رصد عفونت زخم جراحی با گوشی هوشمند، امیدی برای آینده کرمانشاه
استادیار و عضو هیأت علمی دانشکده پرستاری و مامایی دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه، وضعیت زخم را با استفاده از گوشی هوشمند بر موردیابی عفونت محل جراحی در بخشهای جراحی عمومی بیمارستان امام رضا (ع) شهر کرمانشاه را بررسی کرد.
به گزارش خبرگزاری فارس از کرمانشاه، عفونتهای بیمارستانی که تحت عنوان عفونتهای کسب شده از بیمارستانی نامیده میشوند، یک مشکل بهداشت جهانی است که کشورهای در حال توسعه و توسعهیافته را تحتتأثیر قرار میدهد.شیوع عفونتهای بیمارستانی در جهان از 25.1 تا 1.5 درصد متفاوت است و این میزان در ایران از 1.3 تا 10 درصد متغیر است.عفونتهای بیمارستانی شامل عفونت جریان خون مرتبط با کاتتر، پنومونی مرتبط با ونتیلاتور، عفونت محل جراحی و عفونت دستگاه ادراری میشود. عفونت محل جراحی، از شایعترین و جدیترین عوارض در بین بیمارانی است که تحت عمل جراحی قرار میگیرند. این عارضه، به نوبه خود میتواند سبب افزایش مرگومیر، افزایش طول مدت بستریشدن در بیمارستان و تحمیل هزینه از 3 میلیارد دلار تا 10 میلیارد دلار در سال در جهان شود. عفونت محل جراحی در 2 تا 10 درصد از موارد جراحی عمومی ایجاد میشود. میزان شیوع جهانی عفونت محل جراحی 2.5 درصد گزارش شده از جمله فاکتورهای دیگر مؤثر در ایجاد آنها میتوان به ابزارهای کاشتنی، درنها و رویکرد جراحی اشاره کرد. بیشترین بار عفونتهای ناشی از مراقبتهای بهداشتی درمانی در کشورهای درحالتوسعه است. جایی که منابع برای نظارت و کنترل محدود است اما مداخلات اولیه میتواند تأثیرات بزرگی را به همراه داشته باشد.میزان شیوع جهانی عفونت محل جراحی 2.5 درصد گزارش شده است. اما مشکلی به نام کم گزارشدهی نظام سلامت کشورها را به چالش کشیده است و این کم گزارشدهی یا دقت ناکافی در گزارشدهی فقط مختص ایران نیست و مطالعات در سایر کشورها هم موید این موضوع است.
نظام مراقبت و گزارشدهی
لیلی رستمنیا، استادیار و عضو هیأت علمی دانشکده پرستاری و مامایی دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه به همراهی استادش در دوره دکترا در سال 2019 مطالعهای بر روی 856 پرونده و 951 رویداد (بیمارستان امام رضا (ع) کرمانشاه) انجام دادیم و نتایج بیانگر آن بود که میزان کم گزارشدهی در نظام مراقبت روتین، در عفونت زخم جراحی 2.82 درصد، است. رستمنیا در این رابطه به خبرنگار فارس، گفت: عواملی مانند بیماریابی ضعیف، مراجعه بیمار به سایر مراکز، عدم وجود زیرساختهای اطلاعاتی مربوط به بیماران عدم آگاهی بیماران و همراهان از علایم و نشانههای عفونت بیمارستانی، پیگیری ضعیف از علل کم گزارشدهی ذکر شده است.
پزشکی از راه دور و مراقبتهای مجازی
وی خاطرنشان کرد: به طورمعمول مراجعه بیماران به پزشک پس از جراحی با چالشهایی مواجه است. یکی از خطرات قابل توجه در این بیماران بروز عفونتهای ناحیه جراحی است.عضو هیأت علمی دانشکده پرستاری و مامایی دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه خاطرنشان کرد: روشهای سلامت از راه دور میتوانند این شکاف را پر کنند. در حال حاضر، تمرکز تحقیقاتی فزایندهای بر سلامت دیجیتال وجود دارد به طوری که میلیونها بیمار در سراسر جهان از هزاران ارائه دهنده خدمات پزشکی از راه دور، خدمات سلامت از راه دور دریافت کردهاند. وی گفت: در دوران کرونا، کووید 19 منجر به لغو و به تعویق انداختن ویزیتهای پزشکی سرپایی در مراکز درمانی شده بود. به دلیل ضرورت، استفاده از پزشکی از راه دور و مراقبتهای مجازی، به عنوان روشی برای حفظ تداوم مراقبتهای بهداشتی برای بیماران پیشنهاد شده است.
