ارتباط نوآوری در کاهش پنومونی ناشی از ونتیلاتور
نتایج مطالعات مختلف در ایران و سایر کشورها نشان داده، پرستاران در راستای جلوگیری از عفونت ریه در اتصال به دستگاه تنفسی مصنوعی از عملکرد ضعیفی برخوردار هستند و یکی از دلایل شیوع پنومونی مرتبط با ونتیلاتور در کشورهای در حال توسعه کمبود دانش و آگاهی پرستاران گزارش شده است.
به گزارش خبرگزاری فارس از کرمانشاه، پنومونی (یکی از عفونتهای رایج ریه) وابسته به ونتیلاتور (دستگاه تنفسی مصنوعی) یکی از شایعترین عفونتهای بخشهای مراقبت ویژه است.پنومونی 27 تا 47 درصد عفونت در بخش مراقبت ویژه است که خطرمرگ مرتبط با آن ا 33 تا 50 درصد برآورد شده است. پنومونی مرتبط با ونتیلاتور (Vap) منجر به افزایش مرگ و میر، بستری طولانی مدت در بیمارستان، افزایش هزینه برای بیماران و افزایش استفاده از منابع مراقبتهای بهداشتی میشود. از این رو پیشگیری از Vap اهمیت زیادی در مراقبت از بیماران تحت درمان با تهویه مکانیکی دارد. بروزعفونت های بیمارستانی به ویژه پنومونی مرتبط با ونتیلاتور به طور مستقیم با عملکرد نادرست کادر درمان مانند؛ ضدعفونی نادرست دستها، عدم مراقبت از دهان و دندان و ساکشن ضعیف در ارتباط است که می توان با مداخلاتی مناسب میزان این عفونتها را کاهش داد. نتایج مطالعات مختلف در ایران و سایر کشورها نشان داده است که پرستاران از عملکرد ضعیفی در این زمینه برخوردار بودهاند و یکی از دلایل شیوع پنومونی مرتبط با ونتیلاتور در کشورهای در حال توسعه کمبود دانش و آگاهی پرستاران گزارش شده است.
باتوجه به اینکه نتایج درمورد دانش و عملکرد پرستاران در مورد پیشگیری از پنومونی مرتبط با ونتیلاتور (Vap) ضعیف گزارش شده است ا این رو میزان مرگ و میر بالای ناشی از پنومونی مرتبط با ونتیلاتور و افزایش مقاومت دارویی، استفاده از مداخلاتی موثر مانند استفاده از روشهای آموزشی مختلف برای بهبود دانش و عملکرد پرستاران در خصوص پیشگیری از Vap حائز اهمیت است.مطالعات نشان دادند که روشهای مختلف آموزشی می تواند نتایج متفاوتی بر دانش و عملکرد داشته باشد. به طوری که درمطالعهای در بیرجند تفاوت معناداری بین آموزش ترکیبی و سخنرانی در میزان یادگیری فراگیران وجود نداشت. در صورتی که در مطالعه دیگری در اهواز میزان یادگیری و رضایت از آموزش الکترونیکی نسبت به آموزش سنتی بیشتر بود.
در این راستا لیلی رستمنیا استادیار و عضو هیئت علمی دانشکده پرستاری و مامایی دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه نیز پژوهشی در راستای بررسی تاثیر مداخلات آموزشی به دو شیوه سنتی (سخنرانی) و ترکیبی (سخنرانی- پیامکی) بر دانش و عملکرد پرستاران بخشهای مراقبت ویژه نسبت به پیشگیری از پنومونی وابسته به ونتیلاتور در مراکز آموزشی درمانی شهر کرمانشاه انجام داده است.
