استاندارد دوگانه BBC؛ از قربانیان گرما در اروپا تا گرمازدگی در ایران
این روزها بیبیسی در حالی مرگ بیش از ۲۵ هزار نفر در اروپا بر اثر موج گرمای شدید را تلطیفسازی میکند که یک گرمازدگی ساده در ایران را به فاجعهای بزرگ بدل میکرد.
از شایعه تا واقعیت: یکی از روشهای رایج و هدفمند رسانههای معاند، از جمله بیبیسی فارسی، استفاده از «استانداردهای دوگانه» در قبال یک موضوع واحد است. این رویکرد، ابزاری برای جهتدهی افکار عمومی و پیشبرد اهداف سیاسی خاص به شمار میرود. رسانههایی مانند بیبیسی فارسی، بهجای پایبندی به اصول حرفهای خبرنگاری مانند بیطرفی، شفافیت و واقعگرایی، با دوگانهسازی و تناقضگویی آگاهانه، روایتی گزینشی از رویدادها ارائه میدهند.
برای مثال میتوان به رویکرد بیبیسی فارسی در قبال مرگ هزاران نفر براثر گرمای شدید در اروپا اشاره کرد. امسال اروپا، گرمترین و مرگبارترین تابستان تاریخ خود را تجربه کرد. بر اساس دادههای رسمی، بیش از ۲۵ هزار نفر در سراسر این قاره بر اثر موجهای گرمای شدید جان خود را ازدستدادهاند. آلمان با ۱۴ هزار قربانی، رکورد تلفات گرما در این کشور را شکست و فرانسه، اسپانیا و انگلیس نیز صدها و هزاران کشتهٔ دیگر را به این آمار افزودند. قتلگاهی خاموش که در سکوت خبری اروپا رقم خورد.به تیتر، عکس و نحوه پوشش اخبار افزایش موج شدید گرما توسط بیبیسی فارسی در زیر توجه کنید.
در این میان اما بیبیسی فارسی برای مرگ ۱۴ هزار نفر در آلمان بر اثر گرمای شدید فقط به یک خبر آن هم با عکس و تیتری کاملاً خنثی اکتفا کرد. بیبیسی فارسی بدون اشاره به عدد ۱۴ هزار صرفاً به «شکستهشدن رکورد مرگهای مرتبط با گرما در آلمان» بسنده کرد و برخلاف تصاویر گزینشی که برای اتفاقات مشابه در ایران استفاده میکند، از تصویری ساده و خنثی که شدت فاجعه را بکاهد، استفاده کرد.
این در حالی است که بیبیسی فارسی برای پوشش اخبار مربوط به افزایش دما در ایران از تیترهای سوگیرانه و تصاویر منفی استفاده میکند تا با سیاهنمایی، یأس و ناامیدی را به مردم ایران القا کند. به تیترها و عکسهای زیر دقت کنید.
البته این اولین باری نیست که بیبیسی در پوشش اخبار از «استانداردهای دوگانه» استفاده میکند بلکه بنگاه سخنپراکنی انگلیس در این ترفند رسانهای ید طولایی دارد.
خشکسالی، شگفتیآفرین در اروپا و فاجعهبار در ایرانمثلاً بیبیسی فارسی اخیراً در مطلبی درباره خشکسالی در اروپا با تیتر «رازهایی که خشکسالی اروپا فاش کرد؛ از بقایای ماموتها تا بمبهای جنگی» تلاش کرد با برجستهسازی جنبههای جذاب و شگفتانگیز این پدیده، ابعاد اصلی بحران را به حاشیه برد و نوعی انحراف در روایت ایجاد کرد.
این در حالی است که سیاست این رسانه در قبال خشکسالی در ایران تفاوتی ۱۸۰ درجهای دارد و در موارد مشابه، بهجای برجستهسازی جنبههای جذاب، بر بحرانسازی و سیاهنمایی تمرکز میکند. برای نمونه، اگر زایندهرود یا دریاچه ارومیه با خشکسالی مواجه شود، بیبیسی آن را یک بحران محیطزیستی معرفی کرده و سپس با پیوندزدن موضوع به حوزههای اجتماعی و سیاسی، آن را بهعنوان بحرانی فاجعهبار به مخاطب ارائه میدهد.
