«کلاه‌فرنگی»؛ عمارتی فاقد پیوست فرهنگی!
برخلاف آنچه پیش‌تر شورای اسلامی شهر و شهرداری تبریز بر ضرورت اجرای پروژه‌های عمرانی و خدماتی شاخص شهری، همراه با تدوین پیوست‌های فرهنگی و اجتماعی، تأکید کرده بودند، به نظر می‌رسد این سیاست دست‌کم در پروژه عمارت «کلاه‌فرنگی» و ساماندهی محیط و محدوده پیرامونی پارک باغشمال مورد غفلت قرار گرفته است.
بسیاری از ناظران، تحلیلگران، کارشناسان مسائل شهری و فرهنگی و همچنین منتقدان رسانه‌ای بر این باورند که هرچند احیا و بازآفرینی عمارت «کلاه‌فرنگی» یا به تعبیر مردم آذربایجان، «کوله‌فیرنگی»، از سوی شهرداری تبریز اقدامی ارزشمند و همسو با مأموریت‌های اجتماعی مدیریت شهری به شمار می‌رود، اما تداوم غفلت از تدوین پیوست‌های فرهنگی و اجتماعی برای این یادمان نوستالژیک، می‌تواند به آسیبی جبران‌ناپذیر برای هویت تاریخی و فرهنگی آن تبدیل شود.از همان روزهای نخست انتشار خبر آزادسازی اراضی پادگان ارتش، با موافقت و دستور رهبر شهید ایران در جایگاه فرمانده معظم کل قوا، روند انتقال پادگان و متعاقب آن، برنامه‌ریزی برای تفکیک اراضی و تعیین کاربری‌های عمومی در دوره‌های پیشین مدیریت شهری تبریز آغاز شد. همزمان، انتظار افکار عمومی نیز برای اختصاص بخش عمده این اراضی به کاربری‌های عمومی، از جمله توسعه فضای سبز، ایجاد زیرساخت‌های خدماتی، احداث مراکز و فضاهای فرهنگی، اجتماعی و ورزشی، با هدف تقویت رویکرد «شهر انسان‌محور» در این محدوده وسیع، افزایش یافت.البته بخشی از این اراضی نیز به کاربری‌ها و واگذاری‌های خاص اختصاص یافته است؛ موضوعی که پرداختن به آن، خارج از چارچوب این گزارش است.
علی‌ایحال، با آغاز بازسازی، بهسازی و تبدیل به احسن سوله‌های قدیمی داخل پادگان ارتش که همزمان با آزادسازی و تفکیک اراضی این محدوده در معرض دید عموم قرار گرفته بودند، روند اختصاص این ابنیه به کاربری‌های فرهنگی، تفریحی، رفاهی و خدماتی نیز آغاز شد.اما آنچه پس از واگذاری قطعی اراضی ارتش به شهرداری و تبدیل شایسته این محدوده به فضاهای عمومی و عناصر جدید شهری مورد غفلت قرار گرفت، انجام مطالعات جامع ترافیکی، امنیتی، فرهنگی، اجتماعی و گردشگری درباره محیط و پیرامون پارک باغشمال بود؛ غفلتی که متأسفانه همزمان با اجرای پروژه ارزشمند احیای عمارت «کوله‌فیرنگی» نیز با آسیب‌شناسی و بررسی‌های کارشناسی همراه نشد.اکنون، با گذشت ۴۰ روز از رونمایی این عمارت زیبا و منحصربه‌فرد، با وجود ظرفیت‌ها و بسترهای کم‌نظیر موجود در محیط پیرامونی آن و پارک باغشمال، همچنان معضلات ترافیکی در اطراف مجموعه و همچنین نابسامانی‌هایی مانند تردد موتورسیکلت‌ها، دوچرخه‌ها، اسکوترها و اسکیت‌سواران و نیز فعالیت بدون ضابطه برخی بازیکنان آماتور والیبال و بدمینتون در کریدورها و پیاده‌راه‌های داخلی پارک به چشم می‌خورد. اگر به این موارد، تجمع، تردد و رفتارهای خارج از عرف معدودی از جوانان و نوجوانان حاضر در این مجموعه نیز افزوده شود، ضرورت تدوین و اجرای پیوست‌های فرهنگی، اجتماعی، ترافیکی و حتی امنیتی با مشارکت دستگاه‌های مسؤول، از جمله پلیس، برای تأمین آرامش، امنیت و آسایش حداکثری خانواده‌ها در این فضای ارزشمند، بیش از پیش آشکار می‌شود.
