پرونده زیر پوست؛ تتو، تابو یا اَبزار اِبراز وجود!
در کوچهها و کافهها، در کلاسهای دانشگاه و حتی پشت نیمکت دبیرستانها، رد رنگی تازه دیده میشود؛ تتو روزی نشانهای از هنجارشکنی و امروز زبانی برای ابراز وجود. اما چرا نوجوانان بیش از هر گروه دیگری به این سمت کشیده میشوند؟ آیا این فقط یک مُد زودگذر است یا داستانی عمیقتر در لایههای پنهان هویت نسل جدید جریان دارد؟
خبرگزاری فارس، چهارمحال و بختیاری| «این یه یادگاریه از خودم برای خودم! وقتی حس میکنم کسی منو نمیفهمه، این طرح به من یادآوری میکنه که وجود دارم.» «برای من تتو فقط زیبایی نبود. وقتی تو مدرسه و خونه همیشه ساکتی و حرفت شنیده نمیشه، یه طرح رو دستت میزنی و همه متوجهت میشن. انگار یه جور فریاد بیصداست.» این سخنان علی ۱۷ ساله در گفتوگو با خبرنگار فارس است.مادر علی اما نظر دیگری دارد: «ما همه تلاش کردیم برایش آینده خوبی بسازیم. حالا با این تتو میترسم در دانشگاه یا سر کار نگاه خوبی به او نداشته باشند.»میان این دو نگاه، قرآن کریم انگار خطاب به والدین سخن میگوید: «لا یُکَلِّفُ اللّهُ نَفسًا إِلّا وُسعَها» (بقره، ۲۸۶)؛ سختگیری و اجبار راه به جایی نمیبرد، گفتوگو کارساز است.
شنیده شدن بهتر از فریاد روی پوست
امام علی(ع) یادآور میشود: «مَن عَرَفَ نَفسَهُ فَقَد عَرَفَ رَبَّهُ»؛ یعنی اگر نوجوان به خودشناسی برسد، دیگر نیازی به فریادهای سطحی برای دیدهشدن ندارد.پدر یک جوان دیگر میگوید: وقتی فهمیدم پسرم تتو زده، اول خشمگین شدم. حس کردم حرفم رو نادیده گرفته. اما بعد فهمیدم دعوا راه حل نیست. حالا دارم سعی میکنم بیشتر باهاش صحبت کنم. بهش گفتم اگر دنبال ابراز خودشه، راههای دیگه هم هست، مثل ورزش یا هنر.این رفتار پدر، یادآور توصیه پیامبر(ص) است: «إِنَّ لِجَسَدِکَ عَلَیکَ حَقًّا»؛ بدن حقی دارد و باید با احترام و مهربانی مسیر درست نشان داده شود.
ابراز هویت سالم بدون خطر و آسیب
یک تتوکار در تهران به خبرنگار فارس میگوید: ۹۰ درصد مشتریان من زیر ۲۵ سال هستند. بیشتر آنان به دنبال طرحهایی هستند که نشاندهنده ویژگیهای خاص آنها باشد یا داستانی پشت آن قرار داشته باشد.وی بیان میکند: برخی نیز صرفاً برای همرنگ شدن با دوستان خود مراجعه میکنند. با این حال، همواره تأکید میکنم که تتو دائمی است و تصمیمگیری در این زمینه باید آگاهانه انجام شود.الهام سهرابی، روانشناس بالینی، در گفتوگو با فارس اظهار داشت: تتو برای نوجوانان بیش از آنکه یک مد گذرا باشد، یک زبان ارتباطی است.وی تاکید کرد: زمانی که مهارت گفتوگو و عزت نفس پایین باشد، نوجوانان به جای استفاده از کلمات، از بدن خود برای انتقال پیام بهره میگیرند. در صورتی که خانوادهها پذیرش و حمایت لازم را فراهم کنند، گرایش به تتو به عنوان ابزار ابراز وجود کاهش مییابد.امیررضا کاظمی، پزشک متخصص پوست، به خبرنگار فارس گفت: تتو میتواند باعث بروز عفونت، آلرژی و حتی انتقال بیماری شود، به ویژه زمانی که در مراکز غیرمجاز انجام شود. وی ادامه داد: پاک کردن تتو با لیزر بسیار دشوار، پرهزینه و گاهی غیرممکن است. نمونهای از این موارد نوجوانی بود که پس از انجام تتوی ارزان در یک زیرزمین غیرمجاز، دچار عفونت شدید شد و خانواده وی نیز دچار نگرانی شدید گردیدند. در این شرایط، حدیث پیامبر(ص) معنای تازهای پیدا میکند؛ بدن نه تنها ظرف روح، بلکه امانتی الهی است.
