دانشمندی که معمار تفکر شیعه شد
۱۵ اردیبهشت سالروز بزرگداشت شیخ صدوق؛او به دعای امام زمان(عج) به دنیا آمد و ملقب شد به رئیس المحدثین ؛ شیخ صدوق استاد هزارساله حوزه علمیه است که نام و آثارش هم چنان در مکتب شیعه دیده میشود.
به گزارش خبرنگار فرهنگ و هنر باشگاه خبرنگاران توانا؛ ۱۵ اردیبهشت سالروز بزرگداشت فقیه سرشناس و محدث بزرگ شیعه شیخ صدوق است ، مردی که شیعیان وام دار این چهره بزرگ و نام آورند.مرد نامی جهان اسلامابوجعفر محمد بن علی ابن بابویه قمی ملقب به شیخ صدوق از پیشتازان علم حدیث و از مردان نامی جهان اسلام در سال 305 ه. ق چون ستارهای در آسمان روایت و فقاهت در شهر مقدس قم طلوع کرد. ولادت این عالم فقیه با آغاز نیابت حسین بن روح سومین نائب خاص امام زمان (عجل الله تعالی فرجه) هم زمان بود.ماجرای دعای امام زمان و تولد شیخ صدوق؛عمر با برکت علی بن بابویه پدر شیخ صدوق از پنجاه میگذشت و هنوز فرزندی نداشت و بسیار دوست داشت که خداوند به او فرزند صالحی عنایت کند، از این رو به حضرت ولی عصر (عجل الله تعالی فرجه) متوسل شدو طی نامهای به وسیله حسین بن روح که یکی از نمایندگان خاص امام زمان بود تقاضای دعا کرد تا آن حضرت از خداوند، فرزند صالحی برای او بخواهد. ولی عصر (عج) دعا کرده و برای ابن بابویه نوشتند: «برای تو از خداوند خواستیم دو پسر روزیت شود که اهل خیر و برکت باشند.» پس از دعای امام زمان بود که ابن بابویه صاحب فرزندی شد که نامش را محمد گداشت و بعدها عالمی بزرگ و فقیهی نام آور شد. او همان شیخ صدوق است.
حفظ هزاران حدیث و روایت خانواده اصیل و اهل علم شیخ صدوق و پرورش یافتن در دامان پدری فقیه و وارسته از یک سو، و تیزهوشی، ذکاوت، حافظه فوق العاده قوی و استعداد ذاتی او از سوی دیگر موجب شد در مدتی کوتاه به قله های بلندی از کمالات انسانی دست یابد و در کمتر از بیست سالگی هزاران حدیث و روایت با راویان آن ها را به حافظه بسپارد. استاد صدوق محمّد بن علی الاسود درباره حافظه و اشتیاق وافر شیخ صدوق به آموختن می فرمود: «این میل و اشتیاق به علم و دانش که در صدوق وجود دارد مایه شگفتی نیست زیرا او به دعای امام زمان متولد شده است». سفر برای حرکت و تکامل فرهنگ اسلامی شیخ صدوق از علمائی است که رحله حدیث داشته است. رحله حدیثی یعنی مسافرت به کشورهای مختلف برای جمع آوری احادیث و روایات اهل بیت(ع) و این شیوه برخی از محدثین بزرگ ما بوده که با تحمل زحمت ها و مشقت های بی شمار با آن شرایط بسیار سخت و دشوار به کشورها و قطرهای دور و نزدیک مسافرت می کردند تا اینکه روایات و احادیث معصومین(ع) را از رواة و محدثین و علمای مختلف گرفته و در کتاب خود ثبت کنند و همچنین در این مسافرت ها از محضر اساتید بزرگ استفاده می کردند و یا اینکه از علوم و معارف خود به دیگران تدریس می نمودند و بدینوسیله فرهنگ اسلامی همواره در حرکت و تکامل بود. رئیس المحدثین شیعهفقها و بزرگان مسلمان، شیخ صدوق را بیشتر با لقب رئیس المحدثین شناخته اند؛ زیرا او در شناخت احادیث، آگاه و در حفظ منابع و جمع آوری آن ها تلاش فراوان کرده است . شیخ صدوق احادیث را به تناسب موضوعات مختلف دسته بندی و برای هر موضوع، باب جداگانه ای باز می کرد، مانند کتاب من لایحضره الفقیه یا عیون اخبار الرضا.
مبلغ بزرگ اخلاق ، دین و توحید
رهبر شهید انقلاب درباره این عالم وارسته فرموده بودند : کتابهای متعدّد شیخ صدوق (رضوان الله علیه) همه تبلیغات است: امالی تبلیغ است، خصال تبلیغ است، عیون اخبار الرّضا تبلیغ است؛ همهی اینها تبلیغات است. فقط هم تبلیغِ مذهب نیست؛ تبلیغِ اخلاق است، تبلیغِ دین است، تبلیغِ توحید است؛ همینهایی که ما باید انجام بدهیم.دانشمندی جلیل القدرشیخ طوسى در معرفى شیخ صدوق مىگوید: «او دانشمندى جلیل القدر و حافظ احادیث بود. از احوال رجال، کاملاً آگاه و در سلسله احادیث، نقادى عالى مقام به شمار مىآمد. بین بزرگان قم، از نظر حفظ احادیث و کثرت معلومات مانند نداشت و در حدود سیصد اثر از خود به یادگار گذاشته است».
این عالم بزرگوار پس از گذشت هفتاد و چند سال از عمر شریف و پر برکتش در سال 1381 ه. ق دعوت حق را لبیک گفت و در شهر ری دیده از جهان فرو بست. پیکر پاکش در نزدیکی مرقد مطهر حضرت عبدالعظیم دفن شد.آثاری که معمار تفکر شیعه شدحدود ۳۰۰ اثر علمی به شیخ صدوق نسبت دادهاند که بسیاری از آنها امروزه در دسترس نیست.از جمله تألیفات ایشان عبارتند از:مَن لایحضُرُه الفقیه: معروفترین و بزرگترین کتاب شیخ صدوق است که در دسترس است و بارها چاپ شده و ده ها تن از فقهای بزرگ به شرح، ترجمه و حاشیه بر آن همت گماشته اند. وی این کتاب را در سال ۳۷۲ هـ.ق در روستای «ایلاق» از توابع بلخ نوشت. «من لایحضره الفقیه» یکی از اصول چهارگانه فقه شیعه (کتب اربعه) و مأخذ علمی معتبری در احکام شرعی است.کمال الدین و تمام النعمهالتوحید شیخ صدوقالخصالمعانی الأخبارعلل الشرایععیون أخبارالرضا علیهالسلامالإعتقاداتالأمالیثواب الاعمال و عقاب الاعمالصفات الشیعةالمواعظفضائل الأشهر الثلاثةفضائل الشیعهمصادقة الإخوانالهدایةالمُقنع فی الفقهپایان /
12:07 - 15 اردیبهشت 1405