فارس من| آرامش گمشده در پس دیوار و زیر سقفهای آپارتمانی
آپارتماننشینی در ایران سالهاست از یک سبک زندگی به منبعی برای تنش تبدیل شده است؛ از صدای قدمها و دویدن کودکان تا ارتعاش آسانسور، پارکینگ و عبور صدا از دیوارهای نازک. حالا شهروندان میپرسند: آیا زمان اجباری شدن عایق صوتی در ساخت و بازسازی ساختمانها فرا نرسیده است؟
فارس من - در ساختمانهایی که کوچکترین صدا از سقف، کف و دیوار عبور میکند، اختلاف میان همسایهها گاه از یک صدای ساده آغاز میشود؛ اما ریشه آن را باید در کیفیت ساختوساز جستوجو کرد. مطالبه ثبتشده در پویشهای فارس من بر همین نقطه دست گذاشته است: الزام سازندگان به اجرای عایقکاری صوتی استاندارد و نظارت موثر بر کیفیت مصالح، پیش از آنکه ساکنان هزینه کمکاریها را با آرامش و سلامت روان خود بپردازند.این مطالبه برآمده از قصه شهروندانی است که میگویند: صدای هر قدم همسایه بالایی، شبیه بمباران روی اعصاب ماست؛ نه خواب راحتی داریم و نه آسایش. آنها گلایه دارند که دیوارهای نازک و سقفهای غیراستاندارد، حریم خانهها را از بین برده و آپارتمانها را به میدان جنگ اعصاب تبدیل کرده است. خواست مردم در این پویش ساده اما بنیادی است؛ آنها از شهرداری میخواهند با اجباری کردن عایقهای صوتی مرغوب در کف، سقف و دیوارها، نظارت جدی ناظران و ثبت مصالح در شناسنامه ساختمان، حق از دست رفته آرامش در خانه را به شهروندان بازگرداند و سازندگان خاطی را به جبران خسارت وادار کند. آپارتمانهایی که آرامش را انتقال نمیدهند
در بسیاری از ساختمانهای جدید، کیفیت ساخت با سرعت اجرا و صرفهجویی در مصالح رقابت میکند؛ نتیجه هم اغلب واحدهایی است که نه در برابر صدا، نه در برابر حرارت و نه در برابر لرزش، استاندارد قابل قبولی ندارند.ساکنان این ساختمانها از تکرار صداهای روزمره شکایت دارند: صدای راه رفتن، دویدن کودک، بستن در واحدها، ارتعاش پارکینگ، صدای موتورخانه، موسیقی و حتی گفتوگوی معمولی همسایهها. در فضایی که خانه باید محل آرامش باشد، این صداها گاه به تنش، درگیری و فرسودگی روانی منجر میشود.
استانداردی هست، اما کافی نیست
بررسی مقررات نشان میدهد که مبحث ۱۸ مقررات ملی ساختمان با عنوان عایقبندی و تنظیم صدا، همچنان مرجع رسمی موجود برای الزامات آکوستیکی ساختمان است. این مبحث برای برخی کاربریها، حداقلهایی را در طراحی و کنترل صدا تعیین میکند؛ اما مسئله اصلی این است که اجرای آن در عمل، همگانی و سختگیرانه نیست.در کنار این، سازمان جهانی بهداشت نیز در اسناد خود نسبت به اثرات آلودگی صوتی (نویز) بر خواب و سلامت هشدار داده است. طبق راهنمای WHO، نویز شبانه بالاتر از حدود توصیهشده میتواند خواب را تکهتکه کند، بر خلقوخو اثر بگذارد و در بلندمدت با آسیبهای قلبی عروقی و اختلالات سلامت همراه شود. این یعنی موضوع فقط آزار همسایه نیست؛ مسئله سلامت عمومی است.
کارشناسان چه میگویند؟
کارشناسان ساختمان و آکوستیک سالهاست یک هشدار مشترک را تکرار میکنند: اگر عایقکاری صوتی از همان مرحله طراحی و ساخت جدی گرفته نشود، بعد از سکونت، اصلاح آن هم سخت است و هم پرهزینه. به گفته آنان، مشکل فقط آزار لحظهای صدا نیست؛ دیوارهای نازک، سقفهای بیعایق و پنجرههای بیکیفیت، آرامش خانه را از همان روز اول از بین میبرند و در عمل، اختلافهای همسایگی را تشدید میکنند.از نگاه کارشناسان، همین واقعیت ساده نشان میدهد که کنترل صدا نباید به توصیه اخلاقی یا شکایت همسایهها محدود بماند. عایق صوتی باید از ابتدا در نقشه، مصالح و نظارت ساختمانی دیده شود؛ درست مثل ایمنی سازه. شهرام کابری همدانی، کارشناس صنعت ساختمان، در این خصوص تاکید کرده است که عایقبندی صوتی سقف و دیوارهای مشترک باید مانند پنجرههای دوجداره، به صورت اجباری در مقررات ملی ساختمان بیاید و زیر نظر قانون اجرا شود. وی هشدار داده بود که استفاده از مصالحی مانند آجر سفالی و یونولیت، به تنهایی پاسخگوی نیاز آکوستیکی ساختمان نیست و حتی در برخی طراحیهای جدید، وجود سقفهای کاذب و فضاهای خالی میتواند صدا را تشدید کند.
پایان جنگ صدا در خانهها
تجربه آپارتماننشینی نشان میدهد تکیه بر فرهنگ و اخلاق برای کاهش آلودگی صوتی کافی نیست. حتی اگر همسایهها ملاحظهکار باشند، ساختمانهای بیکیفیت، صدای عادی زندگی را به عاملی آزاردهنده تبدیل میکنند. کارشناسان تاکید دارند باید از توصیههای اخلاقی به سوی الزامات قانونی تغییر مسیر داد؛ عایقبندی صوتی سقف، کف و دیوارها، استفاده از در و پنجرههای استاندارد و کنترل لرزش موتورخانه و آسانسور، باید برای سازندگان به یک تعهد غیرقابلچشمپوشی تبدیل شود؛ الزامی که حتی در بازسازیهای اساسی نیز باید اعمال گردد.البته در کنار این رویکرد فنی، ارتقای زیست جمعی، آموزش همسایهداری و ترویج استفاده از مصالح کمصدا نیز موثر است؛ اما هیچکدام جای استانداردهای ساختمانی را نمیگیرد. اگر بنا از ابتدا اصولی طراحی نشود، ساکنان ناچارند سالها هزینه آرامش ازدسترفتهشان را بپردازند.خانه، پناهگاهی برای آرامش است و باید این آرامش را در تار و پود خود داشته باشد. مطالبه مشخص شهروندان از شهرداری و نظام مهندسی این است که سازندگان را به رعایت استانداردهای عایق صوتی ملزم کنند، نظارت بر اجرا را به بازرسی فنیِ سختگیرانه ارتقا دهند و برای مصالح، شناسنامه فنی تعریف کنند. کوتاهی در این امر، تنها به معنای تداوم عبور صدا از دیوارهای نازک، فرسایش روان خانوادهها و تبدیل تنشهای همسایگی به یک معضل مزمن شهری است.
16:05 - 12 مرداد 1405