دزدیدریایی برای سومالی و توقیف برای آمریکامثلاً بیبیسی جهانی در پوشش اخبار حملات آمریکا و رژیم صهیونسیتی به کشورمان از «استانداردهای دوگانه» استفاده کرد. این رسانه انگلیسی در گزارشی درباره کشمکشهای دریایی در جریان جنگ اخیر از تیتر «دزدان دریایی یک نفتکش را در سواحل سومالی ربودند» استفاده کرد درحالیکه در خبر مربوط به آمریکا تیتر «آمریکا کشتی حامل نفت ایران را توقیف کرد» را به کار برد. استفاده از فعل «ربودن» برای سومالی و «توقیفکردن» برای آمریکا نشاندهنده جهتگیری آشکار بیبیسی در روایت اخبار است. زیرا واژه «ربودن:Hijack» در ادبیات سیاسی معمولاً بار معنایی منفیتری نسبت به «توقیفکردن:Board» دارد و میتواند در ذهن مخاطب برداشت متفاوتی ایجاد کند.
در مورد مشابه دیگری نیز بیبیسی جهانی در گزارشی درباره جنگ تحمیلی سوم علیه ایران از تیتر «رژیم ایران هنوز پابرجاست؛ روزهای آینده نشان خواهد داد که آیا میتواند مقاومت کند یا خیر» استفاده کرد درحالیکه در خبر مربوط به اسرائیل تیتر «دولت اسرائیل آتشبس غزه و توافق گروگانها را تصویب کرد» را به کار برد. استفاده از واژه «رژیم» برای ایران و «دولت» برای اسرائیل نشاندهنده جهتگیری آشکار بیبیسی در روایت اخبار است. زیرا واژه «رژیم» در ادبیات سیاسی معمولاً بار معنایی منفیتری نسبت به «دولت» دارد و در ذهن مخاطب برداشت متفاوتی ایجاد میکند.
البته فقط بیبیسی جهانی نیست که در پوشش اخبار از «استانداردهاب دوگانه» استفاده میکند بلکه بیبیسی فارسی در این ترفند رسانهای ید طولایی دارد.
بحرانآب، دعا برای غرب و فروپاشی ذهنی برای مردم ایرانبرای مثال بیبیسی فارسی بحران آب آمریکا و مکزیک را با تیتر «دعا برای باران تنها کاری است که میتوانیم انجام دهیم» تلطیفسازی کرد؛ این در حالی است که برای توصیف بحران کمآبی در ایران از تیتر «بحران کمآبی سدها، تهران را تعطیل کرد به نقطه فروپاشی سرزمینی نزدیک میشویم» استفاده کرد. در واقع بیبیسی با سیاست دوگانه نسبت به یک اتفاق، با استفاده از دو تکنیک توسل به ترس (Argumentum in Terrorem) و پیشگویی فاجعهآمیز (Catastrophic Prediction) درصدد القای ترس و ناامیدی به مردم است.
دعا برای باران در غرب و خرافه نماز باران در ایران!بیبیسی فارسی که چند ماه قبل برای بحران آب آمریکا و مکزیک به تیتر «دعا برای باران تنها کاری است که میتوانیم انجام دهیم» بسنده کرده بود؛ اقامه نماز «طلب باران» که از سنتهای دیرین مسلمانان است را نشانهای از خرافه و سرپوشی بر سوءمدیریت بحران آب توسط مسئولان جمهوری اسلامی نشان میدهد.
تلطیفسازی خشونت پلیس لندن علیه زناندر موردی دیگر بیبیسی فارسی تصویر خشن خبر بیبیسی جهانی درباره خشونت پلیس لندن علیه زنان را تغییر داد و با انتخاب تصویر دیگری از این واقعیت اقدام به تلطیفسازی برخورد جنجالی پلیس لندن کرد.
کمآبی، تغییر اقلیمی طبیعی در ترکیه ولی فاجعه بزرگ در ایراناین شبکه همچنین درباره بحران آب ترکیه با استفاده از تصاویر خاص سعی در اشارهای سطحی به این بحران داشت و حتی در مطلبی یکی از علتهای این بحران را تغییرات اقلیمی بیان کرد؛ علتی که در بحران کمآبی ایران اصلاً به آن اشارهای نشده بود.