استفاده از فناوریهای نوین در مراقبت از بیماران
رستمنیا با اشاره به سلامت از راه دور برای بیمارانی در خانه، گفت:سلامت از راه دور بیمارانی که در مناطق روستایی یا مناطق کم برخوردار زندگی میکنند و یا با موانع دیگری روبرو میشوند که دسترسی آنها به مراقبت را محدود میکند، امکانات مراقبتی فراهم میکند.وی یادآور شد: نتایج مطالعهای در هند در سال 2015 حاکی از آن بود که حدود 75 درصد از شرکتکنندگان در جمعیت روستایی به علت عدم دسترسی مناسب و شرایط سخت رفت و آمد جهت پیگیریها و بررسی عفونت ناحیه جراحی به بیمارستان مراجعه نمیکنند. بنابراین طراحی و استفاده از برنامههای پیگیری وضعیت زخم از راه دور ضرورت بسیاری دارد.رستمنیا ادامه داد: برخی شواهد قوی حاکی از آن است که احتمال تشخیص عفونتهای ناشی از جراحی با روش از راه دور به صورت معناداری کمتر از روشهای معمول است. به نحوی که نتایج یک متاآنالیز نشان داد که شانس تشخیص عفونتهای ناحیه جراحی به روش از راه دور حدود 30 درصد کمتر از روشهای معمول است. این بررسیها نشان دهنده آن است که روشهای تشخیص از راه دور عفونتهای ناحیه جراحی نیازمند پروتکلها و ابزارهای استانداردتری است. وی اضافه کرد: شاید در کشورهایی مانند ایران که بیماریابی عفونی وضعیت مناسبی نداشته باشد، استفاده از روشهای نوین در بیماریابی به نظام مراقبت سلامت کمک مؤثری کند.
پیگیری وضعیت زخم با استفاده از گوشی هوشمند
عضو هیأت علمی دانشکده پرستاری و مامایی دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه تصریح کرد: به غیر از بیمارانی که به امکانات دسترسی ندارند، بیمارانی که امکان دسترسی حضوری به مراقبت را دارند نیز، ممکن است از سلامت از راه دور استقبال کنند. وی افزود: برنامههای سلامت از راه دور، در کشورهای در حال توسعه میتواند اهرمی برای تأمین خدمات بهداشتی اساسی در جمعیت گسترده و کاستن فاصله بین مناطق روستایی و بیمارستانهای تخصصی باشد (که این مراکز معمولاً در شهرهای بزرگ واقع شدهاند). علاوه بر موارد گفته شده، سلامت از راه دور، مزایای بالقوه بسیاری دارد؛ از جمله این مزایا، میتوان به دسترسی بهتر به اطلاعات، تدارک مراقبتهایی که قبلا قابل ارائه نبوده، دسترسی بهتر به خدمات، افزایش مراقبت و کاهش هزینههای مراقبتهای بهداشتی اشاره کرد.رستمنیا خاطرنشان کرد: سلامت از راه دور، به طور جدی یک پدیده قرن بیستویکم است و میتواند به روشهای مختلفی در بسیاری از تخصصهای مراقبتهای بهداشتی ارائه شود. یکی از روشهای سلامت از راه دور که اخیرا استفاده میشود، برنامهی پیگیری وضعیت زخم با استفاده از گوشی هوشمند است.
وی خاطرنشان کرد: نتیجه برخی مطالعات نشان داده است که ارزیابی زخم در دو گروه مداخله و کنترل با استفاده از گوشی هوشمند و به مدت 30 روز، تفاوت معنیداری نداشته است. اما در برخی مطالعات نتایج نشان دهندهی توانایی تشخیص و مداخله در عوارض زخم بود. لذا باتوجه به لزوم استفاده از فناوریهای نوین و سلامت از راه دور در پرستاری و نتایج ناهمگون مطالعات پیشین، تیم تحقیق به بررسی تاثیر برنامه پیگیری وضعیت زخم با استفاده از گوشی هوشمند بر موردیابی عفونت محل جراحی پرداختند.رستمنیا ادامه داد: این مطالعه یک مداخلهای نیمه تجربی بود که در بین بیماران 18 تا 70 ساله بستری در بیمارستان امام رضا (ع) کرمانشاه که تحت عمل جراحی عمومی قرار داشتند، انجام شد. حجم نمونه 90 بیمار تعیین شد که 30 نفر در گروه مداخله از برنامه پایش زخم مبتنی بر گوشی هوشمند و 60 نفر در گروه کنترل مراقبت استاندارد را دریافت کردند. بیماران با استفاده از روش نمونهگیری غیراحتمالی براساس معیارهای ورود به مطالعه، از جمله دسترسی به گوشی هوشمند و عدم وجود عفونتهای قبلی انتخاب شدند. عضو هیأت علمی دانشکده پرستاری و مامایی دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه اظهار کرد: جمعآوری دادهها با استفاد ازچک لیست اطلاعات دموگرافیک و یک چک لیست ارزیابی زخم بود که به بیماران آموزش داده شد عکسهای زخم محل جراحی جراحی خود را در فواصل زمانی مشخص(هنگام ترخیص، 3، 7، 15 و 30 روز پس از ترخیص) ارسال کنند. گروه مداخله بلافاصله پس از ارسال اطلاعات، بازخورد لازم را دریافت کردند، در حالی که گروه کنترل از طریق تلفن در پایان یک ماه ارزیابی شدند.
