ارز ترجیحی حذف نشد، بلکه گران شد. لطفاً دروغ نگید!مسیر هیچ رانتی بسته نشد، بلکه صرفاً منتقل شد. لطفاً دروغ نگید!هر وقت قیمت ارز واقعی شد، آنگاه ارز ترجیحی خودبهخود حذف خواهد شد. یعنی دیگه موضوعیتی نخواهد داشت.قیمت واقعی و علمی ارز حدود ۲۰ هزار تومانه. قیمتی که مردم توان خریدشو داشته باشند. با ای…نمایش بیشتر
مسدود شدن مسیر رانت و دلالبازی با حذف ارز ترجیحی
با اجرای سیاست حذف ارز ترجیحی و جایگزینی آن با پرداخت مستقیم یارانه در قالب کالابرگ، یکی از قدیمیترین مسیرهای رانت و دلالبازی در بازار کالاهای اساسی بسته شد؛ مسیری که سالها باعث میشد با وجود تخصیص ارز ارزان، قیمتها بالا برود و کمبودهای مقطعی به بخشی ثابت از زندگی مردم تبدیل شود.
گروه اقتصادی خبرگزاری فارس؛ بحث حذف ارز ترجیحی اگرچه در ابتدا بهعنوان یک تصمیم اقتصادی مطرح شد، اما در عمل به یکی از پرچالشترین موضوعات معیشتی جامعه تبدیل شده است. موافقان این سیاست معتقدند ارز ترجیحی نهتنها نتوانست از مصرفکننده حمایت کند، بلکه به مسیری برای رانت، دلالبازی و بیثباتی بازار بدل شد؛ مسیری که سالها هزینه آن از جیب مردم پرداخت شد، بیآنکه اثر آن در قیمتها دیده شود.به عبارت دیگر، حذف ارز ترجیحی از همان ابتدا با بحثها و حاشیههای زیادی همراه بود، اما بررسی تجربه سالهای گذشته نشان میدهد این سیاست، برخلاف هدف اولیه، نهتنها به کنترل قیمتها منجر نشد، بلکه به ابزاری برای شکلگیری دلالبازی و دستکاری بازار تبدیل شد؛ موضوعی که حالا با تغییر مسیر یارانه، آثار آن بهتدریج در بازار قابل مشاهده است. اکنون با جایگزینی این سیاست با پرداخت مستقیم یارانه و کالابرگ، بار دیگر این پرسش مطرح است که آیا حذف ارز ترجیحی واقعاً به نفع مصرفکننده تمام شده یا خیر. بررسی تجربه بازار کالاهای اساسی و گفتوگو با کارشناسان نشان میدهد آنچه حذف شده، «حمایت» نبوده، بلکه «واسطهای» بوده که یارانه را پیش از رسیدن به مردم جذب میکرد.
ارز ترجیحی؛ یارانهای که به مردم نمیرسید
در سالهایی که ارز ترجیحی به کالاهای اساسی اختصاص داده میشد، یارانه عملاً به مصرفکننده پرداخت نمیشد، بلکه در اختیار واردکننده قرار میگرفت؛ واردکنندهای که اختیار زمان واردات، میزان عرضه و حتی نحوه توزیع را در دست داشت. در چنین شرایطی، نه مصرفکننده امکان مطالبه داشت و نه سازوکار مؤثری برای اطمینان از اینکه کالای واردشده با قیمت یارانهای به دست مردم برسد، وجود داشت. نتیجه این شد که یارانهای که باید در قیمت نهایی دیده میشد، در حلقههای میانی زنجیره توزیع جذب میشد. تحلیل این تجربه نشان میدهد هرجا یارانه به جای «مردم» به «کالا» داده شود، احتمال انحراف آن بهشدت افزایش پیدا میکند؛ مسئلهای که در ارز ترجیحی بهوضوح رخ داد.
واردات با ارز ارزان، بدون تعهد واقعی
اختلاف چشمگیر میان نرخ ارز ترجیحی و نرخ ارز بازار آزاد، شرایطی ایجاد کرده بود که صرف دریافت ارز، سودآور باشد؛ حتی پیش از آنکه کالایی وارد کشور شود یا به بازار برسد. در موارد متعددی گزارشهایی منتشر شد که ارز تخصیص یافته، اما واردات یا انجام نشده یا با تأخیر طولانی همراه بوده است. این تأخیرها در حالی رخ میداد که سود اختلاف نرخ ارز، پیشاپیش نصیب دریافتکننده شده بود. از منظر اقتصادی، همین «سود تضمینشده» انگیزه واردات بهموقع را کاهش میداد و ارز ترجیحی را از یک ابزار حمایتی، به یک مشوق دلالی تبدیل میکرد.
