اقتدار پزشکیان چگونه از بین میرود؟
انتصابات اخیر پزشکیان در برخی موارد با انتقاداتی از سوی جریانهای مختلف سیاسی مواجه شد. این تصمیمات و انتقادات را باید از منظر اقتدار سیاسی مورد ارزیابی قرار داد.
دولتها از زوایای مختلفی قابلارزیابی هستند. یکی از مفاهیمی که در علم سیاست برای ارزیابی هر دولت قابلاستفاده و بهرهبرداری است مفهوم «اقتدار» است. اقتدار آن چیزی است که میتواند بدون کاربست ابزار «قدرت»، اراده دولت در هر زمینهای را به سرانجام برساند. اگر دولتی اقتدار داشته باشد اساساً نیازی به بهرهبردن از قدرت برای اعمالنظر ندارد. اقتدار در حقیقت از مصرف بیرویه قدرت در امر حکمرانی جلوگیری میکند و تصمیمات و اراده دولت را در تمام سطوح جامعه همچون یک سیال میلغزاند و تا آنجا که لازم باشد هدایت میکند. اگر بخواهیم شفافتر توضیح دهیم اقتدار میشود همان قدرتی که به میدان عمل وارد نمیشود و صرف تصور آنکه دولتی قدرتمند است کارها را پیش میبرد.
یک مثال ساده از مفهوم اقتدار وضعیت فعلی نظامی کشور ما است. آخرین باری که ما وارد یک جنگ نظامی رسمی شدهایم همان دوران دفاع مقدس است و پس از آن تا کنون از این قدرت نظامی در یک جنگ رسمی استفاده میدانی نکردهایم. اما همین که همه میدانند ایران دارای یک قدرت نظامی خوبی است به کشورمان امنیت بخشیده و به هیچ قدرتی اجازه نمیدهد با ما وارد یک جنگ رسمی بشود. اینجا قدرت وجود دارد اما آنچه در حقیقت امنیت را حفظ کرده است اقتدار است.
نکته ظریفی که باید به آن توجه کرد این است که اقتدار یک رابطه دوطرفه باکیفیت تصمیمات دولت دارد. اگر تصمیمات یک دولت از کارآمدی کافی برخوردار نباشند بهمرور اقتدار دولت نیز کاسته خواهد شد و دولت برای اجرای تصمیمات خود ملزم به بهرهبرداری بیشتر از قدرت خواهد شد. هرچه کارآمدی کمتر شود اقتدار نیز به همان میزان کمتر میشود.البته این گزاره گاهی با مخدرهایی نقض میشود. مثلاً فرض کنید دولتی که دارای کارآمدی کافی نیست برایآنکه بتواند اقتدار خود را حفظ کند از عملیات روانی برای وارونه نشاندادن حقایق استفاده کند. در چنین شرایطی جامعه دچار یک تأخیر در فهم ناکارآمدی خواهد شد و اقتدار ممکن است برای مدتی همچنان برای آن دولت تداوم داشته باشد اما دیر یا زود مردم رنج یا لذت را حس خواهند کرد و آنجاست که ماهیت دولت افشا میشود. مخدر دیگر میتواند هواداران یک دولت باشد که برای مدتی شیپورهای هواداری خود را در گوش جامعه کنند و صدای واقعی وضعیت نامطلوب به گوش مردمان آن جامه نرسد. بازهم دیر یا زود گوشها اگر کر هم شوند، چشمها خواهند دید و جانها خواهند چشید و ... پس آنچه مهم است تصمیمات کارآمد یک دولت است که میتواند اقتدار را افزایش دهد و همین اقتدار در ادامه میتواند اراده دولت را راحتتر پیش ببرد.
توفیق بزرگ آقای پزشکیان و دولتی که بناست بهزودی تشکیل شود همان «اقتداری» است که بهواسطه امیدواری بخشی از جامعه و بهخصوص حمایت رهبری برایشان شکلگرفته است. این فرصت بزرگ برای دولت و ملت ایران در شرایط فعلی جامعه باید مغتنم شمرده شود. شانس بزرگ دیگری که آقای پزشکیان دارد این است که جریان رقیبشان بسیار اخلاقمدارانه رفتار میکند و برخلاف جریان اصلاحات که هر زمان بازنده انتخابات بود مشروعیت و مقبولیت رقیب را هدف قرار میداد، اصولگرایان تلاش میکنند پزشکیان را تقویت کنند. اصولگرایان نه در صحت انتخابات تردید وارد کردند و نه از هواداران خود خواستند که به خیابان بیایند و رئیسجمهور منتخب را تضعیف کنند. از طرفی میلیونها مردم انقلابی که به رقیب آقای پزشکیان نیز رای دادهاند با همان مبانی انقلابی که به آن معتقد هستند از هر دولتی که در جمهوری اسلامی ایران کارآمد باشد حمایت میکنند حتی اگر سلیقه سیاسیشان متفاوت باشد.
حفظ چنین سرمایه بزرگی که در تمام دوران مدیریت پزشکیان پشتوانه اصلی دولتش خواهد بود الزاماتی دارد که اولین قدم آن تشکیل دولتی است که کارآمد باشد و مدیران آن بر اساس شایستهسالاری انتخاب شده باشند. پزشکیان در برخی از انتصابهایی که تاکنون انجام داده مورد انتقاد جریانهای مختلف سیاسی و مردم قرار گرفته است. سنوسال بالا، جناحبندی سیاسی، استفاده پزشکیان از چهرههایی که با آنها رفاقت قبلی داشته، عدم تجربه و سابقه مرتبط و کافی، استفاده از گزینههایی که عملکرد قبلی آنها شبهات امنیتی و اقتصادی دارد و ... مواردی است که اغلب در فضای مجازی درباره چهرههای منصوب شده توسط آقای پزشکیان مطرح میشود. تداوم چنین روندی قطعاً آن برگ برنده آقای پزشکیان یعنی «اقتدار» را از دست او خواهد ربود. نهایتاً در چنین شیبی از انتصابات و انتخاب کابینه، آقای پزشکیان نیز مجبور خواهد شد همچون آقای روحانی برای برخی تصمیمات خود همچون قیمتگذاری بنزین از قدرت سخت بهره ببرد و یا در برخی موارد همچون برجام دست به دامان عملیات روانی برای کارآمد جلوهدادن تصمیم خود شود. البته همانطور که توضیح داده شد تمام این موارد نیز در نهایت به تضعیف دولت منتهی خواهد شد. آقای پزشکیان از فرصت موجود باید بهره کافی را ببرد و با گزینش چهرههایی که کارآمدی بالاتری دارند از اقتدار دولت خود صیانت کند.
14:14 - 19 مرداد 1403