ماجرای اعدام خوانین لرستان توسط رضاشاه
۲۷ شهریور ۱۳۰۴ اهالی بروجرد با صحنهای بس هولناک روبرو شدند، روزی که پیکر بیجان ۱۳ نفر از خوانین لر به دستور خزاعی امیر لشکر رضا شاه بر بالای دار آویزان شد.
به گزارش خبرگزاری گزاری فارس؛ صبح روز جمعه ۲۷ شهریور ۱۳۰۴ اهالی بروجرد با صحنهای بس هولناک روبرو شدند، پیکر بیجان ۱۳ نفر از خوانین لر بر بالای دار آویزان شده بود. آنها به دستور خزاعی امیر لشکر رضاشاه و به جرم شورش علیه دولت اعدام شده بودند. این اتفاق هولناک در اواخر سلطنت قاجار و در آستانه سلطنت رضاشاه پهلوی در لرستان و بروجرد رخ داد، اگرچه قاجارها توان لازم برای برقراری امنیت در منطقه را نداشتند، نخستوزیر وقت، رضاخان سردارِ سپه که سودای نشستن بر تخت سلطنت را به سر داشت، با استفاده از ارتش تازهتأسیس، تمام توان خود را برای پایاندادن به این ناامنیها به کار بسته بود.ظاهراً اعدام خوانین لرستانی در سحرگاه آن روز جمعه، برای تحقق چنان آرزویی صورت میگرفت، در واقع، آن خوانین با اعتماد به وعده عفو عمومی و بهپای خود به مهلکه رفته و برای اثبات حُسن نیتشان داوطلبانه به خلع سلاح طوایف تحت رهبریشان پرداخته بودند.بیشتر ساکنان لرستان در آن زمان، ایلات و عشایر کوچرو بودند و خرمآباد در مرکز این سرزمین، مهمترین شهر آن بود، لرستان در اواخر حکمرانی قاجار چنان به آشوب کشیده شد که دولت مرکزی از برقراری امنیت در آن سرزمین عاجز ماند. این اوضاع ویرانی روستاها و گسترش زندگی کوچندگی را در پی داشت و پسروی در زمینههای اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و آموزشی را برای لرستان به ارمغان آورد.
رضاخان سردار سپه که با کودتای سوم اسفند ۱۲۹۹ به صحنه سیاسی ایران وارد شد از همان ابتدا، استقرار یک حکومت نیرومند و متمرکز در ایران را هدف خود قرارداد، تقویت و تجهیز قشون دولتی و پایهریزی ارتش مدرن، اصلیترین ابزار تحقق این هدف بود، ارتش جدید مأموریت داشت با سرکوب قهرآمیز گروهها، ایلات و طوایف که از دید حکومت مرکزی مهمترین عامل رواج ناامنی در کشور بودند، با برقراری امنیت نظر مساعد مردم را به شخص رضاخان جلب کند و زمینه را برای رسیدن او به سلطنت فراهم آورد، مأموریتی که در آن موفق شد در فاصله زمانی ۱۳۰۰ تا ۱۳۰۴ یعنی دوره وزارت جنگ و سپس نخستوزیری رضاخان، بسیاری از شورشها و ناامنیها در نقاط مختلف کشور و از جمله لرستان سرکوب شد و او توانست در مقام یک منجی افکار عمومی را به طرفداری از خود برانگیزد و سرانجام بر تخت پادشاهی تکیه زند.اگرچه از حدود سال ۱۲۹۲ هرازگاهی دستههای مسلحی از تهران برای سرکوب عشایر لرستان اعزام میشدند که غالباً ناکام بودند، اصلیترین تغییر در وضعیت نظامی منطقه به نفع قوای دولتی با لشکرکشی احمد آقا امیراحمدی بهعنوان امیر لشکر غرب و فتح لرستان و ورود به خرمآباد در ۲۲ آذر ۱۳۰۲ رقم خورد.در جریان این لشکرکشی، درگیری خونینی میان قوای دولتی با تیرههایی از ایل بیرانوند در تنگه زاهد شیر، نزدیکی خرمآباد روی داد که با پیروزی قوای دولتی پایان یافت.
