زخم آمریکایی روی پیکر دومین قبرستان بزرگ جهان تشیع
تخت فولاد اصفهان، دومین قبرستان بزرگ جهان تشیع که از هجوم افغانها تا تاکنون تخریبهای متعددی را در حافظه تاریخی خود ثبت کرده است، این بار در پی حملات اخیر دشمن آمریکایی ـ صهیونیستی آسیب دید؛ بهطوری که به گفته مدیر این مجموعه، بیش از ۳۰ موضع از این میراث تاریخی دچار خسارت شده و مرمت آنها به حدود ۷ میلیارد تومان اعتبار نیاز دارد.
به گزارش خبرگزاری فارس از اصفهان، در قلب کویر فرهنگ و تمدن ایران، جایی در حاشیه شهر اصفهان، وسعتی بهاندازه ۷۵ هکتار نهفته است که برخلاف نامش، نه یک قبرستان سرد و خاموش که روایتگر پرشور عرفان، هنر، دانش و حماسه است؛ اینجا «تخت فولاد» است؛ دومین قبرستان بزرگ جهان تشیع که غبار زمان نتوانسته است شکوه و اصالتش را بپوشاند.
اگر تصور میکنید تخت فولاد تنها محل دفن درگذشتگان است، سخت در اشتباهید. این پهنه تاریخی که با نامهای کهنی همچون «لسان الارض» و «بابا رکنالدین» هم شناخته میشود، در واقع مجموعهای بینظیر از تکیهها و بناهای آرامگاهی است. از معماری خیرهکننده دوران ایلخانی و صفویه تا ظرافتهای دوران قاجار، هر گوشه از این مکان، سندی زنده از نبوغ معماران ایرانی است. عجیبتر آنکه در اینجا، عالمانی از نبار علم و فلسفه در بیش از ۶۰ اثر تاریخی و تکیههایی همچون «میرفندرسکی» که به «عروس تکایای تخت فولاد» شهرت دارد، آرمیدهاند. تکیههایی که هر کدام در واقع یک مدرسه و دانشگاه بدون کلاس محسوب میشوند و راوی زندگی فیلسوفان، هنرمندان، زنان شاخص و دانشمندانی هستند که در طول قرنها اصفهان را به مهد تمدن تبدیل کردند.
وقتی تاریخ به ثبت ملی میرسد
پس از توقف تدفین عمومی در سال ۱۳۶۳ و انتقال آن به باغ رضوان، تخت فولاد دیگر نه یک قبرستان، بلکه یک منطقه «موزه -آرامستان» شد. ۲۶ خرداد ۱۳۷۵، روزی است که این گنجینه به ثبت ملی رسید و روز نکوداشت تخت فولاد نام گرفت.نقطه عطف تاریخ تخت فولاد به سال ۱۳۸۰ و سفر رهبر شهید به اصفهان بازمیگردد که با تأکید بر احیای این گنجینه، مسیر تبدیل آن به یکی از کانونهای اصلی گردشگری مذهبی و فرهنگی جهان تشیع را هموار کرد.
ابراهیم عمرانی، مدیر مجموعه تاریخی، مذهبی تخت فولاد اصفهان اظهار داشت: وجود بیش از ۵۰ تکیه و بنای آرامگاهی بهجامانده از دورههای مختلف ایلخانی، صفویه، قاجار و معاصر در کنار مساجد، کاروانسرا، آبانبارها و چلهخانههای بینظیر و منحصربهفرد به جذابیتهای گردشگری این پهنه تاریخی افزوده است و این سرزمین را به گنجینهای شگفتانگیز از هنر و معماری تبدیل کرده است.وی با بیان اینکه از سال ۱۳۶۳ شمسی، تدفین عمومی در قبرستان تخت فولاد اصفهان متوقف شده است، افزود: دهم خرداد سال ۱۳۸۲ شمسی، حدود ۱۵ تکیه از این مجموعه شامل: لسان الارض، میرزا رفیعا، خوانساری، خاتونآبادی، فاضل سراب، بیدآبادی، فیض، واله، مادر شاهزاده، آبادهای، آغاباشی، شهشهانی، صاحب روضات، کلباسی، تویسرکانی، کازرونی، ریزی، خادمالشریعه، سیدالعراقین و بروجردی، در فهرست آثار ملی به ثبت رسید.عمرانی تأکید کرد: گنجینه سنگنبشتهها (حجاری روی سنگ)، عکسخانه و باغ طوبی از دیگر ظرفیتهای فرهنگی و پژوهشی مجموعه تخت فولاد محسوب میشود.
