نقد جالبی بود ، ممنون
آغاز یک سریال از طلبه قلابی تا عضو سازمان مجاهدین
«عملیات مهندسی» با روایتی از کشمکش نیروهای امنیتی و منافقین قصد دارد تا با خلق موقعیتهای غیر منتظره در دام شعارزدگیهای معمول سینمایی و تلویزیونی نیفتد؛ هرچند که در شخصیت پردازی در دور تکرار افتاده است.
خبرگزاری فارس-گروه رادیو و تلویزیون: در ذهن ایرانیان سازمان مجاهدین خلق بیش از هر چیز با ترور، بمب گذاری و سالهایی پرخون از دهه شصت گره خورده است که بازآفرینی آن در پرده نقرهای سینما و قاب جادویی تلویزیون دقتی دوچندان و مطالعهای کافی میطلبد.
روایتی که اگر با ظرافتهای هنری درآمیخته نشود میتواند به دام شعارزدگی بیفتد و به جای اثری هنری صرفا منجر به خلق بیانیه شود. موضوعی که نقل محافل منتقدان سینمایی نیز هست و آن را در آثار معناگرا تفسیر میکنند.
در این میان اهالی سینما و تلویزیون در دفعات متعدد کوشیدند تا بخشی از این تاریخ معاصر را با روایتهای داستانی و دراماتیک به تصویر بکشانند. از «ماجرای نیمروز» و «ضد» در سینما تا سه گانه جلیل سامان، «شاهرگ»، «زیرخاکی» و ... در تلویزیون.
در این روزها سریالی جدید با نام «عملیات مهندسی» تلاش هنری دیگری برای تلویزیون است تا در داستانی مجزا و نو، روایت دهه خونین شصت را تصویرسازی کند. این درام تاریخی و داستانی به کارگردانی سروش محمدزاده و تهیه کنندگی محمدرضا شفیعی، از جایی آغاز میشود که موسی خیابانی، نفر دوم سازمان که پیش تر در سینمایی ماجرای نیمروز سرنوشت او به تصویر کشانده شد، از میان میرود و منافقین با ربودن اعضای کمیته و مردم عادی در تلاشاند تا راه نفوذ جریان امنیتی را کشف کنند.
همچون بسیاری از داستانهای ژانر امنیتی در زمینه دهه شصت، امنیتیها در تعقیب و گریز با منافقین قرار دارند اما این امر سبب نشده تا عملیات مهندسی صرفا در قالب یک درام سیاسی جای گیرد؛ موقعیتهای داستانی با زندگی و سرنوشت مردم عجین است و روایت تنها در یک خط صاف جلو نمیرود.
خیر و شر؛ کشمکشی که در داستان جریان داردکشمکش دو نیروی خیر و شر که شالوده بسیاری از آثار را تشکیل میدهد در بطن فیلمنامه توانسته مرز میان شخصیت پردازیها را روشن کند. حال آن که در برخی از سریالها این نخ تسبیح ناگهان گم میشود و تشخیص آن برای مخاطب دشوار است.
شخصیت پردازی متفاوت، حلقهای که گم شده استحمید گودرزی و مرتضی امینی تبار در نقش نیروهای امنیتی به دو شخصیت اصلی جان بخشیدهاند. امینی تبار که پیش تر در «زخم کاری» همراه با جواد عزتی نخستین سریال خود را تجربه کرد، این بار با چهرهای متفاوت حضور دارد که میتواند نقطه عطفی در کارنامه هنریاش باشد.
در ادامه، وجود دو گروه امنیتی و منافق و کشمکش این دو با یکدیگر توانسته به جریان داستان جان دهد. هرچند که شخصیت پردازی متنوع در برخی از کاراکترها نادیده گرفته شده است. برای مثال در ماجرای نیمروز هر فرد شخصیت پردازی خاص خود را داشت و سبکهای متنوعی از کاراکتر را مخاطب میتوانست لمس کند. حال آن که در این سریال انگار آینهای از شخصیتهای آثار مشابه تکرار میشوند.
هرچند که هرکدام از کاراکترهای داستانی در تلاش برای نشان دادن تجربهای متمایز با سایر آثار مشابه بودهاند، اما در بخشهایی شخصیت پردازی و دیالوگ گویی به سمت تکرار متمایل میشود. همچون شخصیت امینی تبار که در قسمت نخست مانند کاراکتر کمال در ماجرای نیمروز سماجت در زدن یکی از خانههای تیمی داشت.
شکستن قالب کلیشه به سبک یوسف تیموریشاید غافلگیرکنندهترین انتخاب برای شخصیت منفی یا اصطلاحا بدمن سریال، یوسف تیموری باشد. بازیگری که در ذهن مخاطب ایرانی با نقشهای طنز شناخته شده حال در هیبت یکی از چهرههای منافقین ظاهر شده است. به نوعی که میتواند چالش و فرصتی جدید برای او باشد تا از آن برای شکستن قالبهای پیشین استفاده کند؛ همچون جواد عزتی در ماجرای نیمروز.
کشمکش شخصیت تیموری و فرار او از دست نیروهای کمیته در تعقیب و گریزها نیز به گونهای پیش رفته که علاوه بر درک پیچیدگیهای یک عضو سازمان، بتواند برای تماشاگر کشش ایجاد کند و دست او را تا پایان بگیرد.
ضرباهنگ تند و خلق موقعیتهای غیر منتظرهنکته دیگر در ساختار اینگونه آثار ایجاد هیجان برای مسیر و جذب مخاطب است. از همان سکانس ابتدایی که کاراکتر تیموری در پوشش یک طلبه ظاهر میشود، ریتم سریال ضرباهنگ تندی به خود میگیرد و مخاطب را آماده برای یک هیجان اولیه میکند. پس از آن نیز با خلق موقعیتهای غیر منتظره به روایت جهت میدهد.
به طور مصداقی در روند داستان با تکیه بر واقعیتها، هر قسمت با شخصیتی رو به رو هستیم که ممکن است جذب منافقین شده باشد و با تکامل سکانسها این امر برای مخاطب عیان میشود. همانطور که در سالهای دهه 60 معمولا در میان خانوادهها عضو سازمان یافت می شد و دیگران بیخبر از این اتفاق.
نویسندهای عجین شده با تاریخ منافقیندر نهایت با اشارهای به تیم نویسندگی این سریال میتوان دریافت حسین تراب نژاد، که پیش از این در نویسندگی آثاری چون «ماجرای نیمروز2»، «آبادان یازده 60»، «خانه امن» و «شوق پرواز» دست داشته نویسندگی این اثر جدید را عهده دار است. انسجام در فیلمنامه و هماهنگی موقعیتهای داستانی با بطن اثر توسط نویسندهای که سابقه در این زمینه دارد، توانسته جهان قصه را تا حدودی باور پذیر کند. در ادامه باید دید روند داستان تا به انتها چگونه پیش خواهد رفت و آیا این انسجام تا آخر پیش میرود یا خیر. #عملیات_مهندسی#دهه_شصت#منافقین#مجاهدین_خلق#امنیتی#تاریخ#تلویزیوناخبار هنری را میتوانید از طریق صفحه هنر و رسانه فارس دنبال کنید.
15:11 - 4 شهریور 1404
3 پاسخ