فارس_ منظور از روش آموزشی سخنرانی سنتی چیست؟
رستمنیا_ با وجود آن که در حال حاضر سخنرانی سنتی، اصلیترین روش آموزشی محسوب میشود، این روش مورد انتقاد بسیاری از متخصصان حوزه آموزش است.سخنرانی در کنار مزایایی چون مقرون به صرفه بودن، ارائه مستقیم، منظم و منطقی مطالب، معایبی هم دارد. از جمله اینکه یک روش آموزشی منفعل بوده و برای آموزش مهارتهای عملی و تقویت مهارتهای ذهنی در سطوح بالای یادگیری مناسب نیست و تفاوتهای افراد را مورد توجه قرار نمیدهد و ضمناً امکان فراموشی زودرس مطالب برای فراگیران وجود دارد.
فارس_ لطفا از مزایای یادگیری ترکیبی بفرمایید؟
رستمنیا_ یکی از روشهای نوین آموزش پزشکی، یادگیری ترکیبی است که ترکیبی از آموزشهای آنلاین و حضوری است و مزیت این نوع آموزش این است که فراگیر علاوه بر حضور در کلاس آموزش فیزیکی همزمان از آموزش الکترونیک بهرهمند میشود.آموزشهاي الکترونیکی، ابزاری برای آموزش مداوم پزشکی و علوم پایه هستند و برای دانشگاههای علوم پزشکی به عنوان یک استراتژی مهم به حساب میآیند.بنابراین با توجه به اهمیت توجه به دانش و عملکرد پرستاران در زمینه پیشگیری از Vap از یک طرف و استفاده از شیوه موثر جهت آموزش پرستاران در زمینه مذکور، محققان بر آن شدند تا مطالعهای با هدف بررسی تاثیر آموزش ترکیبی (سخنرانی –پیامکی) و سخنرانی بر دانش و عملکرد پرستاران در زمینه پنومونی وابسته به ونتیلاتور انجام دهند.
فارس_ لطفا از چگونگی پژوهش خود صحبت بفرمایید؟
رستمنیا_ پژوهش حاضر یک مداخله از نوع طرح پیشآزمون - پسآزمون بود. نمونهگیری به شیوه تصادفی طبقهای از تمامی مراکز آموزشی درمانی دولتی تحت نظارت دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه انجام گرفت.تعداد نمونهها جهت مطالعه 60 نفر بود که به دو گروه سخنرانی و ترکیبی (سخنرانی – مجازی) تقسیم شدند. ابتدا به صورت همزمان معیارهای پیشگیری از پنومونی وابسته به ونتیلاتور به صورت حضوری و سخنرانی برای هر دو گروه در آمفی تئاتر دانشکده پرستاری برگزار شد. آموزش از طریق کلاس آموزشی حضوری شش ساعته یکروزه توسط 2 نفر از اعضای تیم تحقق ارایه شد. محتوای آموزش از کتاب نظام مراقبت عفونت بیمارستانی و آخرین دستورالعمل مرکز کنترل و پیشگیری بیماری ها(CDC) انتخاب شد.سرفصلهای محتوای آموزشی شامل: پیشگیری از آسپیراسیون، مراقبت از دهان، شستن دست ها، لوله تراشه ، ساکشن از طریق لوله تراشه/تراکئوستومی و آلودگی تجهیزات تنفسی بود. قبل از مداخله، محتوای سخنرانی و پیامک ها به صورت تفکیکی در اختیار چند تن از متخصصان و کارشناسان کنترل عفونت بیمارستانی قرار داده شد و پس از تایید محتوا، مداخله انجام شد. سرفصلهای محتوای آموزشی شامل؛ پیشگیری از آسپیراسیون، مراقبت از دهان، شستن دستها، لوله تراشه، ساکشن از طریق لوله تراشه_ تراکئوستومی و آلودگی تجهیزات تنفسی بود. قبل از مداخله، محتوای سخنرانی و پیامکها به صورت تفکیکی در اختیار چند تن از متخصصان و کارشناسان کنترل عفونت بیمارستانی قرار داده شد و پس از تأیید محتوا، مداخله انجام شد.
