مغرب؛ بهشت سرمایه‌گذاران اسرائیلی
سرمایه‌گذاری صهیونیست‌ها در مغرب آن هم در بخش‌های حیاتی مانند انرژی، سلامت، دفاع و کشاورزی به صدها میلیون‌ها دلار می‌رسد.
گروه فارس پلاس: درحالی که مقاومت فلسطینی در غزه درحال اتمام قرارداد مبادله اسرا با اسرائیل در 8 فوریه بود، پرچم این رژیم در شهر «اغادیر» مغرب، 470 کیلومتری جنوب رباط، پایتخت این کشور به مناسبت شرکت هیئتی اسرائیلی در نمایشگاه محصولات آبزی «الیوتس» تحت نظارت وزارت کشاورزی و ماهیگیری مغرب در اهتزاز بود.با توجه به اینکه مراکش از کشورهای امضاکننده توافقنامه ابراهیم در دسامبر 2020 بود، این صحنه به نظر طبیعی می‌آمد، اما آنچه طبیعی نبود، حضور اسرائیلی‌ها در همه نمایشگاه‌های اقتصادی مغرب و توجه بیش از حد سرمایه‌گذاران اسرائیلی به حضور در حوزه‌های مهم این کشور بود.پس از امضای توافقنامه عادی‌سازی بین رباط و تل‌آویو، گزارش‌های رسانه‌های عبری زبان حاکی از آن بود که مغرب «تشنه سرمایه‌گذاری اسرائیل» است، اما وقایع عکس این را ثابت کرد؛ اینکه این سرمایه‌گذاران اسرائیلی بودند که «تشنه» ورود به بازار مغرب بودند که درهای خود را به روی آنها باز و این کشور را به یکی از میدان‌های اصلی سرمایه‌گذاری صهیونیست‌ها در بخش‌های دفاعی، انرژی، سلامت و سایر بخش‌های «حساس» تبدیل کرد.این گزارش تلاش دارد، نشان دهد، چگونه سرمایه‌گذاری‌های اسرائیل از زمان امضای توافقنامه عادی‌سازی در سال 2020 از تقریبا هیچ به بیش از 600 میلیون دلار در سال 2024 رسید.توسعه سرمایه‌گذاری‌های اسرائیل در مغربقبل از امضای توافقنامه عادی‌سازی بین مغرب و اسرائیل در دسامبر 2020 صحبت از سرمایه‌گذاری‌های خصوصی و حکومتی اسرائیل در مغرب یک تابو بود، همچنین سرمایه‌گذاری اسرائیلی در مغرب وجود نداشت، اگرچه مبادلات تجاری بین رباط و تل‌آویو برای چندین دهه بدون وقفه جریان داشت.
به گفته وبگاه ceic data متخصص در ارائه داده‌های اقتصادی، از جمله سرمایه‌گذاری‌های خارجی در کشورهای مختلف دنیا، سرمایه‌گذاری اسرائیل در مغرب «از حدود 0 دلار در سال 2020 به حدود 700 میلیون دلار تا سال 2024 افزایش یافته است».براساس این داده‌ها، روند سالانه افزایش سرمایه‌گذاری اسرائیل در مغرب تقریباً از هیچ در سال‌های 2020-2021 به چند ده میلیون دلار در سال 2022 و به دنبال آن افزایش شدید در سال‌های 2023-2024 با آغاز اجرای طرح‌های بزرگ در این کشور را نشان می‌دهد.این داده‌ها نشان می‌دهد، در سه ماهه سوم سال 2024، کل سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی اسرائیل (FDI) در مغرب به حدود 637 میلیون دلار رسید و جنگ اسرائیل در غزه مانع از ادامه سرمایه‌گذاری اسرائیل در بخش‌های حیاتی مغرب نشد.این رقم شامل سرمایه‌گذاری‌های مستقیم (مانند سهام اسرائیل در شرکت گایا انرژی و نیروگاه‌های جدید)، سرمایه‌گذاری مشترک (مانند اکتشاف نفت و گاز)، و همچنین طرح‌های بزرگ با بار کلان مالی است، مانند ساخت و راه‌انداری و مالکیت یک بیمارستان در رباط.تسلیحات و صنایع دفاعیاگرچه تسلیحات آمریکایی و فرانسوی همیشه انتخاب ارجح مغرب بوده و دهه‌هاست که این کشور قراردادهای نظامی خود را با این دو کشور امضا می‌کند، اما این مانع از آن نشد، رباط در بازارهای تسلیحاتی دیگر مانند ترکیه، کره جنوبی و چین حضور نداشته باشد.اما شرایط اسرائیل و تسلیحات آن در مغرب متفاوت است، به محض امضای توافقنامه عادی‌سازی، رباط و تل آویو یک یادداشت تفاهم دفاعی امضا کردند که اسرائیل آن را یک توافق «بی‌نظیر» و رسانه‌ها آن را «تاریخی» توصیف کردند.
