گیلان پیشتاز در کیفیت زندگی و گرفتار در چاله سالمندی
بهرغم ثبت یکی از بالاترین نرخهای امید به زندگی در کشور، گیلان به دلیل کاهش شدید نرخ زادآوری و رشد پرشتاب جمعیت سالمندان، در معرض یک بحران جدی جمعیتی قرار گرفته که اگر برای آن تدابیر علمی، ساختاری و فوری اتخاذ نشود، این استان شمالی نهتنها با اختلال در نظام خدمات اجتماعی و درمانی مواجه میشود، بلکه آینده اقتصادی، فرهنگی و انسانی خود را نیز به خطر خواهد انداخت.
به گزارش خبرگزاری فارس از رشت، استان گیلان سالهاست به دلیل شرایط اقلیمی مطلوب، آرامش اجتماعی، کیفیت زندگی نسبتاً بالا و دسترسی قابلقبول به خدمات درمانی، یکی از مقاصد محبوب دوران بازنشستگی برای سالمندان گیلانی و حتی غیرگیلانی محسوب میشود اما همین مزایا اکنون در سایه یک تهدید خاموش جمعیتی، به معضلی نگرانکننده تبدیل شده است.امیر حسنزاد، مدیرکل ثبت احوال گیلان با بیان اینکه نرخ زادآوری در این استان به کمتر از «یک فرزند به ازای هر زن» رسیده، میگوید: «این عدد یعنی ما نهتنها در جایگزینی نسل خود ناکام ماندهایم، بلکه هر سال با کاهش شدید جمعیت فعال و افزایش شدید جمعیت سالخورده مواجه خواهیم بود.»این وضعیت در حالی است که شاخص جایگزینی جمعیت در حالت متعادل باید حدود ۲.۱ فرزند به ازای هر زن باشد و رسیدن به رقمی کمتر از یک، نشانهای قطعی از ورود به دوره زوال جمعیتی در سالهای آینده است.
هشدار رئیس سازمان بهزیستی: گیلان در چاله سالمندی گرفتار میشود
سید جواد حسینی، رئیس سازمان بهزیستی کشور که به تازگی به گیلان سفر کرده، با ابراز نگرانی شدید از شرایط جمعیتی استان میگوید: «معضل پیری جمعیت در گیلان یک چالش اساسی و جدی است که اگر برای آن تدبیری اتخاذ نشود، این استان در چالهای مخاطرهآمیز گرفتار خواهد شد.»وی با انتقاد از نگاههای تقلیلگرایانه و تکبعدی در مواجهه با مسائل اجتماعی نیز گفته است: «مسائل جمعیتی و اجتماعی ازجمله سالمندی، نیازمند نگاهی دانشبنیان، چندبُعدی و میانبخشی هستند. اگر فقط به نگهداری ساده بسنده کنیم و به توانمندسازی، استقلال فردی و کرامت انسانی سالمندان توجه نکنیم، نتیجه آن ناکارآمدی و سرریز آسیبها خواهد بود.»
امید به زندگی ۷۸ ساله؛ نقطه قوتی که به تهدید بدل شده
محمدتقی آشوبی، رئیس دانشگاه علوم پزشکی گیلان نیز پیرامون مسئله پیری جمعیت در این استان، میگوید: «در گیلان، امید به زندگی به حدود ۷۸ سال رسیده که این عدد از میانگین کشوری بالاتر است و در سطح جهانی نیز عدد خوبی محسوب میشود. این موضوع نشان میدهد کیفیت خدمات بهداشتی، درمانی و حتی سبک زندگی در استان نسبتاً مناسب است.»اما همین نقطه قوت اکنون به تهدیدی بالقوه تبدیل شده است. آشوبی با اشاره به کاهش جمعیت جوان و نرخ پایین تولدها گفته است: «اگر این روند ادامه پیدا کند، در آیندهای نهچندان دور نظام درمان و تأمین اجتماعی گیلان با فشار سنگینی روبهرو میشود؛ چرا که جمعیت فعال و مولد کم شده و جمعیت وابسته به خدمات درمانی و رفاهی رو به افزایش میگذارد.»
سالمندان مهاجر؛ چالش مضاعف برای منابع استانی
بخش قابلتوجهی از سالمندان حاضر در گیلان، مهاجران دوران بازنشستگی هستند. بسیاری از بازنشستگان تهرانی، قزوینی، زنجانی، اصفهانی، یزدی، بوشهری و حتی مشهدیها، به دلیل پیشینه قومی یا شرایط اقلیمی مناسب، سالهای پیری خود را در رشت، لاهیجان، رودسر، ماسال و دیگر شهرهای گیلان سپری میکنند. این موضوع اگرچه از حیث فرهنگی فرصتساز است، اما از نظر اقتصادی و مدیریتی، فشار مضاعفی را بر منابع درمانی، حمایتی، خدمات شهری و زیرساختهای استان وارد میکند.
سالمندی؛ فرصت یا تهدید؟
اگر نگاه ما صرفاً مصرفمحور باشد، سالمندی تهدید است؛ اما اگر این مرحله از زندگی را به مثابه فرصتی برای انتقال تجربه، رشد سرمایه اجتماعی، مشارکت فعال و نشاط اجتماعی بنگریم، میتوان از این پدیده تهدیدزدا بهره گرفت. حسینی، رئیس سازمان بهزیستی، در همین زمینه گفته است: «سالمندان باید تحت حمایتهای متنوع شامل کفایت مالی، آموزش مهارت، تولید و توزیع قرار بگیرند تا کیفیت زندگی آنان ارتقا یابد. نباید صرفاً آنها را در آسایشگاهها و خانهها نگه داشت.»
راهکارهایی برای عبور از چاله سالمندی در گیلان
کارشناسان، نمایندگان مجلس، مدیران استانی و نهادهای دانشگاهی و مدنی در گیلان بر این باورند که برای مقابله با بحران سالمندی، باید اقداماتی نظیر توانمندسازی فعال و هدفمند سالمندان از طریق ایجاد دورههای آموزشی، حمایت از کسبوکارهای خرد خانگی، گسترش برنامههای سلامت روان، ایجاد مراکز روزانه سالمندی و فعالسازی انجمنهای بازنشستگی، افزایش نرخ زادآوری با حمایت از خانوادههاشامل ارائه مشوقهای مالی به خانوادههای فرزندآور، تأمین مسکن جوانان، توسعه مهدکودکهای باکیفیتو ارزانقیمت، مرخصیهای بلندمدت زایمان، و استخدام مادران سهفرزندی در دستگاههای دولتی طبق قانون جوانی جمعیت، بازمهندسی شهر برای سالمندان و کودکان مناسبسازی پیادهروها، احداث پارکهای سالمندی، تجهیز حملونقل عمومی با استانداردهای سالمندپسند، احداث مراکز خدمات اجتماعی در محلهها و اجرای طرح پزشک خانواده سالمندان و همچنین اجرای دقیق و فراگیر اسناد بالادستی مانند قانون حمایت از حقوق سالمندان، قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت، سند ملی سالمندی و برنامه ششم توسعه اجرایی شود.
آینده گیلان در گرو تعادل جمعیتی
07:50 - 10 خرداد 1404