درد آمریکایی ها فراتر از انقلاب ۵۷ است
درد آمریکا تشکیل اوپک قبل از انقلاب توسط ایران و شروع آقایی ایران بر بازار نفت و انرژی دنیا بوده و هست! این روایت که زخم تاریخی آمریکا و ترامپ فقط جمهوری اسلامی است، یک سادهسازی ژورنالیستی است
درد آمریکا تشکیل اوپک قبل از انقلاب توسط ایران و شروع آقایی ایران بر بازار نفت و انرژی دنیا بوده و هست! این روایت که زخم تاریخی آمریکا و ترامپ فقط جمهوری اسلامی است، یک سادهسازی ژورنالیستی است. زخم عمیقتر، ۱۹۷۳ است. آمریکا هرگز تشکیل اوپک و کودتای بزرگ نفتی ۱۹۷۳ را فراموش نکرد؛ روزی که قیمت نفت از ۱.۵ دلار به ۱۲ دلار جهید - یعنی یک رشد ۸۰۰ درصدی در چند ماه. آن روز، ایرانِ قبل از انقلاب با اتکا به همین جهش قیمت، برای اولین بار در تاریخ معاصرش، در جایگاه قیمتگذار ایستاد و صراحتاً به غرب گفت اگر کالاهایتان را گران کنید، ما هم نفت را گرانتر میکنیم. این نقطهی اوج اقتصاد سیاسی نفت بود. غرب بعد از آن شوک، اول به التماس افتاد و بعد به طراحی. تمام دکترینهای امنیتی آمریکا برای خاورمیانه از نیکسون تا کارتر، پاسخ به همان ۸۰۰ درصد بود. و نتیجهاش را امروز میبینیم: وارونگی کامل ترازو.ما که روزی در اوج درآمد نفتی، از سر تفاخر برای نفتمان خریدار انتخاب میکردیم، امروز به لطف یک اقتصاد سیاسی رانتی و غیرمولد، تبدیل به عامل دامپینگ در بازار جهانی شدهایم. ما نفت را زیر قیمت رسمی اوپک، با تخفیفهای ۱۵ تا ۲۰ دلاری، به قیمت ۵۰۰ تا ۵۵۰ دلار در هر تن، به چین و هند میفروشیم و برای همان هم باید التماس کنیم.طنز تلخ ماجرا اینجاست: همین کشور روی بزرگترین ذخایر لیتیوم جهان نشسته است؛ فلزی که هر تن آن امروز در بازارهای جهانی حداقل ۲۷ هزار دلار معامله میشود - یعنی ۵۰ تا ۶۰ برابر هر تن نفت خام ما. اما دریغ از استخراج حتی یک کیلوگرم از آن با مقیاس صنعتی.
این دو گانه، یعنی بیتدبیری مطلق در مدیریت بازار نفت و خواب عمیق و تاریخی وزارت صمت در بهرهبرداری از معادن، دو اسب لاغر و خستهای هستند که به درشکه فرسوده اقتصاد ایران بسته شدهاند و آن را به ته دره میبرند.ببینید؛ کشوری که ثروت بالقوه سرانه هر شهروندش از محل معادن و منابع طبیعیاش به قیمتهای امروز، بیش از ۳۲۰ هزار دلار برآورد میشود، نمیتواند و نباید درآمد سرانهاش ۱۶۰۰ دلار باشد. این شکاف ۲۰۰ برابری بین ثروت بالقوه و درآمد بالفعل، نامش فقر نیست، نامش فروپاشی بهرهوری و شکست مطلق الگوی حکمرانی اقتصادی است. فرهاد بیاشاد
07:33 - 25 مرداد 1405
9252 بازدید