یه مشت خزعبلات رو سر هم کردین فقط چیزی نوشته باشین .. نه سر داشت نه ته
جواب محکم به فرمول «حیازدایی»
«حیا» که روزگاری نمادی از هویت فرهنگی و اجتماعی بود، امروز در جامعهای مدرن و پرسرعت در حال محو شدن است. تحولات اجتماعی و فردی، همچنان بر کاهش این ارزش تأثیر میگذارند و پرسشهایی جدی درباره آینده آن مطرح است.
گروه زندگی: «خجالت نکش، راحت باش!»؛ جملهای که حالا دیگر نه فقط یک جمله ساده، بلکه شعار نانوشتهی بخش قابل توجهی از محتوای فضای مجازی شده است. سالهاست که از زبان رهبر انقلاب درباره «جنگ نرم» هشدار داده میشود، اما حالا بسیاری معتقدند ما در میانهی این جنگ نه تنها پدافند مؤثری نداریم، بلکه در بسیاری موارد، سنگرهای خودی هم سقوط کردهاند. کلیپهای پربازدید اینستاگرامی که سبک زندگی پر زرق و برق و بیقاعده را ترویج میدهند، اغلب با الگویی از بیحیایی عجیناند که نه تنها عرف را دور میزنند، بلکه مفاهیم دینی را نیز زیر سؤال میبرند. در شرایطی که بنا بر سخن امام علی (ع)، «حیا وسیله رسیدن به هر نیکی است»، حالا همین واژه در ذهن بسیاری از نسل جدید، معنایی کاملاً متفاوت یافته است؛ انگار نه تنها دیگر عیبی نیست، بلکه بهنوعی عقبماندگی تلقی میشود! این تغییر در ادراک و خوانش مفاهیم اخلاقی، امروز به یکی از چالشهای جدی جامعهشناسی و نظام فرهنگی کشور تبدیل شده است. در همین راستا با دکتر فاطمه محمدی عضو هیئت علمی دانشگاه،جامعهشناس و سیاستپژوه حوزه زنان و خانواده درباره چرایی این تغییر بنیادین و پیامدهای خطرناک آن گفتوگو کردیم. گفتوگویی که با صراحت، عمق بحران را به تصویر میکشد.
با گسست مفهومی روبهرو هستیم، نه صرفاً یک ناهنجاری رفتاری
*شما بهعنوان جامعهشناس، وضعیت کنونی حیا در جامعه را چگونه تحلیل میکنید؟ـ ما اکنون با جامعهای متکثر مواجهیم؛ جامعهای که برداشت آن از مفاهیم اخلاقی مثل حیا، اساساً متفاوت با نگاه رسمی و حاکمیتی است. مسأله فقط این نیست که نسل جدید رعایت نمیکند، بلکه اصلاً مفهوم حیا را طور دیگری میفهمد. به همین دلیل، من معتقدم ما دچار یک «از جا کندگی مفهومی» در نظام فرهنگی دینی کشور شدهایم. این پدیده هم تازه نیست؛ حداقل ۱۰سال است که در جریان است، اما ما آن را ندیدیم و کاری نکردیم.
وقتی رسانهها مفاهیم دینی را از معنا تهی میکنند
*این دگرگونی در خوانش مفاهیم از کجا آغاز شد؟ نقش رسانهها در این روند چیست؟ ـ رسانه، بهویژه رسانههای اجتماعی، در این روند نقش تعیینکنندهای داشتهاند. ما با پدیدهای به نام پراگماتیسم رسانهای در بیحیایی مواجهیم؛ یعنی مفاهیم جدیدی از دینداری، اخلاق و حتی حقالناس در ذهن نسل جدید شکل گرفته که هیچ نسبتی با مفاهیم اصیل دینی ندارد. دانشجویانی دارم که حتی پوشش سر ندارند، اما معتقدند دیندارند چون دزدی نمیکنند یا به کسی ظلم نمیکنند!
«حیازدایی» پروژهای هدفمند بود
*آیا میتوان گفت حیا زدایی در جامعه یک اتفاق برنامهریزی شده بوده است؟ـ قطعاً. این اتفاق در نتیجه یک پروژهی هدفمند است. بارها هشدار داده شد که ما درگیر جنگ نرم هستیم، اما متولیان فرهنگیمان خواب بودند. حالا نتیجه را در خیابانها، در اینستاگرام و حتی در مدارس و دانشگاهها میبینیم. کلیپهایی که بیحیایی را عادی میکنند، هر روز میلیاردها تومان سود تولید میکنند و هیچ نهادی جلوشان را نمیگیرد. اینها مصداق کامل حیا زداییاند.
