حج ۱۴۰۵ رکورد ارتباط با زائران را شکست
حج ۱۴۰۵ در حالی به پایان رسید که در کنار ابعاد عبادی و اجرایی، تجربهای تازه در حوزه ارتباطات و اطلاعرسانی نیز به ثبت رسید.
به گزارش خبرگزاری فارس به نقل از سازمان حج و زیارت، در حج ۱۴۰۵، همزمان با شرایط پرتنش منطقه و حساسیت افکار عمومی نسبت به وضعیت زائران ایرانی، اطلاعرسانی از یک وظیفه رسانهای فراتر رفت و به یکی از ارکان مدیریت عملیات تبدیل شد؛ مدلی که با ارتباط مستقیم با زائران، انتشار لحظهای اخبار و ارائه اطلاعات معتبر، نقش مهمی در آرامشبخشی به خانوادهها، مقابله با شایعات و تقویت اعتماد عمومی ایفا کرد.امسال از همان روزهای نخست اعزام زائران به سرزمین وحی، نگرانیهایی در میان خانوادههای حجاج در ایران شکل گرفته بود. تحولات منطقه، حساسیتهای موجود نسبت به سفرهای خارجی و برخی اختلالهای مقطعی در برنامههای پروازی موجب شده بود بسیاری از خانوادهها به صورت مستمر اخبار مربوط به وضعیت زائران و روند عملیات حج را دنبال کنند.در چنین شرایطی، اطلاعرسانی حج تنها به انتشار اخبار روزمره محدود نماند؛ بلکه به بخشی از مدیریت عملیات تبدیل شد. ضرورتی که ایجاب میکرد میان زائران، خانوادهها و مجموعه اجرایی حج، یک ارتباط مستمر، شفاف و قابل اعتماد برقرار باشد.همین شرایط موجب شد الگوی اطلاعرسانی حج ۱۴۰۵ از قالبهای سنتی فاصله بگیرد و به یک شبکه ارتباطی چندلایه و پویا تبدیل شود؛ شبکهای که علاوه بر پوشش اخبار و رویدادهای اجرایی، مسئولیت پاسخگویی به دغدغههای زائران و خانوادههای آنان را نیز بر عهده داشت.در این میان، راهاندازی کانال اختصاصی ارتباط با زائران حج ۱۴۰۵ برای نخستینبار، یکی از مهمترین تحولات حوزه اطلاعرسانی امسال به شمار میرفت. این کانال توانست بیش از ۴۰ هزار عضو مستقیم جذب کند و در کنار سایر بسترهای ارتباطی، در مجموع نزدیک به ۱۰۰ هزار مخاطب را تحت پوشش قرار دهد.
به این ترتیب بخش مهمی از اطلاعیهها، اخبار، هشدارها و آموزشهای مورد نیاز زائران بدون واسطه و در کوتاهترین زمان ممکن در اختیار آنان و خانوادههایشان قرار گرفت.حامد ایلخانی، مدیرکل حوزه ریاست، روابط عمومی و امور بینالملل سازمان حج و زیارت، درباره این تغییر رویکرد میگوید: «با توجه به شرایط خاص عملیات حج ۱۴۰۵ و حساسیت بالای افکار عمومی، تلاش کردیم اطلاعرسانی صرفاً واکنشی نباشد. هدف این بود که زائران و خانوادههای آنان در هر لحظه به اطلاعات دقیق، معتبر و رسمی دسترسی داشته باشند و برای پیگیری اخبار، نیازی به مراجعه به منابع غیررسمی نداشته باشند.»از هفتم اردیبهشتماه تا بیستوچهارم خردادماه، صدها محتوای رسانهای در قالب خبر، گزارش، مصاحبه، گزارش تصویری، کلیپ، پادکست، اینفوگرافیک و بستههای آموزشی تولید و منتشر شد؛ محتواهایی که علاوه بر پوشش لحظهای عملیات حج، آموزشهای مورد نیاز زائران را نیز در مراحل مختلف سفر در بر میگرفت.در کنار این تولیدات، پیامهای آموزشی متعددی نیز برای زائران ارسال شد تا موضوعاتی مانند قوانین کشور میزبان، ضوابط حمل بار، الزامات اجرایی حضور در مشاعر مقدسه و نکات مورد نیاز سفر به صورت مستقیم در اختیار آنان قرار گیرد.به گفته ایلخانی، یکی از مهمترین اهداف این رویکرد آن بود که «فاصله میان مکه و مدینه با خانههای خانوادههای زائران در ایران به حداقل برسد و خانوادهها احساس کنند در جریان آخرین وضعیت عزیزان خود قرار دارند.»
