بحرین؛ استانی که با خیانت از ایران جدا شد
۲۲ اردیبهشت، سالگرد خیانت حکومت پهلوی و توطئه بریتانیا همراه با چراغ سبز آمریکا برای تجزیه استان چهاردهم ایران است. همانها که امروز هم به دست نیروهای نیابتی خود در بحرین، شیعیان را قتلعام و ناوگان آمریکا را در منطقه مستقر کردهاند.
به گزارش خبرنگار سیاسی باشگاه خبرنگاران توانا؛ روز ۲۲ اردیبهشت در تاریخ ایران اسلامی، نقطه عطفی سیاه و شرمآور است. در چنین روزی در سال ۱۳۴۹، شورای امنیت سازمان ملل قطعنامه ۲۷۸ را تصویب کرد تا بحرین، استان چهاردهم ایران، برای همیشه از پیکره این سرزمین جدا شود. لازم به ذکر است که پشت این قطعنامه، سه عامل اصلی قرار داشت: خیانت محمدرضا پهلوی، طراحی استعمار پیر بریتانیا و چراغ سبز آمریکا. نتیجه امروز آن خیانت، پایگاه ناوگان پنجم آمریکا در دل خلیج فارس است.
داستان از قرن نوزدهم شروع شد. بریتانیا از ۱۸۹۲ بحرین را به مستعمره خود تبدیل کرد و هر جنبش استقلالطلبی را با آتش و خون سرکوب کرد. نخستین قیام مردمی بحرین در مارس ۱۸۹۵ علیه شیخ عیسی بن علی، حاکم دستنشانده انگلیسیها، شکل گرفت. سرهنگ آرنولد ویلسون، نماینده دولت بریتانیا در خلیج فارس، شخصاً سرکوب معترضان را هدایت کرد. معترضان به زباره در شمال قطر تبعید شدند و قطر نیز در اقدامی برای فرار از این جنایت، خود را تحت الحمایه بریتانیا قرار داد. اینگونه بود که انگلیسیها برای چندین دهه منطقه را آتش زدند.
در سالهای بعد، با روی کار آمدن پهلوی اول و طرح ادعاهای ارضی ایران، حساسیت انگلیسیها به اوج رسید. آنها در ۱۹۲۳ میلادی، شیخ عیسی بن علی را برکنار و چارلز بلگریو، جاسوس و مأمور عالیرتبه خود را به عنوان مشاور امیر بحرین منصوب کردند. بلگریو عملاً تصمیمگیرنده اصلی بود. او چنان سیاستهای استعماری را پیش برد که نفرت عمومی شعلهور شد. اما وقتی اعتراضات مردمی به اوج رسید، بلگریو مجبور به فرار شد. اما خروج یک مأمور، به معنای پایان استعمار نبود؛ فقط تاکتیک عوض شد.
پس از جنگ جهانی دوم، جنبشهای ضداستعماری در بحرین چنان گسترده شد که بریتانیا احساس خطر کرد. راهکار انگلیسیها چه بود؟ دامن زدن به اختلافات مذهبی. میان شیعه و سنی تفرقه انداختند و آتش جنگ داخلی را شعلهور کردند. در دهه ۵۰ میلادی، بحرین چندین بار تا آستانه جنگهای خونین داخلی پیش رفت. از سوی دیگر، حمله سهگانه انگلیس، فرانسه و اسرائیل به مصر (جنگ کانال سوئز) تنفر اعراب خلیج فارس را برانگیخت و احساسات ناسیونالیستی عربی را در بحرین تقویت کرد. انگلیسیها خودشان آتش ناسیونالیسم عربی را روشن کردند تا از آن به عنوان بهانه برای جدا کردن بحرین از ایران استفاده کنند.
در آبان ۱۳۳۶، مجلس شورای ملی ایران لایحهای تصویب کرد که بحرین را استان چهاردهم ایران اعلام نمود. دو کرسی خالی برای نمایندگان این استان در نظر گرفته شد. ایران اعلام کرد هر سازمان و مجمع بینالمللی که بحرین را به رسمیت بشناسد، تحریم خواهد شد. اما پهلوی دوم مردد و ترسو بود. فشار بریتانیا و سپس آمریکا بر او چنان سنگین بود که در ۱۳۴۷ در سفری به هند، گفت: «اگر مردم بحرین مایل نباشند به کشور ما ملحق شوند، هرگز به زور متوسل نخواهیم شد.» یعنی عملاً پشت ادعای ۱۵۰ ساله ایران را خالی کرد. اسدالله علم، وزیر دربار، در خاطراتش نوشت که به سفیر انگلیس گفته بود: «ما هرگز نمیتوانیم چنین پیشنهادی را در برابر ملت ایران توجیه کنیم.» اما حرف علم هم بیاثر بود؛ چون پهلوی تصمیم خود را تحت فشار گرفته بود.
نظرخواهی نمایشی سازمان ملل (نه همهپرسی واقعی) از ۱۰ فروردین ۱۳۴۹ به مدت دو هفته انجام شد. ویتوریو وینتسپیر گیچیاردی، دیپلمات ایتالیایی، مأمور این کار شد. او با گروههای مشخصشده از سوی حکومت بحرین (تحت نفوذ بریتانیا) گفتگو کرد و گزارشی نوشت که مردم بحرین خواهان استقلال هستند. پیش از این نظرخواهی، هزاران فلسطینی و نیروی کار عرب از کشورهای منطقه به بحرین آورده شده بودند تا ساختار جمعیتی به نفع عربها تغییر کند. گزارش تحویل دبیرکل سازمان ملل شد و شورای امنیت در ۲۲ اردیبهشت ۱۳۴۹ قطعنامه ۲۷۸ را تصویب کرد. استان چهاردهم رسماً از ایران جدا شد.
در ایران، تنها حزب پانایرانیست به رهبری محسن پزشکپور با ۵ کرسی مجلس به میدان آمد. پزشکپور در نطقی آتشین، دولت هویدا را به خیانت متهم کرد و آنقدر گریه کرد که فضای مجلس را تحت تأثیر قرار داد. اما برخی منابع بعداً نوشتند که این مخالفتها هم نمایشی و از سوی دولت دیکته شده بود. به هر حال استیضاح به نتیجه نرسید. در ۲۳ مرداد ۱۳۵۰ بحرین اعلام استقلال کرد و ایران (حکومت پهلوی) یک ساعت بعد، به عنوان اولین کشور جهان، آن را به رسمیت شناخت. در ۲۵ آذر ۱۳۵۰، بحرین به عضویت سازمان ملل درآمد. عبرت تلخ امروز این است: همان بحرین امروز میزبان ناوگان پنجم آمریکا است، شیعیانش زیر شکنجه آلخلیفه (دست نشانده سعودی و آمریکا) روزگار میگذرانند، و رژیم صهیونیستی در آبهای آن پایگاه امنیتی دارد. خیانت پهلوی، بریتانیا و آمریکا یک شبه تمام نشد؛ استانی که هنوز هم دارد برگ برگ عذابش را به ملت ایران نشان میدهد.
10:41 - 22 اردیبهشت 1405
