تکلیف قرآنی؛ وظیفه اصلی روحانیت در مبارزه با قارون‌های زمان

شماره ۳؛ قرآن کریم به‌عنوان سخن پروردگار متعال برای راهنمایی بشر به‌سوی سعادت، تکلیف زندگی انسان در جامعه را به‌خوبی مشخص می‌کند. از این رو سلسله مباحث تفسیری قرآن کریم در تبیین بروز جلوه اجتماعی و سیاسی اسلام برای ریشه‌کنی فساد در جامعه ذیل عنوان #تکلیف_قرآنی ارائه می‌شود.تمام متون تفسیری، ترکیب مزجی برگرفته از تفاسیر معتبری است که سعی شده از هرگونه دخل و تصرف در متون خودداری گردد. با این روش مخاطب چند تفسیر از معارف ناب قرآنی را یکجا و مستقیم از مفسران بزرگ و مطرح دریافت نماید تا به فهم و درک قرآنی توجه بیشتری ورزد و انس با قرآن شکل بگیرد.
خداوند متعال در آیه ۸۳ سوره قصص می‌فرماید: تِلْكَ الدَّارُ الْآخِرَةُ نَجْعَلُهَا لِلَّذِينَ لَا يُرِيدُونَ عُلُوًّا فِي الْأَرْضِ وَلَا فَسَادًا ۚ وَالْعَاقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ؛ آن سرای [پرارزش] آخرت را برای کسانی قرار می دهیم که در زمین هیچ برتری و تسلّط و هیچ فسادی را نمی خواهند؛ و سرانجام [نیک] برای پرهیزکاران است.اين آيه به منزله قطعنامه داستان قارون است كه هر گونه ثروت‌اندوزى و برترى‌جويى، مايه‌ى هلاكت در دنيا و شقاوت در آخرت مى‌شود. بر اساس روايات، حضرت على عليه السلام، اين‌ آيه را براى تاجران بازار تلاوت مى‌فرمود.امام خمينى قدس سره بنيانگذار جمهورى اسلامى نيز در پايان درس اخلاقشان براى طلّاب و فضلاى حوزه‌ى علميّه‌ى قم به آن عنايت داشتند.در حديث مى‌خوانيم كه اگر كسى به واسطه بهتر بودن بند كفشش بر ديگرى خود را برتر ببيند، جزو كسانى است كه اراده‌ى علوّ در زمين دارند.چه بسيارند كسانى كه در تهيه مسكن، مركب، لباس، كلام، ازدواج و نام‌گذارى فرزند، كارى مى‌كنند كه در جامعه نمودى داشته باشند و مردم متوجّه آنان شوند كه به فرموده روايت، اين افراد اراده برترى در زمين دارند و از بهشت محرومند.سراى آخرت بس عظيم است. (كلمه‌ى‌ «تِلْكَ» براى بيان عظمت است)، هرگونه برترى‌طلبى، ممنوع است. «لا يُرِيدُونَ عُلُوًّا»، منشأ فساد، برترى‌جويى است. لا يُرِيدُونَ عُلُوًّا ... وَ لا فَساداً، پرهيزكار كسى است كه اراده‌ى تفاخر وبرترى بر ديگران ندارد. لا يُرِيدُونَ عُلُوًّا ... وَ الْعاقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ‌
نتیجه سلطه جویی و فساد در ارض: بعد از ذکر ماجرای تکان دهنده ثروتمند جنایتکار یعنی قارون، در این آیه بیانی آمده است که در حقیقت یک نتیجه گیری کلی از این ماجراست، می‌فرماید: آری «این سرای آخرت را (تنها) برای کسانی قرار می‌دهیم که اراده برتری جویی در زمین و فساد را ندارند» (تِلْکَ الدَّارُ الْآخِرَةُ نَجْعَلُها لِلَّذِینَ لا یُرِیدُونَ عُلُوًّا فِی الْأَرْضِ وَ لا فَساداً).آنچه سبب محرومیت انسان از مواهب سرای آخرت می‌شود در حقیقت همین دو است «برتری جویی» (استکبار) و «فساد در زمین» که همه گناهان در آن جمع است.لذا قرآن در پایان آیه می‌فرماید: «و عاقبت نیک برای پرهیز کاران است» (وَ الْعاقِبَةُ لِلْمُتَّقِینَ).«عاقبت» به مفهوم وسیع کلمه، سر انجام نیک، پیروزی در این جهان، بهشت و نعمتهایش در جهان دیگر است.
