سقوط تدریجی درام پلیسی و رسیدن از «خوابوبیدار» به «الگوریتم»
تلویزیون با «الگوریتم» بار دیگر به ژانر پلیسی پناه برده است؛ اما آنچه که باید معما و هیجان باشد در فقدان روایت و کشمکش دراماتیک، بیش از آنکه بیننده را به دل ماجرا ببرد در حد گزارشی تصویری از یک پرونده باقی میماند.
خبرگزاری فارس-گروه رادیو و تلویزیون: در میان ژانرهای متنوع تلویزیونی که در طول دههها ثابت کردهاند موردپسند مخاطب ایرانی هستند، ژانر پلیسی نیز در این دسته قرار دارد و در کنار دیگر موضوعات نمایشی، توانست جای خود را در میان تماشاگران پیدا کند. بهگونهای که میتوان گفت دهه ۸۰ آغازی است بر شروع این ژانر تا داستان پر فراز و نشیب خود را در تلویزیون آغاز و تا امروز ادامه دهد.
از «کلانتر»، «پلیس جوان» و آثار پلیسی مهدی فخیمزاده چون «خوابوبیدار» که نقش قابلتوجهی در تثبیت این ژانر در خاطرات مخاطب دارد تا «میکائیل»، «هوش سیاه»، «سقوط آزاد»، «نوار زرد» و ... که در دهههای بعد ادامهدهنده این نوع موضوع در بستر آثار نمایشی تلویزیون بودند.
در حقیقت علاوه بر فرازوفرود سریالهای پلیسی و شخصیتپردازی آنها، تحول فیلمنامه و نزدیک ساختن داستانهای پلیسی به وجه نمایشی از چالشها و موارد قابلتوجهی بود که بهوضوح در آثار ساخته شده مشاهده میشود.
در دهه ۱۴۰۰ نیز تلویزیون همچنان از ژانر پلیسی به عنوان یکی از چند ژانر محبوب مخاطبان یاد و تولیدات متعدد خود را در راستای بازتولید داستانهای مختلف از این موضوع قرار میدهد. در این شبها مجموعه «الگوریتم» تجربه تازه دیگر تلویزیون برای پرورش ژانر پلیسی در سیما است که تااندازهای میتوان به بررسی و نقد این سریال پرداخت و در معرض بررسی قرار داد.
«الگوریتم» به کارگردانی بیژن میرباقری که فیلمنامه اولیه آن توسط آرش قادری به تحریر درآمد و پس از آن بازنویسی شد، همچون دیگر سریالهای پلیسی که حول محور یک موضوع یا به اصطلاح پرونده میچرخند، سوژه سایتهای شرطبندی را مورد توجه قرار داده است. سوژهای که کموبیش در سالهای اخیر اخبار آن در صدر مسائل موردبحث بوده و میتواند تازگی روایت نیز به همراه داشته باشد. شخصیتهای داستانی چون دیگر آثار پلیسی در دو سوی مثبت و منفی طراحی شده و بهادر زمانی به همراه محسن قصابیان بهعنوان کاراکترهای اصلی بیش از دیگر شخصیتها در چشم مخاطب به ایفای نقش میپردازند.
با وجود آن که فیلمنامه اولیه سریال اثری از آرش قادری است و بازیگران مطرحی در آن حضور دارند، روند روایت و شخصیتپردازی بهگونهای جلو رفته است که فاصله قابل توجهی با آثار ماندگار تلویزیونی دارد. الگوریتم با وجود سوژه ممتاز و تازهای که در بطن فیلمنامه دارد، نتوانسته در عمل راوی مناسبی برای یک پرونده پلیسی باشد.
در ژانر پلیسی علاوه بر آن که بازنمایی واقعیات وجههای مهم است، نحوه داستانگویی و تبدیل آن به روایت داستانی از اهمیتی دوچندان برخوردار است. با این حال الگوریتم فیلمنامه خود را در یک خط ثابت پیش میبرد و بیش از ترکیب داستانی، وجه اکشن آن بر متن غلبه دارد. بهنوعی که مخاطب در هر سکانس با یک سری داده و اطلاعات صرف رو به رو است که در قالب روایت قرار نگرفتهاند.
در بعدی دیگر باید به نحوه شخصیتپردازی و ایفای نقش بازیگران توجه کرد. میتوان گفت بهغیراز بازیگران اصلی، هیچ یک از دیگر شخصیتهای داستانی در محوریت قرار نگرفته و هنر قابلتوجهی از خود نشان نمیدهند. این مسئله به شکلی دیگر در دیالوگهای آنان نهفته است. دیالوگ گروه مأموران پلیس که در پی حل پرونده هستند، به ارائه اطلاعات از پرونده اکتفا کرده و هیچ اکت قابلتوجهی که به روند داستانی بودن کمک کند از خود نشان نمیدهند؛ گویی تنها برای پر کردن کادر بازیگری حضور دارند. حتی مهدی زمین پرداز که سابقه موثری در ایفای نقشهای متفاوت دارد، نتوانسته در این سوژه پلیسی بگنجد و به عنوان کاراکتر منفی بازی ویژهای از او مشاهده نشده است.
در صورتی که اگر به مجموعههای ژانر پلیس در دهههای گذشته توجه کنیم درمییابیم که قصهگویی و شخصیتپردازی داستانی پیش از پلیسی بودن در درجه نخست توجه قرار دارند. برای مثال در سریال خوابوبیدار وجود یک روایت درام و داستانی و پیچیدگی روابط کاراکترها در ترکیب با ژانر پلیسی قرار گرفته و توجه به روند روایت توانست آن را به سریال خاطرهانگیزی تبدیل کند.
در نهایت، الگوریتم را میتوان نمونهای از اثری دانست که با وجود داشتن ایدهای معاصر و ظرفیت بالای موضوعی، در مرحله اجرا از مسیر اصلی خود فاصله گرفته است. سریال در حالی تلاش دارد تصویری از دنیای پنهان سایتهای شرطبندی و مناسبات پیچیده پشت آن ارائه دهد که فقدان روایت منسجم و شخصیتپردازی عمیق، مانع از درگیرشدن مخاطب با داستان میشود. آنچه در الگوریتم بیشتر از هر چیز احساس میشود، غیبت ضرباهنگ دراماتیک و کشمکش درونی شخصیتها است؛ مؤلفههایی که برای جان گرفتن یک درام پلیسی حیاتیاند.
در نتیجه اثر بیش از آنکه تماشاگر را درگیر معما کند، به مجموعهای از صحنههای خبری و گزارش گونه شباهت دارد که تنها به ارائه اطلاعات بسنده میکنند. با این حال در ادامه روند باید دید مسیر الگوریتم به عنوان یک ژانر پلیسی چگونه پیش خواهد رفت و چه انتظاری از مخاطبی که با آثار دهههای پیش خاطره دارد بر طرف میکند. #الگوریتم #پلیس#سریال#تلویزیون#روایت#داستاناخبار هنری را میتوانید از طریق صفحه هنر و رسانه فارس دنبال کنید. 15:55 - 6 آبان 1404