400 اثر تاریخی و طبیعی را در مرکز مثلث گردشگری ایران به نظاره بنشینید
ابرکوه با دارا بودن بیش از 400 اثر تاریخی و طبیعی و قرار گرفتن در بین سه استان یزد، شیراز و اصفهان به عنوان سه ضلع مثلث گردشگری ایران، همواره برای بسیاری از گردشگران داخلی و خارجی جذابیت خاصی داشته است.
به گزارش خبرگزاری فارس از یزد، اَبَرکوه یا ابرقو یکی از شهرهای تاریخی استان یزد است که در مرکز شهرستانی به همین نام قرار دارد. این شهر در مسیر اتوبان یزد - اقلید - یاسوج قرار دارد و در میان سه شهر تاریخی ایران، اصفهان، یزد و شیراز واقعشده است. ابرکوه طبق اعلام اداره کل میراث فرهنگی صنایعدستی و گردشگری به دلیل دارا بودن آثار طبیعی و باستانی شاخص، جزو ۱۴ شهر نمونه گردشگری ایران است. این شهر تاریخی دارای بیش از ۴۰۰ اثر تاریخی است که ۱۲۳ اثر آن در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. دربارهٔ به وجود آمدن و قدمت ابرکوه افسانهها و داستانهایی نقل میشود که اغلب سند و مرجع علمی مقبولی ندارند ولی با توجه به آثار و ابنیه باقیمانده میتوان پی به قدمت زیاد ابرکوه پی برد. در کتاب «شناخت ابرکوه و قدمت آن» از قول احمدبن حسین بن علی کاتب مؤلف کتاب تاریخ جدید یزد آمده زمانی که اسکندر مقدونی کثه (یزد کنونی) بهعنوان زندان قرارداد، نایبی برای خود در «ری» تعیین نمود که از ایالات ابرقو-اصفهان-اصطخر-قم خراج به نزد وی میفرستاد. در صورت صحت این گفته قدمت ابرکوه نهتنها از یزد بیشتر است بلکه در آن زمان هم سنگ و همرده ایالت اصفهان و اصطخر قلمداد میشده است. این شهر یکی از قدیمیترین شهرهای ایران با تاریخچه 4 هزارساله در استان یزد واقعشده است. این منطقه در دوران رونق جاده ابریشم یک چهارراه بهحساب میآمد و درست بر سر راههایی که از مرکز کشور میگذشت و به جنوب میآمد، قرار داشت.
این شهرستان دارای 400 اثر تاریخی، هفت اثر ناملموس، سه اثر طبیعی، دو موزه شامل موزه مردمشناسی (خانه صولت) و موزه عبرت (خانه حسینیان) است که تاکنون تعداد 124 اثر آن ازجمله موسیقی مراسم محرم به ثبت آثار ملی ایران رسیده است بسیاری از کارشناسان تاریخ کم رونق شدن جاده ابریشم و حمله افغانها به این شهر را یکی از عوامل نابودی و از رونق افتادن ابرکوه قلمداد میکنند. این شهر تاریخی با توجه به دارا بودن آثار تاریخی فراوان بدون شک میتواند نقش مهمی در رونق گردشگری استان یزد و کشور ایفا کند. اکنون نیز بهواسطه موقعیت جغرافیایی و خاص این شهر که بین مثلث گردشگری ایران قرارگرفته است (شهرهای یزد، شیراز و اصفهان) بسیاری از گردشگرانی داخلی و خارجی که قصد بازدید از این سه ضلع مثلث گردشگری کشور را دارند در این شهر توقف کرده و آثار تاریخی بینظیر ابرکوه را به نظاره مینشینند. در ادامه به برخی از جاذبههای گردشگری ابرکوه اشاره میکنیم: گنبد عالی بدون شک گنبد عالی ابرکوه را میتوان شاخصترین اثر تاریخی ابرکوه قلمداد کرد. این بنا از قدیمیترین و مستحکمترین آثار تاریخی ابرکوه به شمار میرود که آرامگاه امیر عمیدالدین شمس الدوله دیلمی از امرای دیالمه است که به دستور فرزندش فیروزان در سال 448 هجری ساختهشده است.