اهمیت این روند زمانی بیشتر آشکار شد که در برخی مقاطع عملیات، از جمله همزمان با اختلالهای موقت پروازی و افزایش حساسیتها نسبت به روند بازگشت حجاج، نگرانیهایی در میان خانوادهها شکل گرفت.در همان روزها، انتشار مستمر اطلاعیهها، اخبار و توضیحات رسمی موجب شد مسیر اطلاعرسانی معتبر از فضای شایعات و اخبار غیررسمی تفکیک شود و خانوادهها بتوانند آخرین وضعیت را از منابع رسمی دنبال کنند.در روزهایی که حساسیت افکار عمومی نسبت به وضعیت پروازها و بازگشت حجاج افزایش یافته بود، اطلاعرسانی مستمر کمک کرد خانوادهها بتوانند اخبار را از منابع رسمی دریافت کنند و آرامش بیشتری داشته باشند تاجایی که حتی نتایج نظرسنجی انجامشده از ۳۰ هزار زائر نشان میدهد این رویکرد با استقبال گسترده مخاطبان همراه بوده است. بر اساس این نظرسنجی، بیش از ۸۵ درصد شرکتکنندگان عملکرد اطلاعرسانی حج را خوب یا عالی ارزیابی کردهاند.
همچنین ۷۵ درصد زائران اعلام کردهاند پیش از اعزام اطلاعات کافی در اختیار داشتهاند، ۸۲ درصد از اطلاعرسانی پیش از حضور در مشاعر مقدسه رضایت داشتهاند و ۸۳ درصد نیز زمان دریافت اطلاعات را مناسب و بهموقع دانستهاند.در شاخص شفافیت پیامها نیز ۹۲ درصد پاسخدهندگان، اطلاعیهها و پیامهای منتشر شده را روشن، دقیق و قابل فهم ارزیابی کردهاند.بررسی نتایج این نظرسنجی نشان میدهد نزدیک به ۸۰ درصد زائران معتقدند اطلاعرسانی انجامشده در طول سفر، نقش مؤثری در کاهش نگرانیها و افزایش آرامش خاطر آنان داشته است.از سوی دیگر، بهرهگیری گسترده از قالبهای چندرسانهای، از پادکست و اینفوگرافیک تا کلیپهای آموزشی، گزارشهای تصویری و محتوای لحظهای، موجب شد روایت حج از قالب سنتی خبر فراتر برود و به یک جریان مستمر همراهی زائر تبدیل شود؛ جریانی که هم در لحظات معنوی و عبادی در کنار زائر حضور داشت و هم در روزهای حساس و پرالتهاب، مرجع دریافت اطلاعات خانوادهها بود.
به باور بسیاری از فعالان رسانهای، تجربه حج ۱۴۰۵ نشان داد در عملیاتهای گسترده و چندلایهای همچون حج، اطلاعرسانی صرفاً یک فعالیت رسانهای نیست؛ بلکه یکی از مؤلفههای اصلی مدیریت افکار عمومی، افزایش اعتماد، کاهش نگرانیها و تقویت سرمایه اجتماعی به شمار میرود.حج ۱۴۰۵ در حالی به پایان رسید که در کنار ابعاد عبادی و اجرایی، تجربهای تازه در حوزه ارتباطات و اطلاعرسانی نیز به ثبت رسید؛ تجربهای که نشان داد در روزگار سرعت گردش اطلاعات، اعتماد عمومی بیش از هر زمان دیگری نیازمند حضور فعال، صادقانه و مستمر رسانههای رسمی در کنار مردم است.
06:48 - 25 خرداد 1405