یک روز پس از برگزاری سخنرانی، از روش ارسال پیامک برای گروه ترکیبی از طریق ایتا و روبیکا استفاده شد و پیامکهایی با محتوای مربوط به پیشگیری از پنومونی وابسته به ونتیلاتور برای آنها در فواصل یک روز در میان به مدت دو هفته ارسال شد. برای اینکه پرسشنامهها در زمانهای مختلف در اختیار همان افراد قرار گیرند نمونهها و پرسشنامهها کد یکسان دریافت کردند.قبل و بلافاصله بعد و 2 هفته بعد از اتمام هر مداخله پرسشنامه دانش و عملکرد در ارتباط با پیشگیری از پنومونی وابسته به ونتیلاتور به صورت حضوری در اختیار پرستاران قرار داده شد. پس از جمعآوری اطلاعات دادهها وارد نرمافزار spssنسخه 25 شد.
براساس یافتهها 2 گروه از نظر مشخصات دموگرافیک با یکدیگر تفاوت معناداری نداشتند، بررسی بین دو گروه سنتی (سخنرانی) و ترکیبی (سخنرانی- پیامکی)؛ در زمانهای بلافاصله بعد از آموزش حضوری و 2 هفته بعد از آموزش انجام شد، نتایج حاکی از آن بود که سطح آگاهی و عملکرد بین دو گروه آموزش سنتی و آموزش ترکیبی بلافاصله بعد از آموزش حضوری تفاوت معنیدار آماری نداشتند. اما بعد از دو هفته استفاده از آموزش پیامکی در گروه ترکیبی، بین دو گروه سنتی و ترکیبی تفاوت معنیدار آماری مشاهده شد. به طوری که سطح عملکرد پرستاران بعد از دو هفته آموزش ترکیبی(سخنرانی و پیامک) به صورت قابل توجهی افزایش پیدا کرد و تفاوت معنیداری از لحاظ آماری داشت. از نظر دانش پس از دو هفته هر دو گروه افزایش میزان دانش را داشتند اما تفاوت آماری معنی داری بین هر دو گروه مشاهده نشد.
فارس_ از نتایج پژوهش بررسی آموزش ترکیبی (سخنرانی و پیامک) در مقابل روش سنتی(سخنرانی) بفرمایید؟
رستمنیا_ نتایج این مطالعه نشان داد که روش آموزش ترکیبی (سخنرانی و پیامک) در مقابل روش سنتی (سخنرانی) منجر به افزایش دانش و عملکرد پرستاران در رابطه پیشگیری از پنومونی وابسته به ونتیلاتور میشود.کاربرد نتایج این پژوهش آنجایی اهمیت پیدا میکند که بدانیم امروزه، در اکثر کشورهای دنیا، خلاء میان آموزش تئوری و بالینی، خصوصا در رشته پرستاری به نکتهای قابل تامل و بحث برانگیز تبدیل شده است، چنانچه پرستاران در دوران دانشجویی خود، آموزشهای لازم و اصولی را با شیوههای مختلف از جمله شیوههای ترکیبی دریافت کنند، هنگامی که نقش حرفهای خود را به عنوان پرستار شروع میکنند، به نحو شایستهتری به کنترل عفونت بیماران خود کمک خواهند کرد و در این زمینه بسیار موثر خواهند بود. در حقیقیت برنامهریزی و برگزاری کلاسهای آموزشی متنوع ضمن خدمت در مورد روشهای پیشگیری از پنومونی وابسته به ونتیلاتور مانند آموزش چهره به چهره، آموزش مجازی، پیامکهای یادآوری، تهیه و نصب پوسترهای آموزشی به منظور آگاه ساختن پرسنل نسبت روشهای کنترل عفونت در بیماران به توانا شدن هر چه بیشتر پرستاران با توجه به ارتباط مستقیم و مستمر آنان با بیماران، کمک خواهد کرد و این امر نیز به نوبه خود به بهبود کیفیت مراقبتهای ارائه شده به مددجویان و متعاقب آن به افزایش رضایتمندی آنها منجر خواهد شد. این موضوع میتواند در دستور کار مدیران و دستاندرکاران آموزش بالینی پرستاران در همه زمینهها قرار گیرد.
10:17 - 21 مهر 1403