فارس من| واکاوی علل نایاب شدن داروهای حیاتی و سرطان
در هفتههای اخیر، موضوع کمبود برخی داروها برای بیماران صعبالعلاج و خاص به یکی از دغدغههای جدی جامعه تبدیل شده است. حتی در داروخانههای مرجع که همواره محل تأمین نیاز دارویی مردم بودهاند نیز این کمبودها به وضوح احساس میشود.
فارس من - کمبود دارو در ایران، به ویژه در حوزه بیماریهای خاص مانند اماس، تالاسمی، هموفیلی و بیماران دیالیزی و همچنین بیماران سرطانی، به مرحلهای رسیده که موجب گلایه گسترده مردم شده است.در حالی که آمارهای رسمی گاهی از پایداری ذخایر دارویی خبر میدهند، واقعیت موجود در بازار و داروخانهها روایت دیگری را نشان میدهد. گزارشهای میدانی از داروخانههای مرجع، حکایت از کمبود آشکار برخی داروهای استراتژیک دارد.طی سه هفته اخیر، فهرست کمبودهای دارویی از ۱۰۰ قلم فراتر رفته و زندگی بسیاری از بیماران خاص و سرطانی را با تهدیدی جدی مواجه کرده است؛ تا جایی که مردم در پویشهای فارس من، مطالبهای با عنوان «درخواست بررسی کمبود برخی داروهای بیماران خاص و سرطانی در داروخانهها» را مطرح کردهاند. چرا چرخهای تأمین دارو کُند شده است؟
تحلیل عمیق این مسئله نشان میدهد که کشور با یک «گره چندوجهی» روبهرو است؛ گرهای که ریشه در سیاستهای کلان پولی و نبود هماهنگی میان دستگاههای مسئول دارد.نخستین عامل، اختلال در اجرای طرح دارویار است؛ طرحی که با هدف حذف رانت ارزی و انتقال مستقیم یارانه به مصرفکننده آغاز شد، اما اکنون به دلیل ناپایداری منابع مالی با چالشهای جدی مواجه شده است.بر اساس این طرح، مابهالتفاوت ارز ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومانی با نرخ ارز نیمایی باید از سوی سازمان برنامه و بودجه به سازمانهای بیمهگر پرداخت میشد تا آنها نیز مطالبات داروخانهها را تسویه کنند. اما انباشت بدهی چندین هزار میلیارد تومانی دولت به بیمهها، این زنجیره را مختل کرده است.وقتی داروخانه نقدینگی کافی نداشته باشد، امکان خرید از شرکتهای پخش را از دست میدهد. شرکتهای پخش نیز قادر به تسویه حساب با تولیدکنندگان نیستند و در نهایت تولیدکننده توان تأمین مواد اولیه را از دست میدهد. نتیجه آنکه دارو در انبارها یا گمرک باقی میماند، اما به قفسه داروخانهها نمیرسد.
افزایش جهانی قیمت دارو
قیمت داروها پس از جنگ نیز با افزایش قابل توجهی مواجه شده است؛ به طوری که گفته میشود میانگین افزایش قیمت دارو به حدود ۴۸ درصد رسیده است.مهدی پیرصالحی، رئیس سازمان غذا و دارو با اشاره به افزایش شدید قیمت داروها در بازارهای جهانی گفت: امروز قیمت بسیاری از داروها حتی در کشورهای غیرغربی ۵ تا ۱۰ برابر قیمت داخلی است که اهمیت حمایت از تولید ملی را دو چندان میکند.محمد هاشمی، سخنگوی سازمان غذا و دارو، با پیشنهاد استفاده از عبارت «اصلاح قیمت» به جای «افزایش قیمت» دارو اعلام کرد: میانگین نرخ اصلاح قیمت داروها در کشور ۴۸ درصد تعیین شده است که فاصله قابل توجهی با درخواست تولیدکنندگان دارد. حتی اگر کشور در شرایط کاملاً عادی قرار داشت و هیچگونه بحران یا جنگی وجود نداشت، افزایش هزینههای تولید به طور طبیعی بر قیمت تمام شده دارو تأثیر میگذاشت.بر این اساس، میانگین اصلاح قیمت داروها حدود ۴۸ درصد و در برخی اقلام حدود ۶۰ درصد تعیین شد که همچنان فاصله قابل توجهی با درخواست اولیه تولیدکنندگان دارد.در همین زمینه، منصور علیمردانی، عضو کمیسیون بهداشت مجلس شورای اسلامی، گفت: مسئله دارو و معیشت از مشکلات عمومی مردم است و ما در مجلس شورای اسلامی وظیفه داریم این موضوعات را به طور جدی پیگیری کنیم. مجلس در سالهای گذشته قوانین مختلفی را برای ایجاد منابع پایدار بیمهها تصویب کرده، اما متأسفانه برخی از این احکام قانونی به درستی اجرا نشدهاند.وی افزود: برنامهریزی شده است حمایت بیمهها، از جمله بیمه سلامت، افزایش یابد تا پوشش بیشتری برای هزینههای درمانی و دارویی مردم ایجاد شود و سهم پرداختی بیماران از جیب کاهش پیدا کند.