این باعث افزایش بودجه دفاعی مغرب در سال 2025 به 133 میلیارد درهم (13 میلیارد دلار) شد که یکی از دلایل آن توافق جدید بین تل‌آویو و رباط بود که به موجب آن، اسرائیل به سومین تامین‌کننده بزرگ تسلیحات مغرب و تأمین‌کننده 11 درصد واردات تسلیحات این کشور تبدیل شد.بر اساس بیانیه وزارت جنگ اسرائیل، این توافق گامی مهم در تعمیق روابط بین تل‌آویو و رباط است و نفوذ نظامی اسرائیل در مغرب را عمیق‌تر و تسلیحات اسرائیل را به عاملی کلیدی تبدیل می‌کند.به گفته «مرکز مطالعات راهبردی و امنیتی قدس» که بر آموزش نخبگان اسرائیلی نظارت دارد و مشاوره‌هایی به مقامات این رژیم ارائه می‌دهد، مغرب توانسته به فناوری‌های نظامی اسرائیلی از جمله پهپادها دست یابد. پهپادهایی که اسرائیل به مغرب فروخته انواع مختلفی دارند که از جمله آنها می‌توان به هیرون، هرمس 900، واندر بی و تاندر بی اشاره کرد.افزون بر آن مغرب در سال 2021 اقدام به خرید مهمات پیشرفته اسرائیلی هاروپ که به اصطلاح پهپادهای «کامیکازی» نامیده می‌شوند به ارزش 22 میلیون دلار کرد. این پهپاد می‌تواند، 7 ساعت با محموله انفجاری تا 20 کیلوگرم پرواز کند.مغرب همچنین، 5 سامانه ضد پهپادی «اسکای‌لاک گنبد» از اسرائیل خریداری کرد که برای اولین بار در نمایشگاه بین‌المللی دفاعی 2020 (IDEX) ابوظبی عرضه شد.چند ماه بعد، مغرب با صنایع هوافضای اسرائیل قراردادی 500 میلیون دلاری برای خرید سامانه دفاعی یکپارچه باراک ام ایکس امضا کرد، این سامانه دفاع هوایی در برابر موشک‌ها و پهپادها را فراهم می‌کند و سه نوع موشک رهگیر را در خود دارد.به عنوان بخشی از توافقنامه همکاری نظامی با اسرائیل، مغرب برنامه‌هایی برای ساخت دو کارخانه تولید پهپاد هاروپ را در دست اجرا دارد.
«امیر پرتز»، مدیر عامل صنایع هوافضای اسرائیل در ژوئیه 2024 به رباط سفر کرد تا قراردادی یک میلیارد دلاری را نهایی کند، این قرارداد شامل پرتاب ماهواره اوفک بود. قرار است، اوفک ظرف 5 سال جایگزین سیستم‌های فرانسوی شود که اکنون مغرب از آنها استفاده می‌کند.روزنامه فرانسوی La Tribune در فوریه 2025 فاش کرد، رباط قراردادی با Elbit Systems برای تحویل 36 قبضه توپ خودکششی Atmos 2000 (155 میلی‌متری) امضا کرده است.با وجود روابط نزدیک رباط و پاریس اما این روابط در ماه‌های اخیر به دلیل بروز تنش بین رباط و شرکت فرانسوی KNDS رو به سردی گراییده و این فرصتی خوب برای اسرائیل بوده تا شرکت Elbit Systems را جایگزین KNDS فرانسه کند.صادرات تسلیحات اسرائیل در سال 2021، اولین سال امضای توافق‌های عادی‌سازی اسرائیل با امارات، بحرین و مغرب، ارقام وزارت جنگ اسرائیل نشان داد که صادرات نظامی و امنیتی این رژیم در مقایسه با سال قبل از آن30 درصد افزایش داشته است.بر اساس این داده‌ها امارات و بحرین 7 درصد خریدهای تسلیحاتی اسرائیل را به خود اختصاص داده‌اند، بدون اینکه مغرب جایی در این خریدها داشته باشد، اما گزارش‌های وبگاه‌های تخصصی چیز دیگری می‌گفتند، به گفته این وبگاه‌ها مغرب در این سال قراردادی 22 میلیون دلاری با IAI برای دستیابی به مهمات پیشرفته امضا کرده است.وزارت جنگ اسرائیل در سال 2022 گزارش داد که صادرات تسلیحاتی این رژیم به 12.5 میلیارد دلار رسیده که از 11.4 میلیارد دلار نسبت به سال 2021 افزایش داشته است. امارات، بحرین و مغرب 24 درصد خریدهای تسلیحاتی اسرائیل را به خود اختصاص داده بودند که نشان‌دهنده افزایش 7 درصدی نسبت به سال 2021 بود.