این وضعیت بغرنج و شاید ناخواسته و پیش‌بینی‌نشده، در حالی رقم خورده است که تهیه و تدوین پیوست‌های فرهنگی و اجتماعی، پیش و پس از اجرای طرح‌ها و پروژه‌های عمران شهری، اعم از کوچک و بزرگ، از جمله الزامات قانونی و ضوابط معماری و شهرسازی کشور به شمار می‌رود؛ الزامی که همانند ادوار گذشته مدیریت شهری تبریز، در دوره فعلی نیز کمتر مورد توجه قرار گرفته است.البته مدیریت شهری تبریز در نخستین ماه‌های آغاز به کار این دوره، از تهیه لایحه‌ای تخصصی و اخذ مجوزهای قانونی از شورای اسلامی شهر برای انجام مطالعات موضوعی در حوزه «پیوست‌نگاری» طرح‌ها و پروژه‌های عمرانی و خدماتی خبر داده بود؛ موضوعی که دست‌کم از منظر اقدامات اجرایی و نمودهای عینی، به‌ویژه در زمینه تدوین و اجرای پیوست‌های فرهنگی و اجتماعی برای پروژه‌های عمرانی و خدماتی، تاکنون نشانه محسوسی از آن مشاهده نمی‌شود.آنچه امروز به مطالبه‌ای جدی از سوی شهروندان تبریزی در حوزه مدیریت و نظارت بر مجموعه «کوله‌فیرنگی» و پارک باغشمال، و نیز دیگر مجموعه‌ها و فضاهای مشابه شهری تبدیل شده، بازنگری در سیاست‌های مدیریتی و نظارتی و همچنین تدوین و اجرای پیوست‌های فرهنگی و اجتماعی با هدف تأمین آرامش روانی، ارتقای امنیت اجتماعی و تسهیل بهره‌مندی شهروندان از امکانات تفریحی و فرهنگی است؛ شهروندانی که مجموعه «کوله‌فیرنگی» و پارک باغشمال را به‌عنوان یکی از جدیدترین و جذاب‌ترین مقاصد گردشگری شهری خود برگزیده‌اند.
مسأله مهم‌تر، تبدیل عمارت «کلاه فرنگی» تبریز، فضاهای داخلی و محوطه پیرامونی زیبای آن به یک مجموعه فاخر، اثرگذار و جریان‌ساز فرهنگی و اجتماعی با کارکردی فراتر از یک بنای تاریخی است؛ مجموعه‌ای که با برخورداری از شاخص‌ها و استانداردهای کلان فرهنگی و هنری، بتواند در شرایط کمبود و فقر زیرساخت‌های بزرگ فرهنگی شهر، به‌عنوان نهادی مولد، پویا، امن و فرهنگ‌ساز ایفای نقش کند. این مطالبه، امروز به یکی از جدی‌ترین خواسته‌های نخبگان، صاحب‌نظران و فعالان حوزه‌های مختلف فرهنگی و اجتماعی تبدیل شده و شایسته است با نگاهی راهبردی در دستور کار مدیران شهری قرار گیرد.از منظر مدیریت امنیت‌محور نیز، افزون بر ضرورت برنامه‌ریزی برای مردمی‌سازی امنیت و مشارکت شهروندان در مدیریت و صیانت از چنین فضاهای عمومی، استقرار دائمی نیروهای پلیس در داخل و پیرامون این مجموعه، در کنار تقویت ظرفیت‌های حراست شهرداری، می‌تواند نقش مؤثری در ارتقای امنیت، نظم و آرامش محیط ایفا کند. این اقدام، همزمان با طراحی و اجرای رویدادها و برنامه‌های هدفمند فرهنگی و هنری در پارک باغشمال و عمارت «کوله‌فیرنگی»، زمینه ساماندهی هرچه بهتر این مجموعه، ارتقای کیفیت زیست شهری و در نهایت، تبدیل این دو عنصر مهم فرهنگی، گردشگری و اجتماعی تبریز به فضاهایی انسان‌محور، پویا و در تراز استانداردهای شهرهای مدرن را فراهم خواهد کرد.#پیوست_فرهنگی#شهرداری_تبریز#شورای_شهر_تبریز#مدیریت_شهری
13:54 - 4 مرداد 1405