دیپلماسی فرهنگی» به «دیپلماسی تمدنی» و ایجاد شبکه نخبگانی راهبرد سازمان فرهنگ است.
به گزارش روابط عمومی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، حسنعلی ذکریایی، کارشناس ارشد مطالعات منطقهای و روابط بینالملل در یادداشتی که آن را در اختیار خبرگزاری تسنیم قرار داده است، از تأسیسِ یک دکترینِ تمدنی با نقشآفرینی فعال سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی به عنوان به عنوان بازوی اصلی دیپلماسی عمومی در کشور سخن به میان آورده و نقش این مجموعه بینالمللی و در رأس آن، رایزنان فرهنگی ایران را طی سالهای 1401 تاکنون قابل اعتنا قلمداد میکند.در ادامه، مشروح این سیاهه را که با محوریت اقدمات فرهنگی صورت گرفته در فدراسیون روسیه به رشته تحریر در آمده است را با هم میخوانیم:مسئولان سازمان فرهنگ و ارتباطات در پنج سال اخیر در رأس هیاتهای عالیرتبه جمهوری اسلامی ایران به روسیه سفر کرده و مشارکت فعال در نشستهای مهم و معتبر بینالمللی در حوزه دیپلماسی فرهنگی داشتهاند. برای نمونه در بحبوحهی تنشهای ناشی از تجاوز وقیحانه آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران، شاهد برگزاری نشستها و مجامعی هستیم که تبیین الگوهای راهبردی، تشریح واقعیات روز، مبارزه با اخبار القایی و دروغین دشمنان و ... از سوی نمایندگان کشورمان در آنها بسیار با اهمیت است. به عبارت بهتر، این نشستهای بینالمللی بستر مناسبی برای ارائه واقعیات و زدودن تصاویر انحرافی در راستای اثبات حقانیت و اصالت کشورمان در تقابل با متجاوزان محسوب میشود. اخیراً شاهد برگزاری دو نشست مهم «گروه بینش راهبردی روسیه ـ جهان اسلام» و «اجلاس وزرای فرهنگ سازمان همکاری اسلامی» در شهر قازان واقع در مرکز جمهوری تاتارستان روسیه بودیم.
در این دو رویداد معتبر بینالمللی در حوزه دیپلماسی فرهنگی، رئیس سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی به نمایندگی از هیأت دیپلماتیک ایران، مواضع اصولی جمهوری اسلامی در زمینه تحولات اخیر پس از جنگ تحمیلی رمضان ارائه داد و در ادامه پاسخ قاطع و ایستادگی هموطنان مقاوم ایرانی را در برابر تجاوز وحشیانه آمریکا و رژیم صهیونیستی را خطاب به نماینده یکی از کشورهای حوزه خلیج فارس رسا و بدون هر لکنتی در جملاتی حماسی تبیین کرد.حجتالاسلام محمد مهدی ایمانیپور، در نشست «گروه بینش راهبردی روسیه ـ جهان اسلام» که با حضور مقامات بیش از 50 کشور اسلامی برگزار شد، به دوره «مدیریتِ پیچِ تاریخی» مطرح شده از سوی رهبر شهید اشاره داشت و به تلاشهای ملموس و اقدامات اثرگذار و عینی جمهوری اسلامی ایران در این حوزه پرداخت.در شرایطی که امروز غرب درگیرِ بحرانِ هویت است، ایران با محوریت سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی و در قالب هیئتی از عالیترین نخبگان فرهنگی در چنین برنامههایی در صدد ترویجِ «مدلِ حکمرانیِ فرهنگیِ ایران» به عنوان یک جایگزین فعال است. جمهوری اسلامی امروز با همه حملات و تهدیدات و تنگتر شدن دایره تحریمها در حالِ «تغییرِ وضعیتِ خود در نقشه ژئوپلیتیکِ فرهنگی» است.سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی به عنوان متولی اصلی اقدامات فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در خارج از مرزهای ملی، انقلاب را از یک «صدا» به یک «طراح» تبدیل میکند.بهراستی مسئولین عالی این نهاد طبق برنامههای مدون و بلندمدت در حال پیادهسازیِ یک «تکنوکراسیِ فرهنگی» هستند تا دیپلماسی فرهنگی از مقام «شعار» به «فرآیندِ حقوقی و نهادی» تبدیل شود.
