شبی که سنگرشکنها کاخ سعدآباد را زیر و رو کردند
در پی اصابت بمبهای سنگرشکن آمریکا و رژیم صهیونیستی به حریم کاخ سعدآباد، ترکشهای آن به عمق سازه عمارتها نفوذ کرده و باعث تخریب گسترده آینهکاریها و کاشیکاریهای نفیس و جهانی این مجموعه شده است.
گروه اجتماعی خبرگزاری فارس: عبور از میان عمارتهای سعدآباد دیگر حس تماشای تاریخ را ندارد و بیشتر شبیه قدم زدن روی فرشی از شیشهخردههاست. هر جا که چشم میچرخانیم، درهای از جا کنده شده و دیوارهایی را میبینیم که در برابر هجوم موج انفجار، تاب نیاوردهاند. حالا که برای دومین بار در این مدت که کاخ سعدآباد آسیب دیده، پا به حریم این باغِ زخمی گذاشتیم، دلمان بیش از هر زمان دیگری برای سعدآباد سوخت؛ چرا که ابعاد فاجعه، عمیقتر از تصورات قبلی ما بود.
ساعت ۳:۱۲ بامداد؛ وقتی زمین لرزیدعقربهها ساعت ۳:۱۲ بامداد ۲۶ اسفندماه ۱۴۰۴ را نشان میدادند که صدای مهیب انفجار بمبهای سنگرشکن، سکوتِ کاخ را در هم شکست. یکی از کارکنان مجموعه، با ناباوری از فردای حادثه میگوید؛ از اتاقی که پر شده بود از ترکشهای زمخت؛ همان فلزهای سرگردانی که حتی سطلهای زباله آهنی و میزهای اداری را هم سوراخ کرده بودند.چنارهای صدساله، سپر بلای میراثترکشها مانند شمشیرهایی بیرحم، بر پیکر چنارهای کهن که بیش از یک قرن است شناسنامهی این باغ هستند، نشستهاند. فتحالله نیازی، مشاور فنی و مرمت مجموعه، معتقد است اگر این دیوارهی سبز و انبوه درختان نبود، حجم ویرانی به مراتب فراتر میرفت. او با نگاهی به تنه درختان مجروح، بر لزوم حفظ محیط زیست منحصربهفرد سعدآباد تاکید میکند.
آوار بر سر معماری قاجار و پهلویاز درختانی که آسیب دیده بودند، گذشتیم و به عمارت والی رسیدیم. همانجایی که بمبهای سنگرشکن، «کاخ قاجاری احمدشاهی» را به مرز فروپاشی کشانده بود. دیوارهای داخلی فرو ریخته، پنجرهها به بیرون پرتاب شدهاند و سقف شیروانی که روزگاری نماد استواری بنا بود، تحت تاثیر حرارت و موج انفجار، شکلی غریب و معوج به خود گرفته است.در نزدیکی «عمارت والی»، حفرههای عمیقِ محل برخورد بمبها، عمق فاجعه را روایت میکنند. موج لرزهای انفجار، هم به صورت افقی و هم عمودی، پیکرهی بناهای ارزشمندی چون «موزه برادران امیدوار» و «کاخ سبز» را لرزانده است.
کاخ سبز؛ جایی که آیینهها گریستند«کاخ سبز»، آن شاهکار بیبدیل معماری معاصر ایران که با کاخ مرمر پهلو میزند، حالا در سوگ تزییناتش نشسته است. آیینهکاریهای نفیسی که شهرت جهانی داشتند، خرد شده و بر زمین ریختهاند. گچبریها متلاشی شده و پردههای زربفت، زیر بار سنگین موج انفجار، پاره و فرسوده شدهاند. اصابت ۶ سنگرشکن به حریم ۵۰ متری آن، وضعیت کاخ سبز را نگران کننده کرده است.مشاور فنی کاخ سعدآباد میگوید که مهمترین اتفاقی که افتاده، این بوده است که در تمام بناها، شیشهها شکسته، قاب پنجرهها شکسته و دفرمه شده و از ساختار اصلی خارج شده است. در کاخ سبز که بخشی از پنجرهها منبتکاری و هنری است و پنجرههای چوبی ساده نیستند، آسیب دیده و دفرمه شده است. ترکش به بدنه سنگی کاخ نیز اصابت کرده، سنگ کاخ بسیار ارزشمند و منحصربهفرد است که به آن سنگ سرپانتین گفته میشود که در چند شهر ایران وجود دارد، آسیب کمی به بدنه سنگی بنا وارد شده و در چند نقطه، ترکشهایی اصابت کرده است.
گفته میشود عمارت والی در دو نوبت آسیب دیده؛ یکی از آسیبهای جدی بعد پس از انفجارهای گلابدره بود که آن هم در اثر بمبهای سنگرشکن بود و در اثر آن، خرپاهای چوبی این عمارت دچار شکستگی و فروریزش شده است.
موزه برادران امیدوار؛ خاطراتی که زیر آوار ماندکمی دورتر، «کالسکهخانه فخری» که امروز به نام «موزه برادران امیدوار» شناخته میشود، وضعیتی مشابه دارد. ساختمانی که داستان سفر دو برادرِ ماجراجو به دور دنیا در ۷۰ سال پیش را در سینه داشت، تنها موزه گردشگری جهان که تکهای از فرهنگ تمام ملتها را در خود جای داده بود، حالا با دیوارهای فروریخته و ارسیهای درهمشکسته، به تلی از خاک و خاطره بدل شده است.
گفته میشود موزه برادران امیدوار دچار شکست سازهای جدی شده، چون معماری سبکی داشته و بهراحتی آسیب دیده است.
وضعیت سعدآباد چه میشود؟فتحاله نیازی مشاور فنی و مرمت مجموعه سعدآباد با تاکید بر اینکه مرمت ساختمانهای این مجموعه با مطالعات اساسی شروع میشود، اظهار میکند: ما یک پروسه زمانی طولانی خواهیم داشت. اولین کاری که انجام دادیم نجاتبخشی اولیه بود؛ یعنی بعد از انفجار، بارندگیهای شدیدی رخ داد، درحالیکه به دلیل موج لرزه عمودی در بناها، شیروانیها از بستر چوبی جدا شده بودند و ممکن بود باران و رطوبت براحتی به بنا نفوذ کند و بقیه آرایههای معماری دچار ریزش شود و از بین برود. بنابراین، در مرحله اول تمام بناهایی که شیروانی داشتند و یا ترکش خورده و از بستر چوبی جدا شده بودند، نجات دادیم و حفاظت اضطراری انجام شد و به مرحله پایدار رساندیم تا بعدها مرمت اساسی شود.وی اضافه میکند: مرحله دوم، حفاظت اضطراری و آواربرداری است. آرایههای فروریخته را جمعآوری و کدبندی میکنیم و در بستههای مشخص قرار میدهیم و تمام تزئینات را با کدهای متفاوت و در هر بخش، کریدور و اتاق مختلف جدا میکنیم تا بعدا از آنها استفاده کنیم. ما حتی آوارهای بستر کاهگل و گچ که کلا به درد نمیخورد را جمعآوری کردیم و دور نریختیم تا بعدا از اینها به عنوان نماد جنگ و یا مطالعات آزمایشگاهی استفاده کنیم. الان در مرحله آواربرداری هستیم و مرحله سوم، استحکامبخشی و حفاظت آرایههایی است که هنوز نریخته و در آینده که بزودی وضعیت کشور به آسایش رسید، مرمت اساسی انجام میدهیم.پایان پیام/
15:12 - 7 اردیبهشت 1405
0 بازدید