امام شهید انقلاب می‌فرمایند: روحانیان و رجال دین‌شناس کمابیش در همه جا مرجع فکری و سنگ صبور روحی مردم بوده‌اند و هرجا که در هنگامه‌ی تحولات بزرگ، در نقش هدایتگر و پیشرو ظاهر شده و در پیشاپیش صفوف مردم در مواجهه با خطرات حرکت کرده‌اند، پیوند فکری میان آنان و مردم افزایش یافته و انگشت اشاره‌ی آنان در نشان دادن راه به مردم، اثرگذارتر بوده است.این به همان اندازه که برای نهضت بیداری اسلامی دارای سود و برکت است، برای دشمنان امت و کینه‌ورزان با اسلام و مخالفان حاکمیت ارزشهای‌اسلامی ، دغدغه‌آفرین و نامطلوب است و سعی میکنند این مرجعیت فکری را از پایگاه‌های دینی سلب کرده و قطبهای جدیدی برای آن بتراشند؛ که به تجربه دریافته‌اند که با آنان میتوان بر سر اصول و ارزشهای ملی براحتی معامله کرد! چیزی که در مورد عالمان باتقوا و رجال دینیِ متعهد هرگز اتفاق نخواهد افتاد.این، وظیفه‌ی عالمان دین را سنگین‌تر میکند. آنها باید با هوشیاری و دقت فراوان، و با شناخت شیوه‌ها و ترفندهای فریبنده‌ی دشمن، راه نفوذ را بکلی ببندند و فریب دشمن را ناکام کنند. نشستن بر سفره‌ی رنگین متاع دنیا، از بزرگترین آفتها است.آلوده شدن به صله و احسانِ صاحبان زر و زور و نمک‌گیر شدن در برابر طاغوتهای شهوت و قدرت، خطرناک‌ترین عامل جدائی از مردم و از دست دادن اعتماد و صمیمیت آنها است. منیّت و قدرت‌طلبی که سست‌عنصران را به گرایش به سوی قطبهای قدرت فرا میخواند، بستر آلودگی به فساد و انحراف است. این آیه‌ی قرآن را همواره باید در گوش داشته باشند که: «تلک الدّار الأخرة نجعلها للّذین لایریدون علوّا فی الأرض و لا فسادا و العاقبة للمتّقین».
امروز در دوران حرکتهای امیدبخش بیداری اسلامی، گاه صحنه‌هائی دیده میشود که نمایشگر تلاش عمله‌ی آمریکا و صهیونیسم برای تراشیدن مرجعیتهای فکریِ نامطمئن از یک سو، و تلاش قارونهای شهوتران برای کشاندن اهل دین و تقوا بر سر بساط مسموم و آلوده‌ی خود، از سوی دیگر است. علمای دین و رجال دیندار و دین‌مدار، باید بشدت مراقب و دقیق باشند.برای اینکه این دستاوردها [دستاوردهای انقلاب] برای ملت ایران حفظ بشود، لازم است همه‌ی آحاد مردم، بخصوص نخبگان سیاسی، نخبگان اجتماعی و شخصیتهای مطرح توجه بکنند که حفظ وحدت از همه‌ی چیزهائی که به نظر انسان در محدوده‌های گروهی و جماعتی مهم بیاید، مهمتر است. باید وحدت را حفظ کرد. خداوند متعال میفرماید: «تلک الدّار الاخرة نجعلها للّذین لایریدون علوّا فی الارض و لا فسادا و العاقبة للمتّقین»؛(۱) فرجام نیک کار، متعلق است به کسانی که متقی باشند و خودشان را از ممنوعهای الهی بر حذر بدارند؛ خودخواهی‌ها را کنار بگذارند، در راه خدا، برای خدا، در جهت مصالح ملی، در جهت اعلای کلمه‌ی اسلام تلاش کنند.
20:18 - 24 خرداد 1405
جامعه
سیاست
امام و رهبری

30٫2k بازدید