از بیحیایی تا بیقیدی مطلق، فقط یک گام فاصله است
*این روند حیا زدایی چه تأثیری بر سایر حوزههای اخلاقی و اجتماعی دارد؟ـ وقتی فردی دیگر از هیچ چیزی خجالت نکشد، وقتی هر کاری بکند و تشویق شود، مرحله بعدی آن بیقیدی و بیتعهدی خواهد بود. این همان زنجیره سقوط اخلاقی است: اول حیا میرود، بعد عفاف، بعد حجاب و در نهایت همه مرزها فرو میریزند. وقتی برای جذب لایک، همه چیز مجاز شود، دیگر کسی به قاعده و چارچوب فکر نمیکند.
متولیان امر هنوز احساس خطر نکردهاند
*مسئولیت اصلی مقابله با این وضعیت بر عهده کیست؟ ـ دستگاههای متولی فرهنگی. اما متأسفانه هنوز هیچ حسی از خطر ندارند. اگر داشتند، وضعیت امروز جشنواره فیلم فجر، کنسرتها، و فستیوالهای لباس این نبود. الان حتی در ادارات دولتی هم قانون عفاف و حجاب رعایت نمیشود. استاد دانشگاه، کارمند وزارتخانه، پزشک و... همه مشمولند، ولی نظارتی نیست. وقتی خود مسئولان رعایت نمیکنند، توقعی از مردم نیست.
نسل جدید خود را مبارز مدنی میبیند، نه متخلف فرهنگی
*نگاه جوانان به این تغییرات چیست؟ آیا آنها از عواقب کارشان آگاهند؟ـ نه تنها آگاه نیستند، بلکه خود را قهرمان میدانند! رسانههای غربی ساختاری ایجاد کردهاند که نسل جدید خود را مبارز مدنی میبیند. آنها فکر میکنند دارند حقشان را میگیرند. درحالیکه ما حتی نتوانستیم در ساختار اداری خودمان این مفاهیم را حفظ کنیم.*این مشکل بیشتر در طبقه خاصی از جامعه دیده میشود؟ ـ خیر، این پدیده طبقاتی نیست. در هر سطحی، اگر کنترل درونی و آموزش درست نباشد، خانواده میتواند تحت تاثیر قرار بگیرد. گاهی اوقات در خانوادههای مذهبی هم با بحران مواجه هستند، عقاید رفتار و حتی پوشش فرزندانشون شبیه خودشون نیست. وقتی روح حیا در سبک زندگی ما نیست، ظاهر هم کارکردش را از دست میدهد.
از کجا شروع کنیم؟ راه برونرفت از بحران چیست؟
* با این حجم از بحران، راهحل چیست؟ از کجا باید شروع کرد؟ـ اول از همه، باید بپذیریم که بحران داریم. مادامی که رسانه رسمی ما یا مسئولان ما بگویند «همهچیز خوب است»، هیچ حرکتی رخ نمیدهد. دوم، باید حیا را از تعریف شعاری نجات دهیم و آن را وارد سبک زندگی کنیم. یعنی از خوراک رسانهای فرزندان تا ارتباطات روزمرهمان، بازنگری کنیم. سوم، مجریان قانون و متولیان امر را از خواب بیدار کنیم.*منظورتان از بازتعریف حیا در سبک زندگی چیست؟ ـ یعنی اینکه حیا فقط پوشش نیست. حیا در گفتار است، در رفتار است، حتی در لحن صحبت کردن . ما باید این معنا را به فرزندانمان آموزش دهیم. با بچهها درباره حیا گفتگو کنیم، نه اینکه فقط بگوییم «این کار را نکن چون گناه دارد». باید بفهمند چرا این خط قرمز مهم است، چه چیزی را از آنها حفظ میکند. تا معنا را نفهمند، پذیرش درونی اتفاق نمیافتد.
جنگ رسانهای را با چه باید پاسخ داد؟
* با توجه به حجم بالای تولیدات رسانهای ضددینی، آیا اصلاً امکان مقابله داریم؟ـ قطعاً داریم، ولی نه با روشهای ۲۰ سال پیش. ما باید محتواهای جذاب، حرفهای، مخاطبپسند خانواده محور تولید کنیم. دیگر زمان سخنرانی یکطرفه نیست نیاز به روایت داریم. نیاز به شخصیتهای جذاب داریم. حیای رسانهای یعنی بتوانیم قصههایی از عفت و حیا تعریف کنیم که به دل بنشیند.* یعنی شما معتقدید حیا نیاز به چهره و برند دارد؟ ـ همانطور که بیحیایی چهره دارد ما هم باید چهرههای باحیا، جذاب، مؤثر و موفق را بهعنوان نماد معرفی کنیم. دختر محجبهای که در المپیاد علمی برنده شده، مادر خانوادهای که کسبوکار خانگی موفق دارد، مردی که مراقب خانه و خانواده است… اینها الگوهای حقیقی ما هستند. باید آنها را برجسته کنیم، روایت کنیم، و بگذاریم نسل جدید احساس افتخار کند به انتخابشان.
