عاشورا مبدا تحولی جهانی
عاشورا تنها قیامی برای یک دوران خاص نیست بلکه این نهضت عظیم در تاریخ بشر ریشه دارد و تا وقتی که وعده الهی محقق نشود، ادامه خواهد داشت. این همان معنای حقیقی «انتظار» است؛ نه در یک حالت بلکه برآمده از فرآیندی که در آن، هر روز، عاشورایی تازهتر رخ میدهد و ما را به انتخاب فرا میخواند.
امروز عاشوراست. روزی که تاریخ را نه به دو بخش قبل و بعد، که به دو روایت از زیستن تقسیم کرد.روایت تسلیم در برابر ظلم، و روایت قیام برای حقیقت که قرآن کریم نیز در این زمینه میفرماید: «أَحَسِبَ النَّاسُ أَن یُتْرَکُوا أَن یَقُولُوا آمَنَّا وَهُمْ لَا یُفْتَنُونَ» (عنکبوت، ۲)؛ آیا مردم گمان میکنند همینکه بگویند ایمان آوردیم، رهایشان میکنند و آزمایش نمیشوند؟ عاشورا، سختترین آزمون تاریخ بود؛ آزمونی که در آن، حق از باطل جدا و معیار ایمان ناب، در خون حسین(ع) به تصویر کشیده شد.اما عاشورا، بر خلاف ظاهر خونبارش، تنها یک پایان نبود؛ آغاز یک جریان بود؛ جریانی به نام «انتظار» و بر این اساس خدای متعال در قرآن وعده داده است: «وَنُرِیدُ أَن نَّمُنَّ عَلَى الَّذِینَ اسْتُضْعِفُوا فِی الْأَرْضِ وَنَجْعَلَهُمْ أَئِمَّةً وَنَجْعَلَهُمُ الْوَارِثِینَ» (قصص، ۵)؛ و ما بر آنیم که بر مستضعفان زمین منت نهیم و آنان را پیشوایان و وارثان قرار دهیم. عاشورا، نقطه عطف این وعده الهی بود؛ جایی که مستضعفان، با قیامی خونین، مسیر وارث شدن زمین در قاب حقیقت را هموار کردند.
استمرار راهی که در عاشورا هموار شد
انتظار، در عمیقترین لایهاش، نه به معنای نشستن در کنج انزوا و شمردن ثانیههاست، و نه آرزویی خام برای آمدن ناگهانی منجی چراکه قرآن به صراحت، مؤمنان را از سستی و انفعال برحذر داشته است: «وَلَا تَهِنُوا وَلَا تَحْزَنُوا وَأَنتُمُ الْأَعْلَوْنَ إِن كُنتُم مُّؤْمِنِینَ» (آلعمران، ۱۳۹)؛ و سست نشوید و غمگین نگردید، درحالیکه شما برترید اگر ایمان داشته باشید.انتظار، استمرار راهی است که در عاشورا نقشهاش کشیده شد. امام حسین(ع) در ظهر عاشورا، با تمام وجود نشان داد که اگر طاغوت زمانه، تمام دروازههای رهایی را ببندد، باز هم یک راه باز میماند و آن راه «نه» گفتن به ذلت و «آری» گفتن به عزت الهی است.این همان روح انتظار است؛ اینکه انسان امروز هم، در میان هزاران آلودگی و فریب، چشمی به افق داشته باشد و بداند که وضع موجود، وضع مطلوب نیست. چنانکه قرآن میفرماید: «إِنَّ اللَّهَ لَا یُغَیِّرُ مَا بِقَوْمٍ حَتَّى یُغَیِّرُوا مَا بِأَنفُسِهِمْ» (رعد، ۱۱)؛ خداوند سرنوشت قومی را تغییر نمیدهد مگر آنکه آنها خود را تغییر دهند. انتظار، یعنی همین تغییرِ بنیادین در خود و جامعه ظهور را معنا می بخشد
عاشورا معیار سنجش حرکت؛ حق طلب باشیم
ارتباط عاشورا و انتظار، ارتباط میان «مبدأ حرکت» و «مقصد نهایی» است. عاشورا معیار سنجش هر حرکتی است در طول این مسیر طولانی و وقتی میگوییم در انتظار ظهور هستیم، یعنی میخواهیم جامعهای بسازیم که ارزشهای عاشورا در آن حاکم باشد؛ جامعهای که در آن، ظلمستیزی، نه یک شعار، که یک رویه دائمی است. قرآن از مؤمنان میخواهد که همواره در مسیر حق، پایدار باشند؛ «فَاسْتَقِمْ كَمَا أُمِرْتَ وَمَن تَابَ مَعَكَ وَلَا تَطْغَوْا إِنَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِیرٌ» (هود، ۱۱۲)؛ پس همانگونه که فرمان یافتهای، استقامت کن و همراه با توبهکنندگان، طغیان مکن که او به آنچه انجام میدهید بیناست. هر قدمی که برای اصلاح خود، خانواده، جامعه و حتی نظام جهانی برمیداریم، در حقیقت یک نذری به پیشگاه عاشورا و یک مقدمهچینی برای ظهور است.