لیلا آقاجانی، جامعهشناس، در گفتوگو با فارس تصریح کرد: تتو در ایران از یک تابو به ابزاری برای هویتیابی نسل جدید تبدیل شده است. والدین نباید صرفاً آن را ممنوع کنند، بلکه لازم است با نوجوانان به گفتوگو بپردازند. موضوع تنها یک طرح روی بدن نیست، بلکه نشاندهنده تغییرات در روابط قدرت میان نسلها است.
وقتی نوجوان درک شود، دیگر نیازی ندارد با فریاد بر پوست خود دیده شدن را طلب کند
حجتالاسلام محمدرضا رضایی، کارشناس مذهبی، در گفتوگو با خبرنگار فارس میگوید: اسلام همواره به خودشناسی و احترام به بدن تأکید دارد. همانطور که امام علی(ع) میفرمایند: «مَن عَرَفَ نَفسَهُ فَقَد عَرَفَ رَبَّهُ»؛ یعنی شناخت خود، کلید درک جایگاه انسان نزد خداست. وقتی نوجوان بتواند در خانه و دل خانواده خود را ببیند و درک شود، دیگر نیازی ندارد با فریاد بر پوست خود، دیده شدن را طلب کند.وی ادامه میدهد: «قرآن کریم نیز خطاب به والدین میگوید: «لا یُکَلِّفُ اللّهُ نَفسًا إِلّا وُسعَها»؛ سختگیری و اجبار راه به جایی نمیبرد و گفتوگو همیشه مؤثر است. همچنین پیامبر(ص) هشدار میدهند: «إِنَّ لِجَسَدِکَ عَلَیکَ حَقًّا»؛ بدن هر انسان حقی دارد که باید با احترام و مهربانی رعایت شود، نه با خشم یا اجبار.»رضایی تأکید میکند: نوجوانانی که با تتو فریاد میزنند «من هستم»، در واقع به دنبال دیده شدن و هویتیابی هستند. اگر خانوادهها با درک، گفتوگو و پذیرش همراه شوند، مسیر هویتیابی نوجوان سالمتر و کمخطرتر میشود. همان آیه قرآن و حدیث پیامبر به ما یادآوری میکند که بدن و روح نوجوان امانت هستند و احترام به آنها، هم محافظت از نوجوان و هم حفظ کرامت انسانی اوست.
تتو امروز فقط یک تصویر رنگی زیر پوست نیست؛ داستانی است از هویت
تتو امروز فقط یک تصویر رنگی زیر پوست نیست؛ داستانی است از هویت، دیده شدن و گفتگو. نوجوانی که با تتو میگوید «من هستم»، در واقع میخواهد صدای خود را به دنیا برساند؛ صدایی که شاید در خانه، مدرسه یا جمع دوستانش شنیده نشده باشد. والدینی که میان ترس و پذیرش سرگردانند، اغلب نمیدانند چگونه این فریاد خاموش را بشنوند و پاسخ مناسبی بدهند.جامعه هم هنوز در تلاش است تا مرز میان آزادی فردی، هویتیابی و قضاوت جمعی را پیدا کند. تتو، فراتر از یک طرح روی پوست، نشانهای از تغییر روابط قدرت میان نسلهاست، جایی که نوجوان به دنبال جایگاه خود در دنیای اطراف است و میخواهد دیده شود، درک شود و هویت خود را بسازد.از منظر مذهبی و آموزههای قرآن و روایات، هر چه نوجوان در خانه و دل خانواده بیشتر دیده شود، کمتر نیاز دارد بر پوستش فریاد بزند. گفتوگو، پذیرش و حمایت خانواده، مسیر هویتیابی را سالم و امن میکند و به نوجوان کمک میکند که خود را بدون آسیب به بدن و روحش ابراز کند.شاید بتوان گفت، هر چه گفتوگو و فهم متقابل افزایش یابد، مسیر هویتیابی نوجوان سالمتر و کمخطرتر خواهد بود و تتو به جای فریاد، به انتخابی آگاهانه و معنادار تبدیل میشود؛ انتخابی که نشان میدهد وقتی دیده میشوی و شنیده میشوی، میتوانی با احترام به خود و بدن، هویتت را بسازی و داستانت را به دنیا بگویی.
10:44 - 15 مهر 1404