حیای گمشده، جامعه بیپناه
آری! حقیقتی تلخ اما انکارناپذیر پیش روی ماست: «حیا» نهفقط یک فضیلت فراموششده، بلکه یک سیستم امنیت روانی است اگر خانوادهها نسبت به مرزهای عفت در خانه بیتفاوت شدهاند، اگر مدارس در برابر بیادبی و بیپروایی منفعلاند، باید اعتراف کنیم که ما در میانه یک فروپاشی هویتی فرهنگی خاموش هستیم.این فروپاشی نه ناگهانی بوده و نه بدون پیشزمینه. سالهاست که فرهنگ بیحیایی قدمبهقدم پیش آمده، از مدل لباس تا نوع شوخیها، از محتوای شبکههای اجتماعی تا دیالوگهای سریالها و اکنون حتی در گفتوگوی روزمره فرزندان ما جا خوش کرده. «حیا» فقط یک مسئله فردی نیست؛ فقدانش، یک مسئله اجتماعی است با تبعات گسترده: از فروپاشی خانواده تا بحران هویت نوجوانان و از بیاعتمادی عمومی تا افسردگی جمعی.پایان پیام/
11:44 - 5 اردیبهشت 1404
23 Replies
@Khoji5 اردیبهشت 1404Replying toبه نظرم برای پیدا کردن راهکار باید بدونیم ک در عصر جدیدی هستیم و راهکارهای کهنه دیکه کارساز نیست.
@Reza1595 اردیبهشت 1404Replying toمتاسفانه وزارت ارشاد غیر اسلامی ما هیچ مسئولیتی نمی پذیره. یکی نیست بگه آقای وزیر ارشاد، هشت ماهه اومدی سرکار، اقدامات شما در راستای ترویج سبک زندگی ایرانی و اسلامی چیه، چه کاری در جهت تقویت فرهنگ عفاف و حجاب انجام داده اید.؟ پاسخ ، هیچ
@user1707854845575 اردیبهشت 1404Replying toفقط لباس نیست. کلا حیا رفته. اینا از هیچ چیز خجالت نمی کشند
@user1708624554225 اردیبهشت 1404Replying toرهبر معظم انقلاب بارها در خصوص تهاجم بزرگ فرهنگی با محوریت نسل جوان هشدار دادند ایشان فرهنگ را به مثابه " هوا" و مسیر تنفس برای جامعه دانستند این درحالی است که فضای تنفسی امروز جامعه ما در نتیجه بی عملی دستگاه های فرهنگی مسموم شده است و افراد جامعه در حال تنفس در فضای مسموم شده هستند نتیجه یادداشت …Show more
@user17091006206583610875 اردیبهشت 1404Replying toاول از همه ، باید تمام کسانی که راه بی حیایی رو در پیش گرفتن ، از قوانین اسلامی مثل مهریه ، نفقه و سایر موارد منع بشن و تحت هیچ شرایطی مثل توبه کردن نتونن از چنین حقی استفاده کننبعد یارانه و کالابرگ این افراد حذف بشه و اینکه مثل سایر کشور ها که با بی حیایی به نسبت خودشون برخورد قضایی و پلیسی میشه…Show more
@Reza_237675 اردیبهشت 1404Replying toدقیقا همین نیم ساعت پیش تو خیابون جمهوری با همچین صحنه ای روبرو شدم. اتفاقات سال ۱۴۰۱، یک قدم اساسی رو به جلو بود برای سلطنت فضای موساد ساخته مجازی و تحکیم سلطنت به روح و روان جامعه بیسواد و از پیش باخته ایرانی
@user17091011838157919335 اردیبهشت 1404Replying toمگه قانون داریم ، که رعایت نمیشه ، وقتی تو بیمارستان چمران که تا چند وقت قبل کسی بود که تذکر حجاب میداد و الان دیگه کسی نیست و ، همه چی یله و رها شده ، چه بیمارستان نظامی چه تو جامعه ،همینطور ، از مترو بگیر تا هرجایی که فکرشو بکنی ، اگه واقعا دنبال راهکار هستیم ، باید قانون ابلاغ بشه جهت اجرا ، قان…Show more
@user17091011838157919335 اردیبهشت 1404Replying toکم کم تو جامعه اسلامی حرکت میکنی ، باید مواظب باشی چادرت و نکشن