سکوت درمقابل قتلعام ۷۲ هزار فلسطینی و فریاد برای یک اسیر اسرائیلی!در موردی دیگر، درحالیکه میلیونها انسان در غزه، زیر سایه محاصره کامل، با مرگ دستوپنجه نرم میکنند، «بیبیسی» سکوت کرده؛ سکوتی که حتی صدای اهالی رسانه در انگلیس را هم درآورد اما درباره وضعیت جسمانی یک اسیر اسرائیلی، چندین مطلب منتشر و سعی کرد این موضوع را داغ کند.
آتشی که در آمریکا صورتی و بیگزند ولی در ایران سرخ و ویرانگر بود!بهعنوان نمونهای دیگر، این رسانه انگلیسی کوچکترین حوادث در ایران را برجسته و شروع به القای ناکارآمدی و عدم وجود مدیریت در ایران میکند اما در زمان آتشسوزی در کالیفرنیا شروع به پخش اخبار امیدبخش کرد و حتی این آتش را صورتی میدید!
در دوران همهگیری کرونا، بیبیسی فارسی برخلاف تمام شعارهایش مبنی بر اطلاعرسانی منصفانه، بیطرف و بدون غرضورزی، سیاستی را در پیش گرفت که پشت پرده آن القای آرامش برای انگلیس و حس ناامنی و بیاعتمادی و ترس برای ایرانیان بود.
کرونا، تلطیف ۳۲ هزار کشته در انگلیس و فاجعهسازی ۵ کشته در ایرانبهعنوانمثال در روزهایی که ایران تنها پنج کشته کرونایی داشت، تیتر «ایران دومین قتلگاه ویروس کرونا» را با فیلمی از چهره نگران بانوان ایرانی منتشر کرد اما برای خبر فاجعهبار افزایش تلفات بریتانیا به ۳۲,۰۰۰ نفر و رتبه نخست انگلیس ازاینحیث در اروپا، از یک تصویر آرامشبخش استفاده کرد؛ تصویری که یک پیرمرد در فضایی سرسبز، با امید تمام در حال تماشای یک طوطی است.
ابتلای مسئولین به کرونا، در اروپا اتفاقی طبیعی ولی در ایران فاجعه مدیریتیهمچنین این شبکه در اوایل شیوع کرونا روی این موضوع که چرا آمار کرونا در میان مسئولان ایرانی بالاست مانور خبری میداد و این موضوع را شاهدی بر ناتوانی ایران در مقابله با کرونا جلوه میداد، حتی از تصاویر دلهرهآور از وضعیت جسمانی مسئولان ایرانی استفاده میکرد درحالیکه در زمان ابتلا مقامات اروپایی به کرونا دیگر از آن تصاویر مأیوسکننده خبری نبود و جایشان را به تصاویر بشاش و خندان داده بودند.
«عذرخواهی گزینشی» بیبیسی برای کار همیشگی!در آخرین نمونه استانداردهای دوگانه این شبکه انگلیسی، مدیرکل و رئیس بخش خبر بیبیسی پس از انتشار مستندی تقطیع شده علیه ترامپ، استعفا و پوزش رسمی ارائه کردند اما در قبال صدها خبر دروغ و شایعه علیه مردم و مسئولان ایرانی حاضر به یک اصلاحیه ساده هم نیستند.
گفتنی است بیبیسی فارسی در پی خونخواهی و حضور گسترده ملت ایران در میادین اصلی سراسر کشور پس از حمله هوایی آمریکایی-صهیونیستی و بهشهادترساندن رهبر معظم انقلاب اسلامی، بیبیسی خط خبری «بایکوت» را پیش گرفت و حتی یک عکس یا فیلم از تجمعات سراسری ملت ایران منتشر نکرد.
برای دسترسی به پاسخ جدیدترین شایعات، صفحه شبههوشایعه خبرگزاری فارس را دنبال کنید. 18:47 - 31 مرداد 1405