وی با اعلام نتایج، گفت: میانگین سنی شرکت کنندگان 04/13 ± 56/41 سال بود که تفاوت سنی معنی داری بین گروهها نشان نداد. تجزیه و تحلیل دموگرافیک نشان داد که63.3 درصد از شرکت کنندگان، مرد بودند و 80 درصد از گروه مداخله هیچ بیماری زمینهای را گزارش نکردند. در طول پیگیری یک ماهه، در گروه مداخله 5 مورد عفونت ناحیه جراحی گزارش شد، این در حالی است که تنها 2 مورد عفونت در گروه کنترل گزارش شد که نشان دهنده تفاوت آماری معنیدار بود (043.0=p). در حالی که عفونتهای متوسط در هر دو گروه مشاهده شد، گروه مداخله یک مورد عفونت با خطر بالا داشت، در حالی که هیچ موردی در گروه کنترل گزارش نشد.رستمنبا تصریح کرد: نتایج به دست آمده در مطالعه حاضر نشان داد که پیگیری وضعیت زخم با استفاده از گوشی هوشمند به صورت معناداری مؤثر تر از روشهای معمول است. به بیان دیگر نتایج به دست آمده در این مطالعه نشان داد که شانس بیماریابی عفونت ناحیه جراحی تا یک ماه پس از جراحی با استفاده از پیگیری با گوشیهای هوشمند 8.5 برابر بیشتر از روشهای معمول است.وی افزود: نتایج این پژوهش میتواند قابل استفاده دستاندرکاران و طراحان آموزش پرستاری و مجریان آموزش پرستاری و پرستاری در بالین قرار گیرد تا برنامه آموزشی مناسب برای مراقبت از زخمهای محل جراحی را به نحوی تنظیم نمایند که همه آنها با مفهوم عفونت محل جراحی و برنامه پیگیری وضعیت زخم با استفاده از گوشی هوشمند بر موردیابی عفونت محل جراحی آشنا شوند و این برنامه دربرنامههای باز آموزی پرستاری و کارآموزیهای دانشجویان پرستاری مورد استفاده قرار گیرد.
عضو هیأت علمی دانشکده پرستاری و مامایی دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه اظهار کرد: همچنین یافتههای این پژوهش میتواند زمینه ای برای پژوهش های بعدی جهت بهبود شرایط پیگیری وضعیت زخم بیمار بعد از جراحی، استفاده از برنامهها و روشهای نوین جهت بیماریابی و تشخیص زودهنگام عفونتهای بیمارستانی باشد.
رستمنیا در پایان، گفت: این روش در مدیریت پرستاری نظارت بر بیمار را ترویج میدهد و به پرستاران اجازه میدهد تا عوارض احتمالی را زود شناسایی کرده و به سرعت مداخله کنند و در نتیجه وضعیت بیمار را بهبود بخشند. ثانیاً، ادغام فناوری در عمل پرستاری میتواند ارتباط بین بیماران و ارائهدهندگان مراقبتهای بهداشتی را سادهتر کند و پیروی بهتر از دستورالعملهای مراقبت پس از عمل را تقویت کند. این مسئله میتواند منجر به کاهش نرخ عفونتهای ناحیه جراحی و اقامت کوتاهتر در بیمارستان شود. علاوه بر این، دادههای جمعآوریشده میتواند در ارائه شیوههای مبتنی بر شواهد، پروتکلهای پرستاری و سیاستهای مدیریت مراقبت از زخم و آموزش به بیمار و پیگیری وضعیت بیمار مورد استفاده قرار بگیرد.
08:58 - 8 مهر 1403