در این تلاش سازمان فرهنگ مدرنیته غرب را به عنوان یک «نیروی فرساینده» برای بنایِ تمدنیِ اسلام فرض نموده و کوشش میکند جای «انکارِ مطلق»، به دنبال «مدیریتِ مسیر» باشد. از همین رو استفاده از مفهوم «چندقطبیگرایی» در کنار روسیه، یک مهندسیِ استراتژیک است تا جهان اسلام از «وابستگیِ هویتیِ مطلق به غرب» خارج شود. به تعبیری این نهاد در حال طراحیِ یک «جاده جایگزین» است. به زعم دستاندرکاران این سازمان که تاکید دارند که اگر نمیخواهید در نظامِ هویتیِ غرب حل شوید، این جاده و این نقشهیِ راه (ارزشهای تمدنیِ اسلامی) را دنبال کنید.برای همین منظور، تلاش برای «معمار کردن ایران» در بنای تمدنی جهان اسلام، یعنی عبور از مرحلهای که ایران «دفاع میکند»، به مرحلهای که ایران «تعریف میکند»، است. سفرها و رویدادهایی که سازمان فرهنگ با هدف تقریب ملتها با یکدیگر عملی میکند در همان مسیری تعریف شده است که «نظمِ جدیدی» را از سوی تنظیمکنندهای چون ایران شاهد باشیم که در آن ارزشهایِ برخاسته از انقلاب، محوریت هستند.دکتر ایمانیپور در روسیه «فرهنگ» را نه از باب کلام که در تفسیری معنادار به «سیاستهای کلان کشور ایران» پیوند زد. به راستی سفر او یک «گره» در شبکه تمدنیِ ایران به شمار میآید که اگر به همین سبکِ ساختارمند، با محوریتِ نهادهای فکری و حقوقی، ادامه یابد، جایگاهِ ایران در معادلاتِ فرهنگیِ جهانِ اسلام را به نحو غیرقابل بازگشتی ارتقا خواهد داد.با عنایت به آثار همین حضور سبز شاید بتوان گفت او از یک سو، یک تکنوکراتِ فرهنگی است. چون به ابزارهای ساختاری اعتقاد دارد و از سوی دیگر، او یک مهندسِ تمدنی است چون هدفِ نهاییاش، تغییر هندسهیِ قدرتِ هویتی در جهانِ اسلام است.
صدالبته اینجا کلمه تکنوکراسی به معنای تکیه بر فرآیندهای فنی، حقوقی و ساختاری برای پیشبرد اهداف است. اگر دیپلماسی فرهنگیِ دهههای گذشته ایران را «تدافعی» و «معرفتی» بنامیم، استراتژی فعلی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی و حاملان اقتدار معنوی نظام در 63 کشور جهان «تهاجمی» و «ساختاری» است. امروز این مجموعه در حالِ «بازی با قواعد قدرت» در سطوح بینالمللی است و میخواهد ایران «تعیینکننده» باشد، نه «پذیرنده». ایران همچنان«اثرگذار» باشد نه «تاثیرپذیر».سفرهای مکرر رئیس سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی طی سال های 1401 لغایت 1405 در رأس هیأت جمهوری اسلامی ایران به روسیه و مشارکت فعال در نشستهای مهم حوزه دیپلماسی فرهنگی از جمله «نشست گروه بینش راهبردی روسیه و جهان اسلام»، «اجلاس وزرای فرهنگ سازمان همکاری اسلامی» و شرکت در «دوازدهمین دور گفتگوهای دینی اسلام و مسیحیت ارتدوکس» با موضوع «خدمات عمومی جوامع مذهبی در جهان پس از همهگیری» و نیز «اجلاس فرهنگی سنتپترزبورگ به عنوان بزرگترین رویداد فرهنگی روسیه»، نشاندهنده تغییر پارادایم از«دیپلماسیِ ترویجی» (نمایشِ فرهنگ) به «مهندسیِ راهبردی و تمدنی» است. برای همین میتوان اظهار داشت، سفرهای چنین مسئول فرهنگی در کشور از اجلاس سنتپترزبورگ گرفته تا «کازان فروم» و دیدارهای علمی با مدیران بنیاد ابنسینا صرفاً یک رویداد اتفاقی و تشریفاتی نیست. او در حال «شبکهسازی» برای تثبیتِ نقشِ ایران به عنوان «قطبِ معرفتیِ جهان اسلام» است.برگزاری همزمان یا متوالی رویدادهایی با محوریت سازمان همکاری اسلامی (OIC) و گروه بینش راهبردی «روسیه - جهان اسلام»، نشاندهندهی تلاش برای بازتعریف نقشهای ژئوپلیتیک و فرهنگی در نظم در حال گذار جهانی است.
10:50 - 31 خرداد 1405
10٫8k بازدید