این بنای هشتضلعی که دیوار و سقف آن از سنگ سفید و ملات گچ و ساروج ساختهشده است 20 متر ارتفاع دارد و در تاریخ 9/5/1312 با شماره 195 بهعنوان اولین اثر ثبتی استان یزد در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است این اثر تاریخی منحصربهفرد همهساله بسیاری از گردشگران داخلی و خارجی را به خود مجذوب کرده و هنر و معماری گذشته این دیار را به رخ همگان میکشد. سرو ابرکوه سرو ابرکوه یا سرو ابرقو در قسمت جنوب غربی شهر ابرکوه واقعشده و شهرت و اهمیت تاریخی به این شهر داده است. این درخت چهار هزار و 500 ساله، بعد از قله سرفراز دماوند در تهران دومین اثر طبیعی ایران است که در فهرست میراث ملی به ثبت رسیده است. تنه این درخت، قطری در حدود 5/4 متر دارد که محیط تنه آن درروی زمین به 11 متر و نیم میرسد، همچنین شاخههای آن 85/1 متر قطر دارند و ارتفاع آن 35 متر و محیط آن 18 متر است. سرو ۴ هزارساله ابرکوه را اگر مسنترین موجود زنده جهان بنامیم، چندان به بیراهه نرفتهایم. در ایران باستان، کاشتن درخت از اهمیت بسیار بالایی در طبقات مختلف جامعه برخوردار بوده است. در نگارهها و آثار باستانی مانند حجاریهای دوره هخامنشی در تخت جمشید، نماد درخت و بهطور خاص، سرو آورده شده است.
گویند زرتشت، چون موسم اسپند به ابرکوه رسید، با دست خود بذر سرو بر این دشت فشاند و بر مردمان نوید داد که درختی در آن میان بماند تا ببیند درفش، فرزندش، بهرام، پادشاه صبح دم رستاخیز را کویر ابرکوه را که درمینوردی، به پیرترین ساکن کویرهای جهان خواهی رسید با توجه به اهمیت این درخت و شناخته شدن آن بهعنوان مسنترین موجود زنده ایران همهساله عدهای زیادی برای بازدید از این درخت به شهرستان ابرکوه میروند که در ایام نوروز هم این موجود زنده هزاران بازدیدکننده دارد. خانه آقازاده بدون شک یکی از آثار تاریخی و به نام ابرکوه را باید خانه آقازاده دانست. این خانه تاریخی که قدمت آن به دوره قاجار بازمیگردد. بادگیر دو اشکوبهای یا دوطبقهای خانه آقازاده واقع در شهرستان ابرکوه (ابرقو) در استان یزد یکی از دیدنیهای این استان کویری است. قدمت این بنا به دوران قاجار بازمیگردد. خانه آقازاده زیباترین خانه تاریخی کشور به شمار میرود و بهواسطه همین زیبایی و قدمت تصویر این بنا بر اسکناسهای 2 هزارتومانی نقش بسته است. این بنا متعلق به سید حسین ابرقویی، از ثروتمندان ابرکوه بوده است. مساحت خانه ۸۵۱ مترمربع و بهصورت حیاط مرکزی و عمارت در سه جبهه بهمنظور استفاده در فصول مختلف سال ساختهشده است. قسمت شاخص و جالبتوجه این بنا، بادگیر دوطبقه و کلاهفرنگی آن است که در نوع خود بینظیر است.
بادگیر این خانهیکی از بادگیرهای اصیل و زیبای ابرکوه محسوب میگردد که ۱۸ متر ارتفاع دارد و مساحت آن ۱۸ مترمربع است و در دهانه بادگیر ۱۹ دریچه تنظیم هوا وجود دارد که با بادگیر دوم هماهنگی و ارتباط دارد این بادگیر میتواند تنظیمات هوا را حتی درزمانی که هیچ بادی نمیوزد، انجام دهد. این بادگیر، برخلاف اکثر بادگیرها، دوطبقه است. در کنار بادگیر کلاهفرنگی قرار دارد که بهصورت مقرنسکاری شده است و به نحوی طراحیشده است که نور آسانتر وارد خانه شود و فضای خانه روشنتر جلوه کند. خانه آقازاده ابرکوه و بادگیر آن در تاریخ ۲۴ بهمن ۱۳۷۵ با شماره ثبت ۱۸۳۸ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. تلاش برخی کشورهای حاشیه خلیجفارس برای به ثبت رساندن فنآوری ساخت بادگیر در فهرست میراث جهانی به نام خود، در حالی است که فنآوری ساخت بادگیر از قدیمالایام متعلق به ایران بوده و نمونههایی از آن را بهوفور در شهرهای تاریخی ایران نظیر یزد و شهرستانهای آن یافت میشود. یخچالهای خشتی یخچالهای خشتی نیز یکی از آثار تاریخی منحصربهفرد ابرکوه به شمار میروند که بهواسطه معماری خاص و قدمت خود گویای تاریخ ماندگار این دیارند. این یخچالها بهخوبی توانایی مردمان کویر را برای فائق آمدن بر مشکلات کویر را به نمایش میگذارند و از این حیث برای بسیاری از گردشگران خارجی جذابیت دارند. این بناها برای حفظ یخ و استفاده در تابستان بودهاند که نشانگر خلاقیت و ابتکار مهندسین زمان خود است.