کمبودهای مصنوعی و بازی با قیمت
یکی از پیامدهای مستقیم ارز ترجیحی، شکلگیری کمبودهای مقطعی در بازار بود؛ کمبودهایی که در بسیاری از موارد نه ناشی از نبود کالا، بلکه نتیجه کاهش عمدی عرضه بود. نمونه روشن این وضعیت در بازار نهادههای دامی دیده شد. با وجود تخصیص گسترده ارز ترجیحی به واردات نهاده، قیمت گوشت قرمز، مرغ و لبنیات طی سالهای اجرای این سیاست نهتنها کاهش نیافت، بلکه روندی افزایشی داشت. این تناقض، پرسشهای جدی درباره سرنوشت یارانه ارزی ایجاد کرد.تحلیلگران معتقدند زمانی که هزینه واردات پایین و سود ناشی از نگهداشت کالا بالا باشد، کمبودسازی به یک ابزار اقتصادی تبدیل میشود؛ ابزاری که ارز ترجیحی آن را ممکن کرده بود.
بازاری که گروگان تصمیم چند واردکننده بود
تمرکز تخصیص ارز ترجیحی در دست تعداد محدودی واردکننده، باعث شد بازار کالاهای اساسی بهشدت وابسته به تصمیم همان بازیگران شود. هرگونه وقفه در واردات یا عرضه، مستقیماً خود را در قیمتها و قفسههای خالی فروشگاهها نشان میداد. در این شرایط، حتی دولت نیز در بسیاری مواقع در جایگاه واکنشی قرار میگرفت و امکان مدیریت فعال بازار را از دست میداد. بازار، عملاً گروگان سیاستی شده بود که قرار بود ابزار حمایت باشد. از منظر اقتصادی، همین ناپایداری یکی از اصلیترین دلایل بیاعتمادی مردم به کارآمدی ارز ترجیحی بود.
حذف ارز ترجیحی و پایان یک مسیر رانت
با حذف ارز ترجیحی، آن اختلاف قیمتی که بستر اصلی دلالبازی بود، از بین رفت. واردات با هزینه واقعی انجام میشود و دیگر امکان کسب سود بدون عرضه یا از طریق احتکار وجود ندارد. این تغییر، رفتار بازار را هم تغییر داده است. وقتی رانت حذف میشود، انگیزه برای عرضه منظم و رقابت سالم افزایش پیدا میکند و بازار از حالت دستوری و قابل دستکاری خارج میشود. تحلیل روندها نشان میدهد حذف ارز ترجیحی بیش از آنکه شوک قیمتی ایجاد کند، شوک رفتاری برای دلالان بازار بود.
یارانهای که حالا به مصرفکننده میرسد
مابهالتفاوت ریالی ارز ترجیحی که پیشتر در زنجیره واردات و توزیع مستهلک میشد، اکنون بهصورت مستقیم در اختیار خانوارها قرار میگیرد. کالابرگ، نماد همین تغییر مسیر است؛ یارانهای که قابل مشاهده، قابل پیگیری و قابل استفاده توسط خود مردم است. در این مدل، دولت به جای کنترل غیرمستقیم قیمت، قدرت خرید مصرفکننده را تقویت میکند؛ رویکردی که هم شفافتر است و هم احتمال رانت در آن به حداقل میرسد.
ارز ترجیحی کنترل بازار را از دولت گرفت
کامران رحیمی، کارشناس اقتصادی، در گفتوگو با خبرنگار اقتصادی خبرگزاری فارس، با تأکید بر اینکه ارز ترجیحی از ابتدا یک سیاست پرریسک بوده، گفت: مشکل اصلی ارز ترجیحی این بود که دولت تصور میکرد با ارزان کردن نهاده یا کالای وارداتی، قیمت نهایی را کنترل میکند، در حالی که در اقتصاد ایران، حلقه توزیع مهمتر از حلقه واردات است. این کارشناس اقتصادی ادامه داد: وقتی ارز ارزان به ابتدای زنجیره داده میشود، دولت عملاً کنترل خود را بر انتهای زنجیره از دست میدهد. واردکننده میتواند کالا را دیر وارد کند، کمتر عرضه کند یا مسیر توزیع را تغییر دهد و دولت ابزار مؤثری برای جلوگیری از این رفتارها ندارد. وی با اشاره به تجربه بازار گوشت و مرغ افزود: سالها نهادههای دامی با ارز ترجیحی وارد شد، اما قیمت گوشت و مرغ مدام بالا رفت. این نشان میدهد یارانه در جای درست مصرف نمیشد. اگر ارز ترجیحی واقعاً به تولیدکننده و مصرفکننده میرسید، نباید شاهد چنین شکافی بین هزینه واردات و قیمت بازار میبودیم. رحیمی تاکید کرد: حذف ارز ترجیحی بیش از آنکه تصمیمی برای آزادسازی قیمت باشد، تصمیمی برای اصلاح مسیر یارانه است و در مدل جدید، دولت پذیرفته که نمیتواند بازار را از پشت میز و با نرخگذاری ارزی اداره کند. بهجای آن، قدرت انتخاب و خرید را به خود مردم داده است. این تغییر نگاه، مهمترین تفاوت سیاست جدید با گذشته است.
