Iranian Scientists Win Gold Medal at Thailand's IPITEX 2026
Researchers and inventors from Iran won a gold medal at Thailand's International Intellectual Property, Invention, Innovation and Technology Exposition (IPITEX) 2026, receiving the honor from the National Research Council of Thailand in the field of medicine (neuroscience) and artificial intelligenc…نمایش بیشترنمایش گزارش
«زن موفق» را چه کسی تعریف می کنند؟
سالهاست تصویر زن موفق در فیلمها، تبلیغات و شبکههای اجتماعی تقریباً یک شکل است؛ زنی مستقل، پرمشغله، با درآمد بالا، بینیاز از دیگران و همیشه در حال پیشرفت شغلی. اما این تصویر از کجا آمده است؟ آیا حاصل انتخاب طبیعی جامعه است یا محصول دههها تحول فکری، فرهنگی و رسانهای؟ تازهترین پژوهشهای دانشگاهی نشان میدهد این روایت، امروز حتی در همان جوامعی که آن را ساختهاند، با پرسشهای جدی روبهرو شده است.
گروه زنان: اگر از یک نوجوان یا دانشجوی امروز بپرسیم «زن موفق چه ویژگیهایی دارد؟» احتمالاً پاسخهایی مانند استقلال مالی، شغل پردرآمد، آزادی در انتخاب سبک زندگی و پیشرفت فردی را خواهیم شنید. این تصویر آنقدر در فیلمها، تبلیغات، سریالها و شبکههای اجتماعی تکرار شده که بسیاری آن را بدیهی میدانند.اما جامعهشناسان رسانه میگویند هیچ تصویری از «موفقیت» بیطرف نیست؛ هر تصویر، محصول یک زمینه تاریخی، فرهنگی و اقتصادی است؛ بنابراین، پرسش اصلی این گزارش آن نیست که این تصویر درست است یا غلط؛ بلکه این است که چه کسانی و در چه فرایندی آن را ساختهاند و چرا امروز خود این روایت در معرض بازنگری قرار گرفته است؟از موج دوم فمینیسم تا فرهنگ مصرفدر دهههای ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰، موج دوم فمینیسم با طرح مطالباتی مانند برابری فرصتهای شغلی، دسترسی برابر به آموزش و نقد نقشهای جنسیتی سنتی، نقش مهمی در تغییر نگاه به حضور زنان در عرصه عمومی داشت.در همان دوره، کتابهایی مانند The Feminine Mystique اثر Betty Friedan و The Second Sex اثر Simone de Beauvoir به آثار مرجع تبدیل شدند. اما این تحولات تنها در دانشگاهها باقی نماند.پژوهشگران رسانه معتقدند صنعت تبلیغات، سینما و بعدتر شبکههای اجتماعی، این تحولات را به زبان تصویر ترجمه کردند و بهتدریج الگویی از زن موفق را بازتولید کردند که موفقیت را بیش از هر چیز با استقلال اقتصادی، مصرفگرایی و پیشرفت فردی گره میزد.
رسانه چگونه زن موفق را میسازد؟پژوهشهای حوزه مطالعات رسانه نشان میدهد رسانهها فقط بازتابدهنده فرهنگ نیستند؛ بلکه خودشان نیز هنجارهای اجتماعی را شکل میدهند.مطالعات منتشرشده در Journal of Consumer Culture و Feminist Media Studies نشان دادهاند که تبلیغات و رسانههای دیجیتال، موفقیت زنان را اغلب با ویژگیهایی مانند استقلال مالی، زیبایی، بهرهوری، مصرف، دستاورد فردی بازنمایی میکنند، درحالیکه نقشهای مراقبتی و خانوادگی سهم بسیار کمتری در این تصویر دارند.اینستاگرام، اقتصاد توجه و «زن ایدهآل»پژوهشهای جدید درباره شبکههای اجتماعی نشان میدهد الگوریتمها معمولاً محتواهایی را بیشتر دیده میکنند که سبک زندگی لوکس، موفقیت فردی و برند شخصی را نمایش میدهند.در نتیجه، تصویری که میلیونها کاربر هر روز میبینند، الزاماً نماینده زندگی واقعی زنان آن هم با تعریفی که در فرهنگ و عقاید ما تعریف میشود، نیست.اولین نقدها از درون دانشگاههای غربنکته جالب اینجاست که نقد این تصویر، تنها از بیرون فمینیسم مطرح نشده است. در سالهای اخیر، بسیاری از پژوهشگران فمینیست نیز استدلال کردهاند که تعریف موفقیت صرفاً بر اساس بهرهوری اقتصادی، با منطق نئولیبرالی همسو شده و ارزش کارهای مراقبتی را نادیده گرفته است.به نظر میرسد که توجه به «اقتصاد مراقبت» در سالهای اخیر، تلاشی برای بازگرداندن ارزش اجتماعی و اقتصادی کارهای مراقبتی به مرکز بحثهای سیاستگذاری است.