وزارت جنگ اسرائیل در ژوئن 2024 فاش کرد، فروش سالانه تسلیحات اسرائیل در سال 2023 برای سومین سال متوالی، با صادرات تقریباً دو برابر ارزش پنج سال قبل به رکورد جدیدی رسیده است. این امر علیرغم تجاوز اسرائیل به نوار غزه از 7 اکتبر 2023 بود.درحالی‌که اسرائیل از طریق لابی یهودیان آمریکا خود را به عنوان ضامن امنیت دفاعی مغرب معرفی می‌کند، مرکز مطالعات راهبردی و امنیتی قدس تأکید می‌کند که اسرائیل می‌تواند، اشکال دیگری از کمک نظامی را هم به مغرب ارائه دهد.نفوذ اسرائیل در بخش انرژی مغربسپتامبر 2022، نزدیک به 2 سال پس از امضای توافقنامه عادی‌سازی، مغرب و اسرائیل توافقنامه دوجانبه تقویت همکاری در بخش انرژی با تمرکز بر توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر و نوآوری را امضا کردند. پیش از امضای این قرارداد خبرهای بسیاری درباره سرمایه‌گذاری اسرائیل در بخش انرژی مغرب منتشر شد که در کنترل شرکت‌های محدودی است.شرکت اسرائیلی Marom Energy، یکی از شرکت‌های تابعه Gandyr که یک صندوق سرمایه‌گذاری اسرائیلی در انرژی‌های تجدیدپذیر است، مارس 2022 اعلام کرد که 30 درصد سهام شرکت مغربی Gaia Energy را به قیمت تقریبی 22 میلیون دلار خریداری کرد که در آن زمان، بزرگ‌ترین سرمایه‌گذاری اسرائیلی در مغرب محسوب می‌شد.گایا انرژی روی طرح‌های انرژی تجدیدپذیر در مقیاس بزرگ در آفریقا کار می‌کند و در حال توسعه 3 طرح هیدروژن سبز در مغرب با ظرفیت کل 35 گیگاوات است.سپتامبر 2022 کنسرسیومی بین شرکت انرژی قومی اسرائیل (INERC) با دانشگاه پلی‌تکنیک محمد ششم برای همکاری در حوزه انرژی تشکیل شد. این مشارکت تحقیقات مشترکی را در حوزه‌های مختلف از جمله باتری‌های قابل شارژ، بازیافت، انرژی خورشیدی و اقتصاد هیدروژن شامل می‌شد.
نفوذ اسرائیل در مغرب باز هم افزایش یافت تا دیگر بخش‌های انرژی را هم در برگیرد. مارس 2023، هیئتی متشکل از 14 دانشمند انرژی اسرائیلی در اولین همایش ابتکار انرژی دوجانبه مغرب و اسرائیل شرکت کردند. این همایش توسط گروه علوم مواد، انرژی و مهندسی نانو دانشگاه پلی‌تکنیک محمد ششم برگزار شده بود.این رویداد محققان، کارشناسان و دانشجویان رشته‌های تولید، ذخیره و تبدیل انرژی را گرد هم آورد و اولین رویداد مهمی بود که همکاری اسرائیل و مغرب در حوزه انرژی را به دنبال داشت، طوری که سپتامبر 2022 منجر به امضای توافقنامه همکاری با دانشگاه بار-ایلان و تشکیل انجمن دانشمندان حوزه انرژی شامل بیش از 30 دانشمند از هفت مؤسسه دانشگاهی اسرائیل و تقریباً 20 دانشمند از پنج مؤسسه دانشگاهی مغرب شد.شرکت اسرائیلی هیدروژن و شرکت مغربی گایا انرژی نوامبر 2022 قراردادی در حوزه توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر برای تأمین هیدروژن سبز امضا کردند که توافقی راهبردی و توسعه‌دهنده همکاری رباط و تل‌آویو در زمینه فناوری‌های نوآورانه و سیاست‌های حمایتی است.دسامبر 2022 شرکت اسرائیلی نیومد انرژی با وزارت انرژی مغرب و آدارکو انرژی قراردادی برای اکتشاف و تولید گاز طبیعی در منطقه «رخصه» اقیانوس اطلس امضا کردند. سهم نیومد و آدارکو در این قرارداد هر کدام 37.5 درصد و وزارت انرژی مغرب 25 درصد اعلام شد.مغرب مارس امسال اعلام کرد، به یک شرکت اسرائیلی مجوز اکتشاف گاز طبیعی در آب‌های صحرای غربی داده است. این درحالی است که روزنامه اسپانیایی El Confidencial نیز فاش کرد، مغرب اخیراً مجوز بهره‌برداری از هیدروکربن‌های دریایی را به شرکت اسرائیلی نیومد انرژی در منطقه‌ای به وسعت 34 هزار کیلومتر مربع واقع در آب‌های صحرای غربی داده است.