به گفته این کارشناس، یکی از نتایج مهم این تغییر، کاهش نقش دلالان در بازار است؛ دلال زمانی فعال میشود که اختلاف قیمت غیرواقعی وجود داشته باشد. ارز ترجیحی دقیقاً همین اختلاف را ایجاد میکرد. وقتی این اختلاف حذف میشود، دلال دیگر نمیتواند از نگهداشت کالا یا ایجاد کمبود سود ببرد. وی تصریح کرد: کالابرگ یا پرداخت مستقیم یارانه اگرچه همه مشکلات بازار را حل نمیکند، اما یک مزیت بزرگ دارد و آن شفافیت است. مردم دقیقاً میدانند چه حمایتی دریافت میکنند و دولت هم میداند پول کجا خرج میشود. این چیزی بود که در ارز ترجیحی وجود نداشت.
حذف ارز ترجیحی؛ پایان یارانه پنهان و آغاز حمایت مستقیم
تجربه چندساله ارز ترجیحی نشان داد سیاستی که با هدف حمایت از معیشت مردم اجرا شد، در عمل به مسیری برای توزیع رانت و تقویت دلالبازی تبدیل شد. اختلاف شدید میان نرخ ارز ترجیحی و نرخ واقعی بازار، اختیار بازار کالاهای اساسی را از مصرفکننده و حتی نهادهای نظارتی خارج و در اختیار گروه محدودی از واردکنندگان قرار داد؛ گروهی که میتوانستند با تأخیر در واردات، کاهش عرضه و ایجاد کمبودهای مقطعی، قیمتها را دستکاری کنند. حذف ارز ترجیحی این مسیر را مسدود کرد و یارانه را از کالایی که در میانه راه گم میشد، به مصرفکنندهای رساند که سالها هزینه آن را پرداخت کرده بود. جایگزینی این سیاست با کالابرگ و پرداخت مستقیم، اگرچه همه مشکلات بازار را حل نمیکند، اما یک تغییر مهم ایجاد کرده است؛ شفاف شدن مسیر حمایت و حذف واسطهای که یارانه را پیش از رسیدن به مردم جذب میکرد. در این چارچوب، حذف ارز ترجیحی نه حذف حمایت، بلکه اصلاح مسیری بود که سالها به زیان مصرفکننده عمل کرده بود.#ارز_ترجیحی#یارانه#کالابرگ
17:35 - 6 ژانویه 2026
73 پاسخ
@HaRAN6 ژانویه 2026در پاسخ بهاگر ارز ترجیحی، یارانهای بود که به مردم نمیرسید و قیمتها در بازار طبق ارز آزاد بود، چرا باید پس از حذف ارز ترجیحی، قیمتها گران شوند؟؟؟؟ چرا روغن تقریبا 3 برابر شد؟ چه کسی دروغ میگوید؟ این تناقض را برای مردم شفاف کنید.@Ghalibaf @f_mohajerani @Ain110
@iranjanam6 ژانویه 2026خیلی عذرخواهی میکنم که اینگونه صحبت میکنم ولی این گونه حرفها حرف مفته ما یک نرخ دلار داریم که اونم نرخی که هر کسی اراده بکنه میتونه دلارش رو تامین کنه از بازار نرخی که همین الان هم دولت باید اعلام بکنه میشه پایینتر از نرخ بازاره که خودش باز رانت هست هر بار بازار خودشو میکشه بالا هر چقدر که …نمایش بیشتر
@user1761762419386 ژانویه 2026حذف رانت خوب است. کل برنامه به شرطی موفق می شود که نرخ آزاد را بتوانند با موفقیت کنترل کنند
@user17091005402908973776 ژانویه 2026در پاسخ بهوقتی چند دیگه دلار بشه ۱۵۰هزار ت تولید کننده روغن و بقیه کالاهای اساسی میرن بالا . این طرح از پیش شکست خورده س
@user17091009395374925116 ژانویه 2026در پاسخ بهدلتون خوشه دولت باتک نرخی کردن ارز می خواهد خزانه خودش پر کند آیا درایام شلوغ بازی ها اغتشاشگران آیا فقط گران کردن ارز بود
@user17091005402908973776 ژانویه 2026در پاسخ بهسال ۸۴ یارانه ۴۵دلار سال ۱۴۰۴یارانه دریافتی ۷ دلار مسخره نیست ؟
@user1762230579956 ژانویه 2026در پاسخ بهما اگه تویه بحث موشکی یا .... تونستیم موفق بشیم اولا یکسری انسان های مخلص و جهادی پای کار بودن و ثانیا تکنولوژی و نظام سازمانی بخش مربوطه رو بومی کردیم وگرنه اگر موشک از خارج وارد میکردیم قطعا این کارایی رو نداشت و.... بحث اقتصاد هم جز با نسخه بومی و استفاده از انسان های متخصص متعهد درست نخواهد شد. …نمایش بیشتر
@user17091004440074904656 ژانویه 2026در پاسخ بهرضایی تضمین میکنی همینی که میگی بشه؟ اگه نشد قبول میکنی که محاکمه بشی؟! تا کی قراره حرفهای صد من ی غاز بزنید؟!
