روایت شیخ مفید از اولین فتنه در حکومت امام علی(ع)
راز ناخشنودی از حضرت علی (ع) که منجر به نخستین درگیری و کشتار میان ۲ گروه مسلمان شد و با اختلاف نزدیک به ۱۵ تا ۲۰ هزار مسلمان هم کشته شد را شیخ مفید در کتاب «الجمل» خود آورده، روایتی از رهبران این فتنه با استناد از منابع اهل است.
مردی از بصره آمده بود تا به سوالی که برایش پیش آمده بود پاسخی بگیرد. آن پرسش هم این بود که چرا همسر پیامبر از علی بن ابیطالب ناخشنود است! همین که حضرت را در نخلستان یافت این پرسش را کرد و حضرت امیر (ع) ۵ دلیل را برای وی شمرد. این داستان بخش پایانی کتاب «الجمل» شیخ مفید است.شیخ مفید در سالهای پایانی عمرش این اثر را با استناد به منابع اهل سنت نوشت تا بتواند در تاریخ روایتی صحیح از فتنه بصره به آیندگان برساند. فتنه بصره یا همان جنگ جمل به ۲ دلیل برای مسلمانان به ویژه شیعیان مهم است. اول به دلیل اینکه جمل شروع جریان خروج و قیام برضد امام عادل و حاکم شد و دومین دلیل هم سردمداران این فتنه است.رهبری طلحه، زبیر و عایشه نیز از اهمیت زیادی برخوردار است چرا که این انسانها با افرادی چون مروان و معاویه قابل مقایسه نیستند. زبیر پسر عمه رسول خدا (ص) و علی بن ابیطالب بوده و او را «حواری پیامبر» تلقی میکردند و از سوی دیگر هم زوجه رسول خدا عایشه حضور داشت که او را «امالمؤمنین» مینامیدند.به همین دلیل بوده که شیخ مفید برخود واجب دیده است تا درباره فتنه بصره اثری بنویسد. اثری که از شک و تردید نسبت به این فتنه بزداید تا روی حق را غباری از باطل نگیرد.شیخ مفید در فصل اول به نقش حضرت علی (ع)، طلحه، زبیر، عایشه و ... در زمان نارضایتیهایی که خود خلیفه سوم عثمان عاملش بوده است میپردازد و با استناد به منابع اهل سنت هم روایت میکند که امیرالمومنین برای جلوگیری از بدعت نقش مهمی در صرف نظر کردن از کشتن عثمان داشته است. رهبران فتنه نیز نقش بسزایی در این بدعت خلیفه کشی داشتند.
البته در فصل بعد نیز به چگونگی پیمان طلحه و زبیر با حضرت علی (ع) میپردازد در فصل سوم نیز از پیمان شکنی طلحه و زبیر و به بصره آمدن عایشه از مکه پرده برمیدارد، اما در فصل چهارم روایتی واقعه جنگ جمل دارد. فصل پنج نیز به اتفاقات بعد از شکست جمل می پردازد و فصل آخر هم راز ناخشنودی عایشه از حضرت امیر است.آزاده جهان احمدی نویسنده و منتقد ادبی در کتاب خود که به همین نام «الجمل» است و در تابستان سال ۱۴۰۱ با همت انتشارات شهیدکاظمی و دفتر ادبیات شطر منتشر شده ، سعی کرده است که روایتی مستند اما داستانی از این فتنه به مخاطب ارائه بدهد. متن کتاب روان است و در بخشهایی که نیاز به تخیل و چاشنیهایی چون تصویرسازی و فضاسازی بوده به اندازه اندکی وارد متن اصلی کرده است. البته در تقدم و تاخر نیز تغییراتی را داده به طور مثال فصل ششم نسخه اصلی را برای اینکه وحدت در داستان حفظ شود در ابتدا آورده است. همچنین در پایان هر فصل مطالبی با عنوان پانوشت آمده است. پانوشتها مخاطبان را با افراد و وقایعی که در کتاب آمده است بیشتر آشنا میکند که در فهم روایت نیز شتاب دهنده است.
13:05 - 10 فروردین 1403
1 پاسخ
تازه ترین اخبار
- کاشت نهال توسط نماینده ولیفقیه در آذربایجان غربی
- افزایش ۱۶ درصدی تردد در ورودیهای استان اردبیل
- جزئیات انفجارهای ظهر امروز در خوزستان
- کاشت نهال میوه توسط نماینده ولی فقیه در مصلای تبریز به نیت رهبر شهید
- رژه با تراکتورها در شهر امام دزفول
- یک ایرانی بهترین داور تورنمنت تکواندو ترکیه شد
- تامین پایدار برنج و شکر در هرمزگان
- رسانه در مسیر انحراف وقتی هیجان جای آگاهی را میگیرد
- سارقان خودرو در قم دستگیر شدند
- انفجارهای کنترلشده در غرب سنقر برای خنثیسازی مهمات