@user1709823828925 اردیبهشت 1404Replying toیکی از بزرگترین راهکارهای عملی جایگیری حیا در زندگی امروز ، رسانه است ، منی که متولد دهه پنجاه هستم وقتی فکر می کنم که دوره کودکی رو چطوری با دهها عنوان کارتون و سرگرمی میخکوب میشدم پای تلویزیون ،،،، تلویزیونی که سیاسی نبود ، دوقطبی سازی نمیکرد ، به افکار امثال من توهین نمیکرد ، بازیگرا و مجری های …Show more
@Mhdiheidari595 اردیبهشت 1404Replying toسلام کم کم ماقشر مذهبی چادری بااین فضاحت جامعه آماده رفتن ازایران یابه نجف اشرف یاکربلای معلی باشیم وپناه به مولی الموحدین اسدالله الغالب یعسوب الدین والقاعدالغرالمحجلین علی بن ابی طالب علیه السلام ببریم
@amirsoleimani5 اردیبهشت 1404Replying toباید قبول کنید که آدما تو سن ۱۳ ۱۴ سالگی به بلوغ جنسی میرسن و اگه نیاز طبیعیشون برطرف نشه جامعه به سمت فساد میره منه مجرد سی و چند ساله حسرت اینو میخورم چرا بیست سالگی امکان ازدواج نداشتم
@Mreza5 اردیبهشت 1404درست است که دولت مردان ما از اجرای قانون عفاف و حجاب جلوگیری کردند و این خود بی قانونی است ولی یک چیز برای همه ثابت شد که اگر جامعه رها شود خیلی ها گنجایش آن را ندارند و این می شود که میبینیم و نکته دیگر اینکه حکومت رضاخان با زور و قلدری نتوانست حجاب از سر زن ایرانی بردارد و همین کار باعث انقراض پاد…Show more
@user17091000277327573215 اردیبهشت 1404Replying toمغزهای کوچک زنگ زده محصول اینستاورسانه های مشابه است واگرزودتراقدام موثری انجام نشودبه بحرانی تبدیل میشودکه بحران جمعیت درمقابل آن ناچیزخواهدبودفعلا مدیران خودرابه خواب زده اند
@Fsangchian5 اردیبهشت 1404Replying toجمله قابل توجه این گزارش، مبارزه مبارزه مدنی پنداشتن این رفتارها نزد بخش قابل توجهی از جامعه است.اما راه حل مشکل ما، نزد دولت و وزارت خانه ها نیست! از منظر این بخش از جامعه، تمام دولت ها نشان از حامیت کلی دارند که در اندیشه آنان، به دنبال محدود کردن آزادی های فردی و اجتماعی ست.همانطور که در بسیاری…Show more
@Tafakor5 اردیبهشت 1404در همه جوامع ۸۰ درصد مردم طوری در خیابان تردد می کنند که مقبولیت داره، محبوبیت داره. وقتی سلیقه جنسی مردها به اینطور کشف حجاب حرکت می کنه، حیا از بین میره. در ایام گذشته عامل اصلی حفظ حجاب سلیقه مردان بوده، چرا که همسر پاکدامن برای فرزندان خوب می خواستن. اما متاسفانه در الگو سازی کوتاهی کردیم، اجاز…Show more
@A110M6 اردیبهشت 1404Replying toنظر یه کاربر محترم:«یه مشت خزعبلات رو سر هم کردین فقط چیزی نوشته باشین»روش نشده بگه خ.. شین ... اصلا فک نکنیم حیا کرده ها ... زور دستش نیست یه روزی صاحب زور بشه از اربابش رضاخان چکمه پوش انگلیسی بدتر میشه از مغول بدتر
@A110M6 اردیبهشت 1404Replying to30 و 31 اردیبهشت 1391 یعنی بیش از ده سال پیش قرار شد یه حرکت علمی - فرهنگی ، یه هم افزایی علمی- فرهنگی انجام بشه تا حاکمیت و فضای عمومی کشور از اقتصاد گرفته تا فرهنگ و سیاست کمی متحول و مردمی بشه... کلی از دستگاه ها هم به خط شدند اما نتیجه اش نشد عین نتیجه ای که موسسه رویان به بار آورد یا حتی بخش م…Show more