تبریز از یکنواختی آبی تا گرمای نارنجی
گاهی بزرگترین تحول در شهر نه با یک پروژه میلیاردی، بلکه با پرسیدن یک «چرا» آغاز میشود. تغییر رنگهای تکراری مبلمان شهری تبریز و ورود طیفهای تازه به سیمای شهر، شاید نشانهای کوچک اما معنادار از فاصله گرفتن مدیریت شهری از نسخههای از پیشتعیینشده و حرکت به سوی نگاههای خلاقانهتر باشد.
تبریز_نقی فرشباف: مدیریت شهری پرسشگر و رهایی از تکرارآن ماجرای تکراری را حتما شنیده اید که روزی لویی شانزدهم، آخرین پادشاه فرانسه، در محوطه کاخ ورسای قدم میزد. چشمش به سربازی افتاد که کنار یک نیمکت، بیآنکه هدفی ببیند، قدم میزد و نگهبانی میداد. پرسید: «برای چه اینجایی و از چه محافظت میکنی؟» سرباز پاسخ داد که افسر گارد او را اینجا گذاشته است. افسر هم گفت نقشه را از افسر پیشین تحویل گرفته و همان روال را ادامه داده است. تا اینکه مادر شاه راز را فاش کرد: «تو سه ساله بودی که این نیمکت را تازه رنگ زده بودند. پدرت دستور داد سربازی آنجا بایستد تا تو روی آن ننشینی و لباست رنگی نشود. از آن روز ۴۱ سال میگذرد و هنوز هر روز یک سرباز اینجا نگهبانی میدهد.»این داستان، تصویری از وضعیتی است که عملی که فلسفه اولیه خود را از دست داده، اما همچنان با تکیه بر عادت یا تقلید نادرست ادامه مییابد. خوشبختانه امروز نشانههایی از تغییر این رویه به چشم میخورد؛ تغییرهایی که نویدبخش توجه تازه به کارشناسی، تنوع و هویت محلی است.نمونهای قابل تأمل، رنگآمیزی جدولهای شهر است. چند سالی است که مشتقات رنگ آبی به مذاق عده ای خوش آمده است و البته که رنگ خوبی هم هست و از آن رو تمام جدولهای تبریز به رنگ سفید، آبی و آبی تیره درمیآید. این ترکیب و معجون، بیتردید برای شهرهای ساحلی و مرطوب مانند بندر انزلی بسیار مناسب و الهامبخش دریا است و در میان آن همه جنگل و غیره خوش آیند هم است. اما تبریز با آبوهوای سرد و کوهستانی، زمستانهای طولانی و برفگیر، نیازمند رنگهای گرمتر، شادابتر و هماهنگ با اقلیم خود است. نکته امیدوارکننده اینجاست که به نظر میرسد این یکنواختی در حال شکسته شدن است.
برای اولین بار پس از چند سال، در پروژه مقاومسازی پل قائممقام تبریز، رنگ نارنجی و ترکیبات آن به کار رفته است. این انتخاب از طرفی میتواند هوشمندانه باشد و از روی اجبار رنگ زمینه سنگفرشها که اصلاً با رنگ آبی همخوانی ندارد و اجبارآفرین شده است، ذهنهای پرسشگری فعال شدهاند؛ ذهنهایی که از خود پرسیدهاند: «آیا هنوز همان فلسفه اولیه برقرار است؟» و پاسخ گرفتهاند: «نه، وقت تغییر است.»قبل از اینکه رنگ مشکی به این ابتکار تازه اضافه شود، رنگ طوسی جدول که هماهنگی مناسبی با رنگ نارنجی هم داشت، امیدها را بیشتر کرد که چه نیازی است به رنگ طبیعی این سنگوارههای بیزبان دست زد و کارشناس امر به این موضوع واقف است؛ اما بعد از چند روز آن کارشناس واقف نبود و از جایی رنگ مشکی آوردند و المانهای حاضر خلق شدند.«رنگ» به عنوان یک عنصر هویتی و تأثیرگذار بر روحیه شهروندان میتواند مورد توجه باشد. طیفهای گستردهتری از رنگها را از سبز تا قرمز و آجری و غیره ما سراغ داریم و این که تنها از مسیر رنگ آبی امروز به نارنجی رسیدهایم، حتماً گامی رو به جلوست. این همان تفاوتی است بین «تکرار کورکورانه» و «اقدام آگاهانه»؛ تفاوت میان سربازی که ۴۱ سال پای نیمکت بیهدف راه میرود و مدیری که میپرسد «چرا؟»اما میتوان از این نقطه امید فراتر رفت. شهر تبریز با بافت تاریخی غنی، اقلیم متنوع (از مناطق مرکزی تا حومههای سردسیر) و محلههایی با هویتهای متفاوت، ظرفیت بینظیری برای تنوع در مبلمان شهری دارد. به جای یکسانسازی اجباری، چه خوب است که برای هر منطقه یا مکان (مثل پارک و ...)، پالت رنگی جداگانهای بر اساس اقلیم، پیشینه تاریخی و نیازهای روانی ساکنان طراحی شود.
برای شهر سردسیر و پربرف، رنگهای گرم مانند نارنجی، اخرایی یا حتی سبز زمردی انرژیبخش و دلپذیر خواهند بود. برای بافتهای تاریخی، رنگهای خاکی، کرم و آجری میتوانند با هویت کهن شهر پیوند بخورند. در فضاهای خاصی که به آرامش و خنکی نیاز دارند، میتوان از آبی به اندازه و با احتیاط استفاده کرد. این رویکرد، نه کپیبرداری ساده از یک شهر ساحلی به نام بندر انزلی است و نه اصرار بر یک رنگ تکراری؛ بلکه حاصل کار کارشناسیِ مبتنی بر دادههای اقلیمی، اصول روانشناسی رنگ و مطالعات میدانی است.خبر خوش آنکه با انتخاب رنگ نارنجی برای پل قائممقام، عملاً نشان داده شده که توانایی ترک عادتهای قدیمی امکانپذیر است. این تجربه موفق را میتوان به سراسر شهر تعمیم داد: از رنگ جدولها و نردهها گرفته تا جانمایی المانهای شهری، نوع روشنایی و حتی الگوی کاشت درختان. آنچه امروز نیاز داریم، «مدیریت شهری پرسشگر» است؛ مدیری که مدام بپرسد: «این کار برای چه منظوری شروع شد؟ آیا آن علت همچنان پابرجاست؟ اگر نه، چه چیزی متناسب با امروز و این مکان خاص است؟»هیچ اقدامی بدون بازبینی دورهای نمیتواند همیشه بهجا بماند. خبر خوب اینکه ما اکنون در تبریز با یک تغییر مثبت روبهرو هستیم و در جاهایی از شهر این اثر پروانهای باعث شده جدولهایی را به رنگ سبز رنگآمیزی کنیم (البته اگر رنگ آبی کم پیدا نشده باشد!). پل قائممقام با رنگ نارنجی خود میتواند نماد آغاز پایانی بر «نگهبانی بینیمکت» باشد و آغازی بر شهری که در آن هر رنگ، هر المان و هر تصمیم، دلیلی زنده و روزآمد دارد.#شهرداری#شهر_تبریز
17:19 - 10 خرداد 1405
0 بازدید
