استعمار دیجیتال:کابل هایی که جهان از آن بی خبر است!
در عمق آبهای خلیج فارس و دریای عمان، شبکهای از کابلهای فیبر نوری جریان دارد که ستون فقرات ارتباطات دیجیتال میان اروپا، خاورمیانه، و آسیا را تشکیل میدهد. FLAG، FALCON، SEA-ME-WE — این نامها در اخبار عمومی ظاهر نمیشوند، اما تراکنشهای مالی بینالمللی، ترافیک اینترنتی میلیاردها کاربر، و دادههای حیاتی بازارهای جهانی از درون آنها میگذرد.بخشی از این کابلها از آبهای سرزمینی و منطقهی انحصاری اقتصادی ایران عبور میکنند. این واقعیت جغرافیایی یک سوال بنیادی را طرح میکند که تاکنون کمتر صورتبندی شده: آیا دولت ساحلی هیچ حقی بر زیرساختی دارد که از قلمرو دریاییاش میگذرد؟ پاسخ در حقوق بینالملل موجود آشکارا منفی است — و همین منفی بودن، خودش یک خلأ سیاستی قابل بهرهبرداریاست.زیرساخت دیجیتال جهان از «خاک دیجیتال» کشورهای ساحلی میگذرد — بدون هیچ حقوق، مشارکت، یا نظارتی. این، نسخهی قرن بیستویکمی همان نظم استعماری منابع طبیعی است.دو مفهوم، یک خلأادبیات موجود حاکمیت دیجیتال را عمدتاً در سطح کنترل محتوا تعریف کرده — فیلترینگ، Great Firewall، Sovereign Internet. اما این رویکرد یک تمایز اساسی را نادیده میگیرد:مفهوم موجودحاکمیت جریانیFlow Sovereigntyکنترل بر محتوا و دادههایی که از مرز ملی عبور میکنند. رویکرد دفاعی-داخلی. اکثر دولتها در این سطح فعالند.ادعای حق نظارت و مشارکت در تصمیمگیری بر فیزیک زیرساخت شبکهای که از قلمرو سرزمینی عبور میکند. مفهومی که هنوز در حقوق بینالملل نامگذاری نشده.این تمایز صرفاً نظری نیست. حاکمیت جریانی یک موضع درونگرا است — برای مخاطب داخلی. ردپای دیجیتال زیرساختی یک ادعای برونگرا و
بینالمللی است که میتواند در سازمانهای بینالمللی، محافل دیپلماتیک، و رسانههای جهانی طرح شود و شنیده شود.آنالوژی حقوقی اینجا گویاست: حق گذر بیضرر (Innocent Passage) در UNCLOS به دولتهای ساحلی اجازه میدهد بر کشتیهایی که از آبهای سرزمینیشان میگذرند نظارت داشته باشند. چرا معادل دیجیتال این اصل — نظارت بر زیرساختی که از قلمرو ملی عبور میکند — در حقوق بینالملل وجود ندارد؟روایت پیشدستانه: ساختار و ملاحظاتدر ادبیات framing — از Entman تا Scheufele — ثابت شده که اولین فریم غالب معمولاً پایدار میماند. اگر آمریکا اول حمله کند و روایت «تروریسم زیرساختی» را بسازد، حتی واکنش دفاعی مشروع در موضع تجاوز قرار میگیرد. پس زمانبندی اصل اول روایت پیشدستانه است.اما روایت مرزبانی دیجیتال باید برای مخاطبان متفاوت، زبانهای متفاوتی داشته باشد:جنوب جهانی — زبان: استعمار دیجیتالزیرساخت دیجیتال جهان از قلمرو کشورهای جنوب عبور میکند بدون هیچ حق، مشارکت، یا درآمدی. ایران از یک مطالبهی مشترک دفاع میکند.چین، هند، اروپا — زبان: ریسک اقتصادیبیثباتی منطقه نتیجهی تجاوز نظامی است، نه سیاست ایران. شما ذینفع ثبات این زیرساخت هستید — و این ثبات در گرو بهرسمیتشناختهشدن حقوق حاکمیتی دولتهای ساحلی است.جامعهی حقوقی بینالملل — زبان: خلأ UNCLOSکنوانسیون حقوق دریا برای عصر دیجیتال طراحی نشده. حفاظت از منابع دیجیتال زیرساختی معادل «حق گذر بیضرر» در فضای دیجیتال است — و باید در حقوق بینالملل تدوین شود.رسانههای مالی و فناوری — زبان: آسیبپذیری سیستمی نه زبان سیاسی، بلکه زبان ریسک زیرساخت. Financial Times و Bloomberg این روایت را جدیتر میگیرند اگر فریم «خطر سیستمی جهانی» باشد.
اما یک ملاحظهی روایی کلیدی وجود دارد که Zaharna در diplomacy of narratives به آن میپردازد: جابجایی جایگاه فاعل در روایت. ایران نباید بگوید «کابلها را قطع میکنیم» — این تهدید است. باید بگوید «هر بیثباتی ناشی از تجاوز خارجی، زیرساختهایی را که از قلمرو ما میگذرد در معرض خطر قرار میدهد» — این هشدار مسئولانه است.تناقض ساختاری — محدودیتی که باید دیدایران همزمان که «صیانت دیجیتال» بر زیرساخت جهانی را برای عهده دارد باید خلأ اینترنت شهروندانش را به سرعتآماده سازد — ایران نیاز به یک استراتژی روایی دوسطحی دارد: روایت بینالمللی بر حق حاکمیت زیرساختی متمرکز باشد؛ روایت داخلی فضای اینترنت شهروندان را بهعنوان حوزهای جداگانه و در مسیر اصلاح تعریف کند. این دو روایت باید از هم تفکیک شوند، نه در هم آمیخته.دوم: روایت مرزبانی دیجیتال اگر فقط از کانال رسانههای دولتی منتشر شود، پیشفرض بیاعتباری دارد. این روایت باید از طریق اندیشکدههای مستقل منطقهای، رسانههای متعدد، و جامعهی مدنی دیجیتال منتشر شود —کابلهای زیردریایی خلیج فارس این خلأ را به یک اهرم استراتژیک بالقوه تبدیل میکنند — نه از طریق اجرا، بلکه از طریق اعلام ظرفیت و طرح مطالبهی حقوقی در فضای دیپلماتیک جهانی. درس نمونههای تاریخی روشن است
ظرفیت اعتبارپذیر بدون اجرا، مؤثرترین شکل اهرم است — مشروط بر اینکه روایت پیش از اقدام در فضای بینالمللی تثبیت شده باشد
00:17 - 31 اردیبهشت 1405
71٫9k بازدید