@user1751286848206 ژانویه 2026در پاسخ بهکاش کلاً اقتصاد آزاد شود و دولت تنظیم گر! ناگفته نماند دستمزدها و حقوق کارمندان هم باید ۴ برابر شود.
@user1743366431576 ژانویه 2026بنام الله برادر عزیز وقتی ارز به کسی میدن و میگن نیاورد،گران داد و .....قابل پیگیری هم نیست، یعنی باهاش شریکن، وارد کننده که مجهولالهویه نیست. وگرنه دولت خودش مثلا برنج رو وارد میکرد میتونست بده ۳۰ هزار تومن. کلیه واردات استراتژیک باید توسط دولت انجام بشه. اما خوب شریک دزد و رفیق قافله چه خواهد شد…نمایش بیشتر
@Ghreza6 ژانویه 2026در پاسخ به♨️یارانه یکمیلیونتومانی یعنی دزدی📌فریادهای دکتر صمصامی، عضو کمیسیون اقتصادی مجلس و استادیار گروه اقتصاد دانشگاه شهید بهشتی:«میگویند ارز ترجیحی رانت و فساد است میخواهیم قیمتها را آزاد کنیم و به هر نفر یک میلیون تومان بدهیم؛ یک میلیون تومان را از کجا آورید؟ مبنای آن چیست؟ با گران کردن ارز قط…نمایش بیشتر
@Iran_Jan6 ژانویه 2026در پاسخ بههر وقت تونستین جلوی ۲ خودرو ساز متقلب مافیایی رو بگیرید، اون موقع جلوی مافیای واردات و پخش و سلطان روغن و چای و برنج و ... رو هم میتونید بگیریددیر نیست سلاطین با قیمت دلار چنان بازی کنن و بزننت زمین که بفهمی اول باید زنجیره تامین و پخش و واردات رو هوشمند مدیریت کنی و بعد ارز ترجیحی رو برداری
@Ghreza6 ژانویه 2026❌فتنه جدید اقتصادی نیست هدف، چیز دیگریست هدف فقط یک چیز است؛ تضعیف و حذف جایگاه ولایت و رهبری !⭕️دشمنان خوب میدانند اگر جایگاه ولایت و رهبری در بین مردم تضعیف شود، پایههای نظام نیز سست شده و راه برای تجزیه ایران هموار میشود ⭕️دشمن خبیث وقتی نتوانست رهبری را حذف فیزیکی کند، با موج سواری بر …نمایش بیشتر۳۱ MB
@altest6 ژانویه 2026در پاسخ بهبرادران عزیز ثبات گرا (همفکران من)؛1- درد حذف ترجیحی و افزایش بیشتر قیمت رسمی را کشیدیم و عملا انجام شد؛ کشور هم که شلوغه...پس الان بهتره که از مزایای "واقعی" تک نرخی بودن نرخ رسمی و البته مطالبه و امید به کنترل روی همین تک نرخ (کانال 130) و محدود کردن نرخ قاچاق بگیم.و گرنه هم چوب رو خوردیم هم…نمایش بیشتر
تازه ترین اخبار
- فیلم | ایران کشور عاشقان است نه عاقلان... مردم تنکابن پس از سیزده شب متوالی در 22 اسفند 1404 همچنان در خیابان ها حضور دارند و در راهپیمایی و تجمعات شبانه شرکت میکنند. و انزجار خود را از رژیم صهیونیستی و آمریکا اعلام میدارند.
- خونخواهی رهبر شهید در خیابانهای رامهرمز
- حماسه ایستادگی مردم ایران برای وطن
- حماسه ایستادگی مردم ایران برای وطن
- بنبست در واشنگتن؛ کار ترامپ به نزولخواری نفتی رسید
- کاریکاتور|حتما غرق خواهید شد
- کاریکاتور|فرجام
- وقتی جغرافیا معلم میشود
- تشییع شبانه شهیدان شمشیری و بیلکی در بهبهان
- قدرتمندترین سلاح جنگهای مدرن در دست ایران است