اقتصاد مراقبت، بازتعریف موفقیتدر سال ۲۰۲۵، مرور دامنهای منتشرشده در Frontiers in Public Health نشان داد که «اقتصاد مراقبت» اکنون یکی از مهمترین حوزههای پژوهشی جهان است.بر این مبنا مراقبت از کودکان، سالمندان و افراد نیازمند، نه یک فعالیت حاشیهای، بلکه بخشی از زیرساخت اقتصاد و رفاه اجتماعی است.به همین دلیل در مطالعات بروز جهان، موفقیت تنها با درآمد و موقعیت شغلی سنجیده نمیشود؛ بلکه کیفیت روابط خانوادگی، سلامت روان، زمان در اختیار خانواده و امکان ایفای نقشهای مراقبتی نیز به شاخصهای مهم رفاه تبدیل شدهاند.تحولات چند دهه اخیر نشان میدهد تصویر «زن موفق» ثابت نمانده است. اگر در دهههای گذشته، استقلال اقتصادی و حضور در بازار کار بیشترین سهم را در این تصویر داشت، امروز دانشگاهها، سازمانهای بینالمللی و سیاستگذاران، مفاهیمی مانند مراقبت، تعادل کار و زندگی و کیفیت روابط خانوادگی را نیز وارد این تعریف کردهاند.این تغییر، به معنای کنارگذاشتن دستاوردهای زنان در آموزش و اشتغال نیست؛ بلکه نشان میدهد تعریف موفقیت، در حال گستردهتر شدن است؛ تعریفی که میکوشد میان مشارکت اجتماعی، استقلال اقتصادی و نقشهای خانوادگی تعادل برقرار کند.
شاید مهمترین نکتهای که از مرور این پژوهشها میتوان دریافت، این باشد که مفهوم «موفقیت» مفهومی ثابت و تغییرناپذیر نیست. تعریفی که چند دهه پیش در بسیاری از رسانههای غربی، موفقیت زن را عمدتاً در استقلال اقتصادی، پیشرفت شغلی و فاصله گرفتن از نقشهای خانوادگی خلاصه میکرد، امروز خود در معرض بازنگری قرار گرفته است؛ بازنگریای که مفاهیمی مانند «مراقبت»، «خانواده»، «تعادل کار و زندگی» و «کیفیت روابط انسانی» را دوباره به متن گفتوگوهای علمی و سیاستگذاری بازگردانده است.برای زنان ایرانی، این تحولات میتواند فرصتی برای یک انتخاب آگاهانه باشد؛ انتخابی که نه بر پایه موجهای رسانهای و الگوهای زودگذر، بلکه بر پایه شناخت، تحقیق و تأمل شکل بگیرد. جامعه ایران، با تکیه بر فرهنگ اسلامی و ایرانی، از دیرباز برای نقش مادری، همسری، مشارکت اجتماعی، علمآموزی و مسئولیتپذیری زن، جایگاهی توأمان قائل بوده است؛ نگاهی که میکوشد میان رشد فردی و استحکام خانواده تعارضی ایجاد نکند.شاید امروز، بیش از هر زمان دیگری، لازم باشد زنان و دختران ایرانی، پیش از پذیرفتن بیچونوچرای الگوهایی که از سوی بخشی از بنگاههای رسانهای فرامرزی و شبکههای اجتماعی بازنمایی میشود، این پرسش را از خود بپرسند که کدام تعریف از موفقیت، با حقیقت وجودی انسان، آرامش پایدار، استحکام خانواده و نیازهای واقعی جامعه سازگارتر است. این همان پرسشی است که هم تجربه امروز جهان و هم آموزههای اصیل اسلامی، هر یک از منظری متفاوت، دوباره آن را پیش روی ما قرار دادهاند.
در منظومه فکری امام خمینی(ره) و رهبر شهید انقلاب(ره)، زن مسلمان نه در الگوی خانهنشینی و حذف از جامعه تعریف میشود و نه در الگویی که ارزش او را صرفاً با شاخصهای اقتصادی و رقابت فردی میسنجد. «الگوی سوم زن» بر جمع میان کرامت انسانی، نقشآفرینی اجتماعی، مسئولیت خانوادگی و رشد علمی و فرهنگی تأکید دارد. شاید بازگشت دوباره مفاهیمی چون «مراقبت»، «تعادل کار و زندگی» و «خانواده» به ادبیات علمی جهان، فرصتی باشد تا این الگو نیز نه از دریچه شعار، بلکه در نسبت با مسئلههای واقعی زنان امروز، بیشتر مورد تأمل و گفتوگو قرار گیرد.
منابع:۱. Gill, Rosalind. Gender and the Media. Polity Press, 2007.۲. Friedan, Betty. The Feminine Mystique. W.W. Norton.۳. de Beauvoir, Simone. The Second Sex.۴. Moser, Anna (2024). From Wages for Housework to Self-Care: Feminist Perspectives on the Care Economy. International Politics. DOI: 10.1057/s41311-024-00554-z.۵. Blackburn, I., et al. (2025). What is the Care Economy? A Scoping Review on Current Evidence, Challenges, Facilitators and Future Opportunities. Frontiers in Public Health.۶. UN Women. Progress on the Sustainable Development Goals: The Gender Snapshot (آخرین نسخه).۷. International Labour Organization. Care at Work: Investing in Care Leave and Services for a More Gender Equal World.
11:52 - 8 تیر 1405
1 پاسخ
@News_ir8 تیر 1405در پاسخ به
