یمن؛ بازیگر مستقل معادلات منطقه
جنگ با ایران نشان داد که انصارالله یمن برخلاف روایت رایج «نیروهای نیابتی»، به سطحی از استقلال عملیاتی و تصمیمگیری رسیده است. از محاصره دریای سرخ تا حمله به عمق اسرائیل، یمن اکنون در هر محاسبهای درباره صلح یا جنگ در غرب آسیا حضور دارد.
گروه دیدهبان غرب: از «نیابت» تا استقلال میدانیسالها رسانههای غربی و برخی تحلیلگران منطقه، گروههای مسلح همسو با ایران را صرفاً «بازوهای تهران» توصیف میکردند. اما تحولات یک سال اخیر، به ویژه جنگ رمضان در خلیج فارس، این روایت را تا حد زیادی تضعیف کرده است. انصارالله یمن در این دوره نه تنها متناسب با دستور کار ایران عمل نکرد، که در برخی موارد ابتکار عمل را در دست گرفت و معادلات را به نفع خود تغییر داد.بر اساس گزارشات مختلف، حملات انصارالله به کشتیهای مرتبط با اسرائیل در دریای سرخ و خلیج عدن، بدون هماهنگی قبلی با تهران انجام شده است. این حملات که با موشکهای ساخت یمن و پهپادهای بومیشده صورت گرفت، توانست مسیر کشتیرانی بینالمللی را برای هفتهها مختل کند و ائتلاف دریایی بهرهداری آمریکا را با چالش جدی مواجه سازد. عملیات مستقل؛ دور زدن گنبد آهنینشاخصترین نمونه استقلال عملیاتی انصارالله، حمله به تلآویو با موشک فراصوت «فلسطین ۲» بود. این موشک که رسانههای اسرائیلی آن را «نسخه پیشرفتهتر موشکهای ایرانی» توصیف کردهاند، سامانههای گنبد آهنین و فلاخن داوود را دور زد و به اهدافی در حومه تلآویو اصابت کرد. نکته قابل توجه اینکه ایران تا ساعاتی پس از انتشار اخبار، هیچ اظهارنظری درباره این حمله نکرد و مقامات یمنی نیز آن را «پاسخی مستقل به جنایات اسرائیل در غزه» خواندند.تحلیلگران مؤسسه «واشنگتن اینستیتوت» در گزارشی اذعان کردهاند که انصارالله «توانایی تصمیمگیری و اجرای عملیات در سطح راهبردی» را بدون وابستگی لجستیک به قدرتهای بیرونی به دست آورده است.معادله جدید؛ حذف یمن غیرممکن استجنگ اخیر در خلیج فارس نشان داد که هیچ معمای امنیتی در غرب آسیا بدون در نظر گرفتن توانمندیهای یمن قابل حل نیست. عربستان سعودی که سالها درگیر جنگ فرسایشی با انصارالله بود، اکنون عملاً از تلاش برای تضعیف نظامی آنها دست کشیده است. امارات نیز که پیشتر پایگاههای نظامی خود را در سقطری و عدن مستقر کرده بود، پس از حملات موشکی انصارالله به ابوظبی در سال ۲۰۲۲، استراتژی خود را از رویارویی مستقیم به مهار دیپلماتیک تغییر داد.بر اساس شواهد موجود، کشورهای حاشیه خلیج فارس به این جمعبندی رسیدهاند که انصارالله «به یک بازیگر غیرقابل حذف» تبدیل شده است. این وضعیت نه از سر ناچاری، که حاصل توانمندیهای میدانی و انسجام داخلی این گروه است.
ایران یک متحد، نه حامی یک سویهآنچه روابط ایران و انصارالله را از الگوی سنتی «حامی-پروکسی» متمایز میکند، استقلال عمل در صحنه میدان است. تهران بارها از توانمندیهای موشکی و پهپادی یمن در محافل رسمی تمجید کرده، اما هرگز ادعای فرماندهی عملیات آنها را نداشته است. در مقابل، انصارالله نیز خود را «جبهه مقاومت» مستقل تعریف میکند که با ایران «همسویی راهبردی» دارد، نه وابستگی تشکیلاتی.این رابطه، برخلاف نمونههایی مانند حزبالله لبنان در دهههای اولیه یا برخی گروههای مسلح عراق، متقارنتر است. انصارالله از نظر تسلیحاتی تا حدی خودکفا شده و در تولید موشکهای بالستیک، کروز و پهپاد به توانایی داخلی دست یافته است. موشک «قدس ۳» با برد ۲۰۰۰ کیلومتر و موشک «طوفان ۲» عملاً محدودیتهای فنی را از سوی تولیدکننده ایرانی نداشته و نشانگر بلوغ صنعت دفاعی یمن است.بازیگر مستقل نه گروه نیابتیانصارالله یمن در جنگ رمضان نشان داد که دیگر یک «گروه نیابتی» قابل هدایت از بیرون نیست. تصمیمگیری مستقل، توانایی عملیاتی بدون هماهنگی با تهران، و قدرت تحمیل هزینه به بازیگران فرامنطقهای، یمن را به یک قطب اثرگذار در معادلات غرب آسیا تبدیل کرده است. هرگونه تلاش برای مهار ایران، حوثیها یا هر یک از اضلاع محور مقاومت، بدون در نظر گرفتن نقش مستقل انصارالله، ناقص و احتمالاً ناکام خواهد بود. این واقعیتی است که واشنگتن، ریاض و تلآویو به آن اذعان دارند؛ چه بخواهند و چه نخواهند.
برای دنبالکردن تحلیلها و گزارشهای مرتبط با حوزه غربشناسی، رسانه های معاند، پهلوی، اپوزیسیون و گروهکهای ضدانقلاب به صفحه «دیدهبان غرب» مراجعه کنید. 13:00 - 8 مه 2026