حمله دشمن به زیرساختهای دارویی یک جنایت جنگی
حمله دشمن به زیرساختهای دارویی در جریان جنگ تحمیلی ۴۰ روزه را باید از مصادیق جنایت جنگی دانست.مهدی پیرصالحی، معاون وزیر بهداشت و رئیس سازمان غذا و دارو، با اشاره به آسیب دیدن هشت کارخانه داروسازی، چندین داروخانه و شرکت تجهیزات پزشکی و همچنین شهادت یکی از داروسازان کشور، اظهار کرد: در حال حاضر مشکلی برای ارائه خدمات در داروخانههای سراسر کشور و تولید کارخانههای داروسازی و تجهیزات پزشکی وجود ندارد.محمد هاشمی، سخنگوی سازمان غذا و دارو نیز با اشاره به خسارات ناشی از جنگ اخیر گفت: ۴۴ شرکت فعال در حوزه دارو، تجهیزات پزشکی، مکملها، فرآوردههای گیاهی، محصولات غذایی و آرایشی دچار خسارت کلی یا جزئی شدهاند و ارزیابی دقیق میزان خسارت همچنان ادامه دارد.در همین زمینه، فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت با اشاره به آثار مخرب جنگ بر زیرساختهای کشور تصریح کرد: جنگ تنها به بخشهایی مانند فولاد و پتروشیمی آسیب نزد، بلکه حوزه دارو نیز متحمل خسارات جدی شد؛ از جمله آسیبهای وارد شده به شرکت توفیق دارو.وی واردات سریع و هوشمند داروهای مورد نیاز، اصلاح نظام قیمتگذاری دارو برای کاهش فشار بر مصرفکنندگان، افزایش پوشش بیمهای و تقویت تولید داخلی را از راهکارهای دولت برای عبور از این وضعیت عنوان کرد، هرچند تأکید داشت که در برخی موارد واردات دارو همچنان ضروری است.
افزایش استرس در خانوادهها
بیماری سرطان به خودی خود بار روانی سنگینی بر دوش بیمار و خانواده او میگذارد. حال تصور کنید همراه بیمار، بهجای تمرکز بر مراقبت از عزیز خود، ناچار باشد هر روز با دهها داروخانه تماس بگیرد و در فضای مجازی به دنبال داروی مورد نیاز بگردد.در بیماریهای سرطانی، درمان بر اساس پروتکلهای زمانی دقیق انجام میشود؛ برای مثال، برخی درمانها باید هر ۲۱ روز یکبار تکرار شوند. زمانی که داروی شیمیدرمانی یا ایمونوتراپی برای چند هفته نایاب میشود، سلولهای سرطانی فرصت بازسازی و تکثیر پیدا میکنند.این وقفه درمانی میتواند نه تنها اثر جلسات قبلی را کاهش دهد، بلکه موجب مقاومت تومور نسبت به دارو شود.در چنین شرایطی، پزشکان ناچار به تغییر پروتکل درمانی میشوند؛ اقدامی که معمولاً با استفاده از داروهای گرانتر، کمیابتر و دارای عوارض جانبی بیشتر همراه است. از این رو، داروی بیماران سرطانی باید در زمان مناسب و بدون وقفه در اختیار آنان قرار گیرد.همچنین در بیماران خاص مانند هموفیلی یا تالاسمی، نبود فاکتورهای خونی یا داروهای آهنزدا مانند دسفرال میتواند به خونریزیهای داخلی، آسیب مفاصل و صدمات جبرانناپذیر به کبد و قلب منجر شود.بیماری که با مصرف منظم دارو میتوانست زندگی عادی داشته باشد و به فعالیت شغلی خود ادامه دهد، ممکن است تنها به دلیل چند هفته کمبود دارو دچار معلولیت حرکتی شود؛ وضعیتی که در بلندمدت هزینههای درمان و نگهداری او را برای دولت چندین برابر خواهد کرد.
09:27 - 24 خرداد 1405