جامعه نیازمند تلفیق بصیرت عاشورایی با اقدام
اما امروز، عاشورای دیگری در کار است؛ عاشورای انسانهای آزادهای که در دل مدرنیته، سرگشته به دنبال ناجی میگردند. عاشورا به ما آموخت که آزادی، بدون بصیرت، به هرج و مرج میانجامد و بصیرت، بدون اقدام انفعال به همراه دارد. از این رو قرآن کریم مؤمنان را به بصیرت و تبیین دعوت میکند: «قُلْ هَذِهِ سَبِیلِی أَدْعُو إِلَى اللَّهِ عَلَى بَصِیرَةٍ أَنَا وَمَنِ اتَّبَعَنِی» (یوسف، ۱۰۸)؛ بگو این راه من است که با بصیرت به سوی خدا دعوت میکنم، من و هر که از من پیروی کند. انتظار، یعنی تلفیق بصیرت عاشورایی با اقدام اثرگذار در عصر حاضر بدین معنا که بدانیم امام زمان(عج) از ما میخواهد که در کنار عزاداری یار خوبی نیز در این مسیر باشیم؛ یاری که زمین را برای طلوع خورشید ولایت آماده میکند. چنانکه در حدیث نبوی آمده: «اِنَّ اللّهَ یُحِبُّ اِذا عَمِلَ اَحَدُکُمْ عَمَلاً اَنْ یُتْقِنَهُ»؛ خداوند دوست دارد که هر یک از شما کاری را که انجام میدهد، متقن و کامل انجام دهد.
امید به ظهور اراده را جلا میبخشد
پس امروز، در این روز سوگ حسینی، بایددو بال را همزمان پرواز دهیم یک بال، اشک بر مظلومیت کربلاست که دل را صیقل میدهد و بال دیگر، امید به ظهور است که اراده را جلا میبخشد. قرآن وعده نهایی را چنین ترسیم میکند: «وَعَدَ اللَّهُ الَّذِینَ آمَنُوا مِنكُمْ وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَیَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِی الْأَرْضِ» (نور، ۵۵)؛ خدا به کسانی از شما که ایمان آورده و کارهای شایسته کردهاند، وعده داده که قطعاً آنان را در زمین جانشین خواهد کرد. عاشورا، نویدبخش صبحی است که هنوز فرا نرسیده، اما روشناییاش را بر چشمان منتظران افشانده است. بگذاریم این پیوند عمیق، ما را از مسیر سادهانگاری و انفعال نجات دهد و به مبلغان واقعی صلح و عدالت علوی تبدیل کند.
آری، ما عزاداران امروز، وارثان غدیر و کربلاییم و منتظران فردایی که همه زشتیها در آن محو خواهد شد. باشد که این عاشورا، نقطه عطفی در انتظارمان باشد؛ از تماشا به حضور و از حسرت به همت و پایان سخن، ندای قرآن است که به صبر و امید فرا میخواند: «إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ یُسْرًا» (شرح، ۶)؛ همانا با سختی، آسانی است و ما امروز، با دشواریِ انتظار، به آسانیِ ظهور ایمان داریم.
17:37 - 4 تیر 1405