ثبت جهانی گل محمدی به نام عربستان و ترکیه
دبیر همایش «ایران، سرزمین گل محمدی» هشدار داد که عربستان سعودی گل محمدی را با عنوان «رز طائف» در یونسکو ثبت کرده و ترکیه در حال ثبت عصاره آن به نام «رز اسپارتا» در اتحادیه اروپا است؛ در حالی که ایران، خاستگاه اصلی این گیاه با ۳۰ هزار هکتار سطح کشت و رتبه نخست جهانی، از ثبت جهانی این محصول غفلت کرده است.
گروه اقتصادی خبرگزاری فارس - در حاشیه همایش «ایران، سرزمین گل محمدی» که روز سهشنبه ۲۷ آبان ۱۴۰۴ به همت موزه گل محمدی ایران و دانشکده طب ایرانی دانشگاه علوم پزشکی تهران برگزار شد، ایرج رستگار، دبیر همایش و رئیس موزه گل محمدی، هشدار داد که عربستان سعودی گل محمدی را با عنوان «رز طائف» در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت کرده و ترکیه در حال ثبت عصاره آن به نام «رز اسپارتا» در اتحادیه اروپا است؛ در حالی که ایران، خاستگاه اصلی این گیاه با ۳۰ هزار هکتار سطح کشت و رتبه نخست جهانی، غفلت کرده و فاقد اقدام جدی برای ثبت ملی و جهانی آن است.رستگار با معرفی خود به عنوان دبیر همایش و کارشناس میراث فرهنگی، تأکید کرد: «ایران بزرگترین کانون تنوع ژنتیکی گل محمدی در جهان است و این گیاه از سرزمین ما به عثمانی، سوریه و سپس اروپا راه یافته؛ اما غفلتهای گذشته سبب شده تا کشورهای همسایه با سوءاستفاده از ریشه ایرانی آن، مالکیت جهانی را غصب کنند.» وی افزود: «عربستان با ثبت «رز طائف» در نوزدهمین جلسه کمیته یونسکو (پاراگوئه، ۲۰۲۴)، آیینهای فرهنگی مشابه گلابگیری کاشان را به نام خود مصادره کرده، در حالی که منابع اروپایی حتی عربستان را در فهرست تولیدکنندگان گل محمدی نمیشناسد. ترکیه نیز با تلاش برای ثبت PDO (منشأ جغرافیایی) عصاره گل محمدی، که حدود ۲۰۰ سال پیش از ایران به آنجا رفته، در پی انحصار بازار جهانی است.»
دبیر همایش با اشاره به غفلتهای ایران، گفت: «علیرغم پیشینه ۲۵۰۰ ساله صادرات گلاب از فارس (شهر گور، جنوب فیروزآباد) به چین و هند – که ابن خلدون در کتاب «العبر» به خراج ۳۰ هزار شیشه گلاب از فارس به بغداد اشاره کرده ما هنوز پرونده کاملی برای ثبت جهانی «گل محمدی» و «آیین گلابگیری» تهیه نکردهایم. این غفلت نه تنها میراث فرهنگی را تهدید میکند، بلکه بازار صادراتی ۹۰ هزار تن تولید سالانه (متوسط ۳ تن در هکتار از ۳۰ هزار هکتار کشت) را به خطر میاندازد.» رستگار استان فارس را قدیمیترین خاستگاه، کرمان و اصفهان را مراکز اصلی تولید، و آذربایجان، خراسان و جنوب (مانند قم و سیستان و بلوچستان) را نواحی پراکنش دانست و افزود: «گل محمدی با ۷۵ ژنوتیپ متنوع، سازگار با کمآبی است و در ارتفاعات ۱۲۰۰ تا ۲۲۰۰ متری دیمکشت میشود؛ ترکیه و بلغارستان با سطح کشت ۶ برابر کمتر، از غفلت ما بهره میبرند.»وی بر ضرورت تلاشهای فوری تأکید کرد: «ثبت ملی فوری توسط وزارت میراث فرهنگی، تهیه پرونده جهانی یونسکو با تمرکز بر سنتهای اجتماعی-فرهنگی (مانند گیاهدرمانی کهن، ریشهشناسی و معماری ایرانی)، و همکاری نهادهای دولتی و فرهنگی الزامی است. صیانت از گل محمدی، وظیفه ملی است و اگر امروز اقدام نکنیم، یکی از کهنترین میراثهای طبیعی و فرهنگی ایران را از دست میدهیم. همایش با محورهایی مانند «ایران، کانون تنوع ژنتیکی گل محمدی» و «گل و گلاب در شعر فارسی»، گام نخست برای آگاهیبخشی است و پیشنهاد میشود ستاد ملی ثبت تشکیل شود.»
رستگار گل محمدی را به عنوان کشت جایگزین کمآببر (در صنایع دارویی، آرایشی، بهداشتی و غذایی) معرفی کرد و توصیه کرد: «کشاورزان به سمت دیمکشت سوق یابند؛ حتی اگر تناژ کاهش یابد (۱.۸ تن در هکتار دیم vs ۵-۷ تن آبی)، سطح عطر و مواد موثره ثابت میماند و مشتری پایدار تضمین میشود. اطلاعرسانی رسانهای و ترویج در استانهای مرطوب حاشیهای (مانند سیستان با ارتفاع ۵۰۰ متری) ضروری است.»#ایران_سرزمین_گل_محمدی #ثبت_جهانی_گل_محمدی #غفلت_میراث_ایران #رز_طائف #عصاره_اسپارتا #میراث_فرهنگی_ایران #گلاب_گیری_کاشان
12:07 - 27 آبان 1404
0 بازدید