شرکت NewMed Energy این مجوز را که رسما در 17 فوریه 2025 به آن داده شده با شرکت Adarco Energy سهیم است که مالک آن «یاریو الباز»، تاجر اسرائیلی-مغربی یکی از چهره‌های کلیدی در تقویت روابط تل‌آویو – رباط است.سرمایه‌گذاری‌هایی که امنیت ملی مغرب را تهدید می‌کندبخش کشاورزی و آب یکی دیگر بخش‌های راهبردی مغرب است که سرمایه‌های اسرائیل توانسته، در آن نفوذ کند، به ویژه آنکه مغرب چندین سال است، به خاطر خشکسالی‌های متوالی با مشکلات بسیاری مواجه است.در ژانویه 2022 شرکت اسرائیلی SupPlant، متخصص در حوزه کشاورزی هوشمند اعلام کرد، قصد دارد، فعالیت‌هایش در مغرب را گسترش دهد. این شرکت علاوه بر مغرب در کشورهایی مانند امارات، آفریقای جنوبی، استرالیا، برزیل، آرژانتین و مکزیک نیز فعالیت دارد.همکاری رباط با این شرکت جنجال بزرگی در مغرب به راه انداخت، شرکت با اینکه اعلام کرده بود، برنامه‌هایش به کشاورزان مغربی کمک می‌کند، بازده محصول خود را دو برابر کنند و موجب صرفه‌جویی قابل توجه در مصرف آب می‌شود، اما کشاورزان را ملزم می‌کرد، داده‌های جامعی درباره زمین‌های کشاورزی و ماهیت محصولات‌شات ارائه دهند که بسیاری از کشاورزان مغربی آن را تهدیدی برای امنیت غذایی کشور می‌دانستند.در اکتبر 2022، مؤسسه ملی تحقیقات کشاورزی مغرب و و سازمان تحقیقات کشاورزی اسرائیل توافقنامه افزایش همکاری و تبادل تجارت و اطلاعات در حوزه کشاورزی و استفاده از فناوری برای افزایش بازده محصولات کشاورزی را امضا کردند.این مرکز که بازوی وزارت کشاورزی اسرائیل به شمار می‌آید و در سال 1921 قبل از تشکیل اسرائیل تأسیس شد، 200 دانشمند را در خود جای می‌دهد و بیش از 75 درصد تحقیقات و نوآوری‌های کشاورزی در اسرائیل را برعهده دارد.
سازمان ملی برق و آب مغرب در نوامبر 2022 یادداشت تفاهمی با شرکت قومی آب اسرائیل برای توسعه همکاری در حوزه‌های آب و فاضلاب امضا کرد.همچنین شرکت اسرائیلی نتافیم، متخصص در تولید تجهیزات آبیاری در مارس 2023 اولین کارخانه تولید محصولات آبیاری خود را در مغرب افتتاح کرد. بنا به گزارش رسانه‌های اسرائیلی، این کارخانه با سرمایه‌گذاری میلیون‌ها دلار راه‌اندازی شد.شرکت‌های اسرائیلی وارد بخش سلامت می‌شوندوزارت بهداشت مغرب در 30 ژوئن 2022 از امضای یادداشت تفاهم با گروه اسرائیلی IMS خبر داد. ارزش سرمایه‌گذاری اعلام شده 5 میلیارد درهم مغرب بود که به ساخت چندین واحد بیمارستانی در مناطق مختلف مغرب اختصاص یافته بود.بسیاری از ناظران و تحلیلگران مغربی حضور و سرمایه‌گذاری شرکت‌های اسرائیلی در بخش سلامت مغرب، همچون دیگر بخش‌های این کشور را دارای ابعاد سیاسی و امنیتی می‌دانند که امنیت ملی مغرب را به شدت به خطر می‌اندازد.دنبال کردن صفحه فارس پلاس، از به‌روزترین تحلیل‌ها در حوزه سیاست داخلی و خارجی باخبر شوید.#مغرب#مراکش#اسرائیل#رژیم_صهیونیستی#سرمایه_گذاری#سرمایه‌گذاری
14:58 - 5 فروردین 1404