راه دشوار عدالت
✍مرضیه صادقیان وقتی قرار است از عدالت بنویسی، از کجا شروع میکنی؟ از آمار پروندههای قضایی؟ از شکایتهای مردمی؟ یا از همان جایی که همیشه باید شروع کرد — از فاصلهای که میان آنچه هست و آنچه باید باشد، دهان باز کرده و هر روز کمی بیشتر میشود؟رهبر انقلاب اسلامی در پیام خود به مناسبت هفتهی قوه قضائیه (٧ تیر ١۴٠۵)، از عدالت به عنوان مطالبهای مشخص و سنجشپذیر سخن گفتند. معیار موفقیت در این پیام روشن است: اینکه مردم آثار عدالت را در زندگی روزمرهی خود احساس کنند، نه اینکه چه اسنادی تدوین شده یا چه نقشهی راهی ترسیم شده است. تحوّل قضایی باید از اتاقهای مجتمعهای قضایی تا محیط اجتماعی محسوس باشد — در قاطعیت مقابله با مفسده، در سرعت رسیدگی، در سلامت آرای قضات، و در بسته شدن کامل باب سفارش و توصیه. ایشان با صراحت گفتند کسانی که از قدرتی برخوردارند نباید جرأت تعدی به حقوق دیگران را داشته باشند و داشتن آشنا در دستگاه قضا «هیچ مزیّتی به شمار نیاید».رهبر انقلاب در همین پیام، مسیر رسیدن به این هدف را نیز با دقت ترسیم کردند. هر یک از این مؤلفهها، رکنی مستقل است که با نبودش، کل بنا متزلزل میشود:١. اخلاص: بدون آنکه انگیزه از هوای نفس یا ملاحظات جناحی آلوده شده باشد، هیچ قاضی و هیچ دستگاه قضایی نمیتواند در برابر فشارها و وسوسهها دوام بیاورد. اخلاص نقطهی آغاز است؛ بدون آن، بقیهی مؤلفهها بیپایهاند.٢. توکل: راه عدالت پر از موانعی است که با تکیهی صرف بر امکانات و محاسبات بشری نمیتوان از آنها گذشت. توکل به معنای عمل کردن با اطمینان به پشتوانهای فراتر از قدرتهای زودگذر است.
٣. ارادهی جدی: شاید محوریترین مؤلفه در این فهرست. رهبر انقلاب نگران فقدان برنامه نیستند؛ نگران فقدان اراده برای اجرای آن هستند. اراده یعنی تحوّل قضایی از سند بیرون بیاید و در رفتار روزمرهی دستگاه قضا تجلی پیدا کند.۴. شجاعت و قاطعیت: عدالت بدون شجاعت، کلمهای بیش نیست. قاضی که از قدرتمند میهراسد، از صاحب نفوذ ملاحظه میکند، یا در برابر توصیه سر خم میکند، هر چقدر هم دانش حقوقی داشته باشد، عدالت را محقق نمیکند. شجاعت اینجا نه یک فضیلت اخلاقی انتزاعی، بلکه شرط حرفهای است.۴. ابتکار عمل و بهرهگیری از فناوریهای نوین: رهبر انقلاب به صراحت بر هوشمندسازی امور تأکید کردند. دستگاه قضایی که با روشهای سنتی و کند کار میکند، حتی با بهترین نیتها نمیتواند سرعت، شفافیت و دسترسی عادلانه را تضمین کند. فناوری اینجا ابزار عدالت است، نه تجمل اداری.این فهرست در نگاه اول آشنا مینماید؛ اما در کنار هم خواندنشان پیام روشنی دارد: هیچکدام به تنهایی کافی نیست و غیبت هر یک، بقیه را بیاثر میکند. اخلاص بدون شجاعت به سکوت میانجامد. شجاعت بدون تقوا به استبداد. اراده بدون توکل به خستگی و یأس. و همهی اینها بدون ابتکار عمل، در چرخهی روشهای ناکارآمد گرفتار میمانند.راه عدالت دشوار است — این را همه میدانند. اما دشواری راه، توجیه نرسیدن نیست.
11:13 - 8 تیر 1405
1 واکنش
9531 بازدید