تخت فولاد تاریخچه تخریبهای زیادی را پشت سر گذاشته است، از حمله افغانها در دوران صفویه گرفته تا تخریبها در دوره قاجار یا حتی رونق شهرسازی که بر اثر آن بسیاری از قبور و بناهای تاریخی در این فضا تخریب شده است. در حملات اخیر دشمن امریکایی، صهیونیستی در جنگ تحمیلی سوم هم بیش از ۳۰ موضع در تخت فولاد اصفهان آسیب دید که شامل شکستگی شیشهها، ایجاد ترک در دیواره تکایا و آسیبدیدگی درهای تاریخی است.مدیر مجموعه تاریخی، فرهنگی و مذهبی تخت فولاد اصفهان گفت: خسارات وارده در هفت تکیه ثبت ملی تخت فولاد از جمله تکیه خوانساری، بیدآبادی، مادر شاهزاده، بابا رکنالدین، کازرونی، خاتونآبادی و همچنین بخشی از مجموعه گنجینه اسناد در باغ طوبی قابلمشاهده است که برای مرمت و بازسازی آسیبها حدود ۷ میلیارد تومان اعتبار نیاز است.عمرانی بیان کرد: باتوجهبه شکافهای ایجادشده، احتمال دارد در مراحل تخصصیتر مرمت، تخریب لایههای زیرین هم آشکار شود که این موضوع روند احیا و مرمت را زمانبر خواهد کرد.جوامع جهانی باید این جنایات را بهطورجدی محکوم کنند، چراکه برخی از این آثار همچون تکیه بابا رکنالدین که مربوط به دوره ایلخانی و الحاقات دوره صفویه است، نمونه دیگری در ایران ندارند، تمام آثار و ابنیه تخت فولاد ارزشمند است و باید از آنها صیانت شود.
۶ MB
چرا تختفولاد هنوز «کشفنشده» است؟با وجود آرمیدن بزرگان دین و دانش همچون فیض کاشانی، میرفندرسکی، جهانگیرخان قشقایی و استاد جلالالدین همایی و بسیاری دیگر از علما و هنرمندان هنوز بسیاری از نسل جوان با این شهر خاموش غریبهاند.کارشناسان معتقدند صرف وجود بناهای تاریخی کافی نیست؛ بلکه باید از فناوریهای نوین مانند هوش مصنوعی و واقعیت مجازی (VR) برای روایتگری داستان زندگی این بزرگان استفاده کرد. تخت فولاد نیازمند زبانی جدید برای انتقال مفاهیم عمیق خود به نسلهای امروزی است.تخت فولاد تنها مجموعهای از سنگنوشتهها و عمارتها نیست؛ این مکان «شناسنامه اصفهان» است. حفظ این هویت در برابر غفلتهای مدرنیته، وظیفهای است که نه فقط بر عهده شهرداری و میراثفرهنگی، بلکه بر دوش تکتک ماست. اگر این سنگها زبان باز کنند، قصههایی از عشق، عرفان و دانش برای ما خواهند گفت که در هیچ کتاب تاریخ دیگری یافت نمیشود. تخت فولاد اصفهان با وسعتی بیش از ۷۵ هکتار، بیش از ۲۰ تکیه و ۴۰ عرصه دفن را در خود جایداده است. بیش از ۶۰ اثر تاریخی که بعضی از آنها به طور جداگانه در فهرست میراث ملی ثبت شده است. بیش از ۱۰۰ هزار سنگ مزار و حدود دو هزار نفر از مشاهیر و نامآوران در این سرزمین مقدس آرمیدهاند.#تختفولاد #جهاناسلام #تخریب_جنگ #علما_هنرمندان #سنگ_مزار #تاریخ_هویت
09:55 - 16 ژوئن 2026
0 بازدید