همچنین چهار نفراز سران عشایر از جمله شیخ علیخان بیرانوند مشهور به حکم یک دادگاه صحرایی که سرهنگ احمد زاویه ریاست آن را داشت اعدام شدند.سال بعد، هجدهم اردیبهشت ۱۳۰۳ درحالیکه امیراحمدی در لرستان حضور نداشت، بخش عمدهای از ایلات و طوایف لرستان در اقدامی هماهنگ به جلوداری غلامعلی خان بیرانوند ملقب به امیر همایون خرمآباد را به محاصره گرفتند تا با شکست نظامیان مستقر در پادگان این شهر، بهزعم خود، انتقام کشتهشدگان نبرد زاهد شیر و چهار خان اعدام شده را بگیرند. با آغاز سال ۱۳۰۴ حسین آقا خزاعی که جایگزین امیراحمدی شده بود، با عنوان امیر لشکر غرب فرماندهی عملیات سرکوب و خلع سلاح عمومی عشایر لرستان را بر عهده گرفت، بر خلاف امیراحمدی که بهواسطه اقدامات خشونتآمیزش به قصاب لرستان مشهور شده بود، خزاعی شخصیت انعطافپذیر، ملایم و منادی آداب دینی و شریعتمداری داشت و توانست اعتماد عشایر سادهدل را جلب نماید.او بهمنظور اطمینان خاطر آن دسته از خانهای فراری، با اعلام عفو عمومی، قرآن امضا شده برایشان فرستاد و به این طریق ۱۳ خان اعدامی را از پناهگاهشان خارج و به خود نزدیک ساخت.
در مقابل، این خوانین نیز امید داشتند با نزدیکشدن به امیر لشکر غرب و جلب حمایت او بتوانند موقعیت ریاست محلی خود در منطقه را تثبیت کنند و از نظر حکومت، رسمیت بخشند، نزدیکی آنها به خزاعی تا آنجا پیش رفت که بخش مهمی از خلع سلاح عشایر توسط همان خوانین یاغی دیروز و مباشران امین امروز امیر لشکر رضاشاه به فرجام رسید.سرانجام در واپسین روزهای شهریور ۱۳۰۴ و با پایانیافتن تابستان، فصل روابط گرم و دوستانه خزاعی با آن مردان جسور و بیباک به آخر رسید و به دستور او ۱۳ نفر از برجستهترین چهرههای آنها دستگیر و در بروجرد به دار آویخته شدند. #اعدام_خوانین_لر#امیر_لشکر_رضا_شاه#رضاشاه#پهلوی
21:03 - 28 شهریور 1404
0 بازدید
تازه ترین اخبار
- بررسی طرح بازگشت شهروندان قرقیزستان مقیم غرب آسیا
- بازی خطرناک «میدانم، تو هم میدانی»؛ روایت معارض عربستانی از وضعیت میان ایران و سعودی
- جزئیات روند فعالیت مدارس چهارمحال و بختیاری اعلام شد
- هک و انتشار اسناد سامانههای پدافندی رژیم صهیونیستی توسط حنظله
- کارگران واحدهای آسیبدیده از جنگ نگران معیشت و شغل خود نباشند
- اعمال محدودیتهای ترافیکی روز طبیعت در همدان
- رفراندومی از وحدت شیعه و سنی، زیر خیمه انقلاب
- بالغ بر ۲۷۰ میلیون دلار محصولات کشاورزی و صنعتی از استان اردبیل صادر می شود
- دمای شهرکرد به منفی ۵ درجه رسید
- قتل حقیقت در اتاقهای خبرِ رسانههای فارسیزبان معاند