راهکارهای عملی برای غلبه بر ترسِ «نه گفتن»
برخی افراد حتی برای بیان ساده‌ترین «نه» در جمع یا خانواده دچار اضطراب می‌شوند؛ روان‌شناسان می‌گویند این مشکل نشانه ضعف «مهارت جرأت‌مندی» است که می‌تواند منجر به افسردگی، خشم خاموش و آسیب به روابط بین‌فردی شود.
خبرگزاری فارس، چهارمحال و بختیاری| شاید بارها پیش آمده باشد که در جمع، در محل کار یا خانواده، چیزی را می‌خواستید بگویید اما از ترس برخورد دیگران سکوت کردید. این سکوت کوچک، آرامش شما را نشانه می‌گیرد و آرام‌آرام اضطراب، خشم خاموش و احساس ناکامی را در زندگی روزمره جا می‌دهد.روان‌شناسان می‌گویند ریشه این مشکلات، نداشتن مهارت «جرأت‌مندی» است؛ مهارتی که هم توان بیان احساسات و نظرات را می‌دهد و هم به حفظ حقوق دیگران کمک می‌کند.سمیه بخشی، روانشناس در گفت‌وگو با فارس در این باره گفت: «جرأت‌مندی» یعنی توان بیان صادقانه احساسات و نظرات بدون ترس و اضطراب، بدون اینکه به دیگران آسیب برسد. این مهارت شامل توانایی نه گفتن، درخواست کردن، اعتراض به موقع و حفظ حقوق فردی است.
جرات‌مندی و ایجاد تعادل
وی با اشاره به سبک‌های ارتباطی افزود: رفتار پرخاشگرانه با تهدید و تحقیر دیگران همراه است، رفتار منفعلانه با کوچک شمردن خود و چشم‌پوشی از حقوق فردی، و جرأت‌مندی تعادلی ایجاد می‌کند که هم حقوق فرد و هم حقوق دیگران رعایت شود.بخشی تصریح کرد: افرادی که جرأت‌مند نیستند، اغلب با افسردگی، اضطراب، رنجیدگی و ضعف در روابط خانوادگی و اجتماعی مواجه می‌شوند. هر انسانی حق دارد احساسات و نیازهای خود را ابراز کند، حتی گاهی اشتباه کند و برای زندگی خود تصمیم بگیرد.
مهارت جرأت‌مندی همان «قول سدید» است
حجت‌الاسلام علی‌اکبر قاسمی، کارشناس مذهبی، نگاه دینی به این موضوع را اینگونه توضیح داد: در آموزه‌های اسلامی بارها بر بیان صریح حق همراه با رعایت ادب و حرمت دیگران تأکید شده است. مهارت جرأت‌مندی همان «قول سدید» است؛ یعنی بیان درست و شفاف که هم حق فرد را حفظ می‌کند و هم حرمت دیگران را نگه می‌دارد.وی افزود: پیامبر اکرم(ص) فرمودند: «أفضل الجهاد كلمة عدل عند سلطان جائر» برترین جهاد، سخن عادلانه در برابر حاکم ستمگر است. این نشان می‌دهد شجاعت در بیان حق، همراه با ادب و عدالت، ارزشمند است.قاسمی همچنین به حدیث دیگری اشاره کرد و گفت: حق خود را بیان کنید حتی اگر علیه شما باشد.وی تاکید کرد: آموزه‌های دینی نشان می‌دهد، « نه گفتن » و ابراز خواسته‌ها و محدودیت‌ها، نه تنها حق طبیعی انسان است، بلکه در مسیر عدالت و حفظ حرمت دیگران نیز اهمیت دارد.
راهکارهای عملی برای «نه گفتن»
بخشی در خصوص نکاتی عملی برای نه گفتن توضیح داد: ابتدا مطمئن شوید چه می‌خواهید، پاسخ کوتاه و مستقیم بدهید، از ضمیر «من» استفاده کنید و در صورت نیاز امتناع خود را چند بار تکرار کنید.وی تاکید کرد: احساس گناه نکنید و بدانید وظیفه شما نیست همه مشکلات دیگران را حل کنید. همان‌طور که در احادیث آمده است، بیان حق و رعایت عدالت، شجاعتی است که ارزش معنوی و روانی دارد و به سلامت روابط و آرامش فردی کمک می‌کند.
ابتدا در موقعیت‌های کوچک و کم‌فشار «نه گفتن» را تمرین کنید
بخشی توضیح داد: برای شروع، ابتدا روشن کنید که چه می‌خواهید و چرا نمی‌خواهید قبول کنید. پاسخ کوتاه و مستقیم بدهید، مثل «متأسفم، اما نمی‌توانم» یا «نه، این بار نمی‌توانم کمک کنم». وی تاکید کرد: از ضمیر «من» استفاده کنید تا مسؤولیت تصمیم خود را نشان دهید. اگر پاسخ شما نادیده گرفته شد، با آرامش و تکرار نه خود، موضع خود را حفظ کنید. بخشی در پایان خاطرنشان کرد: بهتر است ابتدا در موقعیت‌های کوچک و کم‌فشار تمرین کنید، مثل «نه گفتن» به یک دعوت کم‌اهمیت، تا اعتماد به نفس شما افزایش یابد. همچنین زبان بدن و لحن صریح اما محترمانه می‌تواند پیام شما را بدون خشونت یا تحقیر منتقل کند.
09:55 - 24 شهریور 1404