قدمت برخی از این یخچالها به عهد قاجار و برخی دیگر به رونق جاده ابریشم برمیگردد یخچال ورودی شهر ابرکوه ا ازجمله آثار قدیمی شهرستان ابرکوه مربوط به دوره قاجاری است که با پلانی بهصورت مدور و حجمی مخروطی شکل بهصورت پلهای بناشده است. از این بناها ۴ عدد در ابرکوه باقیمانده است. ارتفاع یخچال اصلی حدود ۲۰ متر است. سطح کف داخل بنا، گودتر از سطح زمینهای بیرونی ساختهشده است. یخچالها دارای ۴ بخش عمده: حوض بند، مخزن یخ، دیوارهای سایهانداز و گنبد بزرگ روی مخزن هستند. مصالح بکار رفته در بنا سنگ و خشت خام و گل و چوب و آهک است که ابتدا حدود ۵۰ سانتیمتر را با مصالح سنگ، ملات، ماسه و آهک بناکردهاند و مابقی را با خشت و گل ساختهاند. از خصوصیات بارز این بنا طرح و فرم ساخت آن است. درگذشته پس از واردکردن یخ به درون این یخچالها مقداری گیاه خشکیده روی آن میریختند و بلافاصله دریچه را مسدود میکردند. سالها قبل، ابرکوهیها در ورودی شهرشان یخچالی ساختند که نه برفک میزد و نه برقی مصرف میکرد. مسجد جامع ابرکوه با ورود اسلام به ایران، یکی از بناهایی که بهسرعت در جایجای ایران سر برآورند مساجد بودند که و نقش اساسی در تحولات اجتماعی و سیاسی این مناطق ایفا کردند. بسیاری از مساجد ساختهشده در ایران از قدمت و تاریخ طولانی برخوردار بوده و دارای معماری منحصربهفردی هستند. مسجد جامع ابرکوه نیز یکی از آثار تاریخی این شهر به شمار میرود و به مسجد ذو قبلتبن معروف است.
این مسجد بهواسطه خصوصیات خاص خود ازجمله دو محرابه بودن و محراب زیبای گچبری خود، موردتوجه بسیاری از مسافران عبوری از این شهر بهویژه در ایام نوروز است در آغاز ورود به این مسجد متوجه میشوید که ساخت آن به قرون چهارم هجری و شاید زودتر از آن برمیگردد. در دوره ایلخانی به شکل کنونی درآمده و در دورههای تیموری و صفویه نیز چیزی بر آن افزودهشده و سرانجام آثار دورههای مختلف از پیش از اسلام تا قرون ۱۳ و ۱۴ هجری در آن قابلمشاهده است. مسجد جامع ابرکوه با مجموعهای غنی از انواع هنرهای تزئینی معماری به شماره 197 در تاریخ نهم مردادماه سال 1312 در فهرست آثار ملی در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. موارد فوق تنها گوشهای از آثار تاریخی و طبیعی ابرکوه به شمار میرود و آثار تاریخی و طبیعی فراوانی در این شهر وجود دارند که هرکدام بهتنهایی قادرند سهم مهمی در رونق گردشگری و جذب گردشگران داخلی و خارجی داشته باشند. آنچه بیش از هر موضوعی اهمیت دارد تلاش مسئولین این منطقه برای فراهم کردن زمینه و زیرساختهای گردشگری در این شهر است؛ چراکه این شهر با دارا بودن این حجم از آثار تاریخی و طبیعی قادر است گره اقتصاد و اشتغال در این منطقه را حل کند. اکنون زیرساختهای گردشگری در این شهر فراهم نیست و نمیتوان از ظرفیت این بناها در جهت مطلوب استفاده برد.
شایسته است اکنونکه شهر یزد بهعنوان مرکز ستان یزد جهانی شده و گردشگران داخلی بیشازپیش به این استان تاریخی سفر میکنند مسئولین شهرستان ابرکوه نیز درزمینهٔ فراهمسازی زیرساختهای گردشگری در این منطقه تلاش کنند انتهای پیام/90008.
12:32 - 2 فروردین 1397
0 بازدید
